+21 °С
Облачно
Культура
31 Декабря 2020, 21:00
«Таракан кугыжам» вашлийза
«Таракан кугыжам» вашлийзаМарий Эл гыч куан увер тольо. Мемнан землякна Валерий Абукаевын у книгаже лектын. Тиде - авторын нылымше кугу пашаже. Ушештарен кодена, икымше книгажым, ойлымаш ден повесть-влакым чумырен, «Йылмыдыме кувай» лўм дене автор шке оксаж дене Мишкан типографийыште луктын, кокымшо книгаже «Приключение Токтара» рушла лектын. Тудым Валерийын ик сай йолташыже,коллегыже, кызыт «Марий Эл» газетын тў‰ редакторжо Абдулов Александр (тудат мемнан землякна, Кугу Соказаште шочын, Арзаматыште кушкын) Чебоксарыште савыктен луктын. Книгам лукташ оксам Моско ола гыч печать да массовый коммуникаций шотышто Федеральный агентство ойырен. Кумшо книгажым Марий Элысе Писатель ушем савыктен лукто («Нигємат ом титакле». Повесть да ойлымаш-влак). А тиде пьеса-влак книгам уэш А. Абдулов Йошкар-Олаште «Ший памаш» сылнымут фондын полшымыж дене савыктен луктын. Книга «Таракан кугыжа» лўм дене лектын. Книгашке авторын шым пьесыже пурен: «Таракан кугыжа», «Токтар патыр», «Сулык пыжаш», «Паярын шєртньыжє», «Патай Сопром, Якшывай да молат», «Чолак миллионер», «Ик вочко мўй».Ме авторым у пашаж дене кумылын саламлена да таче ты книгалан лўмым пуышо «Таракан кугыжа» пьесыж гыч ужашым лудаш темлена.
«Таракан кугыжам» вашлийза
Марий Эл гыч куан увер тольо. Мемнан землякна Валерий Абукаевын у книгаже лектын. Тиде - авторын нылымше кугу пашаже. Ушештарен кодена, икымше книгажым, ойлымаш ден повесть-влакым чумырен, «Йылмыдыме кувай» лўм дене автор шке оксаж дене Мишкан типографийыште луктын, кокымшо книгаже «Приключение Токтара» рушла лектын. Тудым Валерийын ик сай йолташыже,
коллегыже, кызыт «Марий Эл» газетын тў‰ редакторжо Абдулов Александр (тудат мемнан землякна, Кугу Соказаште шочын, Арзаматыште кушкын) Чебоксарыште савыктен луктын. Книгам лукташ оксам Моско ола гыч печать да массовый коммуникаций шотышто Федеральный агентство ойырен. Кумшо книгажым Марий Элысе Писатель ушем савыктен лукто («Нигємат ом титакле». Повесть да ойлымаш-влак). А тиде пьеса-влак книгам уэш А. Абдулов Йошкар-Олаште «Ший памаш» сылнымут фондын полшымыж дене савыктен луктын. Книга «Таракан кугыжа» лўм дене лектын. Книгашке авторын шым пьесыже пурен: «Таракан кугыжа», «Токтар патыр», «Сулык пыжаш», «Паярын шєртньыжє», «Патай Сопром, Якшывай да молат», «Чолак миллионер», «Ик вочко мўй».
Ме авторым у пашаж дене кумылын саламлена да таче ты книгалан лўмым пуышо «Таракан кугыжа» пьесыж гыч ужашым лудаш темлена.
Аптыкын сурт кºргыжº. Ик пусакыште ко‰га коеш, воктенже диван шинча, кресло. Ваштареш ¢стел, туштак холодильник. ™стел воктене
п¢кен-влак койыт. А п т ы к кидешыже тапочкым кучен, ¢стел воктене ныл йолын коштеш. Коклан-коклан тапочкыж дене к¢варым лоч!
перен колта. Пырдыжымат т¢чеш.
