Ӱярня пайрем эртен

Ӱярня пайрем эртен

Марий Ӱярня пайрем кече шошо могырышко савырныме дене кылдалтын. Ятыр ожно тыгай лӱман пайремым марий-влак пайремленыт але уке, раш огыл.

Южо шымлызын ойжо почеш, тудо ожно Ийарня манылтын да эҥер-влак почылтмо, йӱд ден кече иктӧр лийме жап дене кылдалтын лийын – ты жапыште марий-влак У ийым вашлийыныт. Илен-толын, руш да православный йӱла илышыш шыҥаш тӱҥалмылан кӧра, пайрем Ӱярняшке савырнен. Тидлан амалат лектын – лач тиде жапыште ушкал-влак презылаш тӱҥалыт да марий-влак тувыртыш пайремым ыштат. Ӱярняште тӱҥ кочкышлан мелна шотлалтеш. А тудо яндар, шокшо кечын символжо улеш да пайрем шошо толмо дене кылдалтмым рашемда.

Пайрем кечын игече, конешне, чевержак лийын огыл: йӱштӧ мардеж пуэн, корнысо вӱд тиде кечылан кылмен да ийыш савырнен. Очыни, лач тидлан кӧра калык пеш шуко погынен огыл. Туге гынат пайремыште весела да шокшо лийын. Чыланат куштеныт, муреныт, тӱрлӧ модмаш дене модыныт да оҥай пӧлекым модын налыныт. Йоча-влак лум курыкышто мунчалтеныт. Туштак мотор куштыракува-влак (чучело-влак) шогеныт. Нуно чыланат мотор, оҥай да ямле лўман лийыныт: «Ӱярня вате», «Мотор Ӱярня»,

«Пампалче», «Варвара», «Мелнани», «Фольклорина»... Пайремыш чылаже 19 куштыракува толын.

РДК ончылно площадьын кок могырныжат сийлан поян ӱстел-влак шогеныт. Сийым районысо школласе, йоча садласе пашаеҥ-влак, агроколледжын, библиотечный системын коллективышт, Балтач, Калтаса, Нуриман, Краснокам районла гыч толшо уна-влак

погеныт. Тушто могай гына мелна лийын огыл! Поснак Нуриман район гыч толшо уна-влак, рашрак лияш гын, «Кугу Шеде» этнокультурный рўдерын фольклор группыжын участникше-влак єрыктареныт – нуно мелнам уремыштак «юзо пундышышто» кӱыктеныт.

Жюри кулинар-влакын усталыкыштым аклыме жапыште площадьыште фольклор коллектив-влак парад тӱҥалын. Парадыш

9 коллектив ушнен: «Кугу Шеде» (Нуриман район), «Арвий» (Балтач), «Таныптӱр сем», «Локама», «Кӱдыроҥгыр» (Краснокам), «Амче вел» (Калтаса), «Акарт» (Ардаш ял), «Изеҥер» (Тымбай СДК), «МуроЭм» (марий историй да культура рӱдерын фольклор коллективше). Нине коллектив-влак Ӱярня пайрем конкурсышто вийыштым тергеныт - куштеныт, муреныт, тӱрлӧ калык модмашым модын ончыктеныт. Конкурсышто икымше верым «Кугу Шеде» фольклор коллектив налын, кокымшо степенян диплом дене «Арвий» фольклор ансамбль палемдалтын, «Таныптўр сем» ден «Акарт» кумшо лийыныт. Моло участник-влак диплом дене палемдалтыныт.

Жюрилан эн мотор куштыракувамат ойырен налаш куштылго лийын огыл. Нуно чыланат мотор деч мотор лийыныт. Туге гынат,

сеҥышым рашемдаш пернен – икымше верым «Солнышко» йоча садын «Ӱярня куважлан» пуымо, кокымшо верым «Василек» йоча садын «Мелнани» лўман куштыракуваже налын, агроколледжын «Кече ӱдыржӧ» кумшо лийын. Тӱрлӧ номинацийыште тыгак 4 №-ан йоча садын («Ӱярня вате»), Уялысе йоча садын («Куштыракува-2020»), 2 №-ан Мишкан кыдалаш школын («Эн пеледышан»), «Путник» рӱдерын («Яндар кече»), «Ласточка» 3 №-ан йоча садын («Ӱярнян моторжо»), 1 №-ан лицейын («Руш

мотор»), Кемий ялысе школын («Этноӱярня») куштыракувашт палемдалтыныт.

Мелна конкурсышто кум организаций сеҥен – Мишкан агроколледж, Мишкан ЦБС да «Ласточка» йоча сад. Кокымшо верым «Василек», «Родничок» да «Солнышко» йоча сад-влак налыныт. Кумшым – Уялысе йоча сад ден Ирсай кыдалаш школ.

Пайремыште йоча-влаклан посна кугу куаным «Емелян коҥгаже» ден терыш кычкыме имне конденыт. Мотор тер дене пайремыш

Ӱлыл Памаш ял гыч Д. Яшкин толын, «Емелян коҥгам» Р. Изибаев виктарен. А. Алетдинов ӱшанле орол да эскерыше лийын. Нуно чыланат районысо культура отделын Чап грамотыж дене палемдалтыныт. Нунылан пӱтынь район лӱм денат тау мутым ойлена.

Мучашлан пайремыште куштыракувам йӱлатыме. Марий-влак ӱшаненыт да ӱшанат – кодшийсе куштырам йӱлатен колтымеке,

тулеш кодшийсе чер ден ойго да ситыдымаш-влакат йўлен каят. А ятыр ожно тиде куштыра шоҥгемше перке юмын символжо лийын.

Калык ӱшанен – шоҥгемше перке юмым йӱлатен колтымеке, у – самырык перке юмо шочеш да уло чонанлан илышым пуа. Тугеже

куштыра кувам йӱлатен колтымеке, у илыш шочмылан да кече вашке шокшын ончалмылан, пӱртӱс вашке ылыжмылан ӱшанена.

Венера АГЛЯМОВА.