А п т ы к. Кушко! Кушко куржат! Садак от утло! (Тапочкыж дене к¢варым чот перен колта). А-а, логальыч!
А п т ы к ала-мом кок парняж дене ишыктен куча, кынел шогалеш. Шинчаж дек намиен, пеш шымлен онча.
А п т ы к. О-о, т¢ж логалын.
Я п ы к пура.
Я п ы к. Илет-кутырет, Аптык родо!
А п т ы к. Илыштам. Теве таракан-влаклан сºйым увертаренам. Иктаж пел шагат жапыште латкоктытым пуштым. Ужат, иктыже могай кугу логалын. Т¢ж таракан, очыни.
Я п ы к (тараканым т¢слен онча). Э-э, тиде т¢ж таракан огыл, а таракан-влакын атаманыштымак пытаренат, очыни. Ужат, мыйыкшат молын деч кужурак. Капшат тºпката.
Я п ы к. Тидын дене мом каласынет?
А п т ы к. Атаманжак логалын гын, тунам моло тараканже оза деч посна кодын. А омарташте м¢кш ава ок лий гын, моло м¢кш мом ышта?
А п т ы к. Кузе мом? Молыжо омартам коден кая (шоналтен). Тугеже атаман деч посна таракан-влак мыйын суртыштем илаш огыт ту‰ал, моло суртлашке шаланат. Мутлан, тыйын пºртышкет ик т¢шкаже мия, Микыта деке
вес т¢шкаже кая. Туге?
Я п ы к. Мый декем тора, миен огыт шу. Пошкудет-влак деке шаланен пытат.
А п т ы к. Кеч-кушко кайышт, лач мыйын суртемым гына кодышт. Уке гын, чылт шерым темен пытареныт. Кызыт тараканжат моткочак орен. Кастене тулым йºртен шуктет ма, уке ма кухньышто шылдыр-голдыр веле й¢к-й¢аным нºлталыт. Эсогыл пырысат тыманмеш мемнан койкыш толын возеш. Таракан-влак деч л¢деш, очыни.
Я п ы к. Л¢деш огыл, а л¢дыктеныт. Теве мый ала-могай книгаште лудынам ыле, таракан-влак пеш ушан улыт. Атаманыштлан йºраш тºчышыла, тудыжо мом к¢шта - чыла шукташ тыршат. Тыгодым шке илышыштымат огыт чамане. Таракан кугыжанышын настоящий патриотшо улыт.
А п т ы к. Ой-ой, тый пешыжак ит л¢дыктº. Тараканже вара айдемыланат э‰гекым ыштен кертеш мо?
Я п ы к. Кертеш гына огыл, а эре ыштенак шога. Шке манат-ыс, тулым йºртет, нуно й¢к-й¢аным нºлталыт. Тыланет ласкан малаш эрыкым огыт пу. Пырысым кухня гыч поктен луктыт. А пырыс уке гын, коля-влакланат эрык.
А п т ы к. А коляже таракан деч огеш л¢д мо?
Я п ы к (воштыл колта). Ну тый ºрыктарет! Коля айдемын тушманже?
А п т ы к. Тушманже.
Я п ы к. А таракан кº?
А п т ы к. Тушман.
Я п ы к. Во-от. Тараканлан ме тушман улына, коляланат тушман улына. А кок тушман икте-весе коклаште пеш вашке ик ойым муеш. Нуно шукертак кутырен келшеныт. Пырыс тараканлан э‰гекым ок ыште вет, а молан нуно тудым л¢дыктеныт, шонет?
А п т ы к. Тидын нерген шоналтенат омыл.
Я п ы к. А тый шоналте. Пырыс коля деч ок л¢д, тудым кучен кочкеш. Сандене коля ден таракан-влак кутырен келшеныт: коля таракан илемыш ок ш¢шкылт, а таракан-влак пырысым кухня гыч кожен колтат.
А п т ы к. Чын вет, кузе тидым ончылгочак шоналтен омыл?
Я п ы к. Кызытат вараш кодын отыл. Тараканлан сарым увертаренат гын, вашеш наступленийым вучо веле.
А п т ы к. А мом ыштен кертыт.
Я п ы к. Мом, мом? Шоналте. Таракан кеч-могай изи рожышкат пурен кертеш. Тый й¢дым малет, а иктаж тараканже толеш, пылышышкет пурен кая, пылыш чорам ш¢та да лектеш. Тый со‰ыро лийын кодат. Але вуйторыкышкет ш¢тен пура да муным мунчен кода. Тушто таракан-влак лектыт, чыла вуйторыкедым кочкын пытарат. Тый каварет. Ынде шоналте, нуно айдемылан э‰гекым ыштен кертыт але уке?
А п т ы к (вуйжым кучен шинчеш). Ой-ой, чынжымак вет таракан коклаште илаш пеш шучко улмаш.
Я п ы к. Теве тый кызыт ик кугу тараканым пуштынат. Йºра, тудо атаман гын, молышт шаланен пытен кертыт. А атаман огыл, атаманын иктаж кугу йолташыже, родыжо логалын гын. Тунам илыш пытыш. Мый колынам ыле, таракан кугыжаныште смертник-влакат улыт.
А п т ы к. Могай тугай смертник?
Я п ы к. Шке кугыжаныштым арален кодышаш верч илышыштым пуаш ямде улшо тараканым смертник маныт. Маньым вет, иктаж тараканже пылышышкет толын пура, но тудо пала, тыгодым илыше кодаш ¢шанже йºршын ок лий. Тый помыжалтат да пылыш кºргыштетак тудым лунчыртен пуштын кертат. Вот тыгай пеш к¢лешан заданийым шукташ атаман смертникым колта. Умылышыч?
А п т ы к (чот ойгырен). Умылышым. Тугеже мыланем таче й¢дым малаш огеш к¢л. Оролаш логалеш.
Я п ы к. Ватет воктеке тапочкым кучен шинчат, кажне толшо тараканым лочкаш т¢‰алат.
А п т ы к. Ватемым эргым ден когыньыштым таче аваж деке кум кечылан шудым ышташ колтышым. Тудын толмешке таракан-влакым пытараш к¢леш. Тау, Япык! Шинчамым почыч. Порылыкетым нигунам ом мондо.
Я п ы к. Э-э, порылыклан тыге тауштат мо? Ик кленча деч посна от утло.
А п т ы к. Мыйын кленчамже чыла яра. Вате пытартыш жапыште аракам шолтымым чарнен. Шикар налаш окса уке манеш.
Я п ы к. А тый пошкудо Майдий кувай деч йодын ончо. Тудын шапашыже эре лийшаш.
А п т ы к. Окса деч посна ок пу. Мый те‰гече гына сºрвалышым.
Я п ы к. Да-а, паша, манмыла, окшакла. Те‰гече чомам ужален колтышымат, магаричым й¢на. Тачылан вуй пе‰еш. Вате деч мокмыр шºраш йодым, могай тушто, туманлаш веле т¢‰але.
А п т ы к. Чомам ужаленат гын, тугеже оксат уло.
Я п ы к. Оксаже прокурор дене. (Кенета вуйжым кроп пералта). Йºным муым.
А п т ы к. Могай? Ойло писынрак.
Я п ы к. Тый мыйын вате деке миен ик ш¢дº те‰гем арымеш йод. Таче ватем аваж деке каен, чыла оксам пеленже налын, эрла толеш да вигак пуртен пуэм ман.
А п т ы к. Пуа шонет?
Я п ы к. Пуа, пуа. Е‰лан тудо арымеш эре пуа, мыланем гына ок пу.
А п т ы к. А оксаже молан к¢леш манеш гын?
(Умбакыже лиеш).
