Шорыкйол пайрем

Шорыкйол пайрем

Теве чыла еҥын вучымо У ий пайремат эртен кайыш. Но вес ий тӱҥалме дене пырля марий калыкын икымше пайремжат лишеме - тиде Шорыкйол пайрем.

Чын, ий гыч ийыш утыр шагалрак еҥ тиде пайремым марий йӱла почеш эртара. Ковамын ойлымыж почеш, ожно Шорыкйолым пеш оҥайын келыштареныт. Тунам суртышто телевизор-влак пеш лийын огытыл да еҥ-влак кас еда икте-весышт дене погыненыт,

унала коштыныт.

Шорыкйол пайрем годым кажне суртышто ӱдырамаш-влак сийым ямдыленыт, Васлий уна-влакым вученыт. Ӱдыр-шамыч тӱрлӧ йӧн дене мужедыныт: воштончышыш ончен шке пӱрымашыштым ужаш тыршеныт; капка гоч портышкемым кышкеныт - кушкыла портышкем вуй ончыкта - тудо могырышкыла марлан лектат манын ойленыт.

Икшыве-влак «сокыр тага» да шыгыле модмаш-влак дене модыныт. Илалшырак-влак ньога-шамычлан тӱрлӧ йомакым каласкаленыт. Кас еда, ожнырак – кечывалымат, изижге-кугужге ял мучко Васли лийын - вургемым алмаштен унаш коштыныт.

Южгунам иктаж еҥым уремыште вашлийыныт гын, лумешат урен коденыт. Но тидлан нигӧ ӧпкелен огыл – йӱлаже тыгай лийын...

Ий-влак эртат, пайрем эртарыме шуко йӱла мондалтеш. Ала нуным шукташ еҥын жапше огеш сите, ала ӧрканат, ала койыш-шоктышыштат вашталтеш. Тыгодым айдеме пеш шыдан улеш: унаш кошташ огыт йӧрате да еҥымат суртышкышт кондымышт

огеш шу. Тидлан кӧра йомартле ожсо пагыт шарнымашеш веле кодеш. Родо-шочшо да пошкудо-влак дене пеҥгыде кылым кучаш тыгак телевизор, компьютер, телефон, смартфон-влак чаракым ыштат: изижге-кугужге телефоным кидеш кучен шинчына да яра

жапнам «социальный вопшышто» эртарена. А икшыве-влак ожсо гай уремышкат модаш огыт лек. Васли лийын коштмаш шукыжлан

оҥайын ок чуч, нуно вес тӱрлын жапыштым эртарат.

Шорыкйол пайрем моло яллаште кузе эрта - ом шинче. Но Пӧклендыште тудым ий гыч ийыш ожсо йӱлам шуктен эртараш тыршат. Пайрем арня мучко суртышто тамле сийым ямдылат. Утларакшым мелнам, пурам, пӱкштушым да кыстывийым ыштат. Васли кугыза да Васли кува лийын, музиканым кучен, икте-весышт деке коштыт, южгунам пошкудо яллашкат машина але имне дене миен толаш огыт ӧркане. Суртышко пайрем уна-влак толыт гын, кампеткым, пӱкшым пуэн колтат, чай йӱашат ӱстел коклаш ӱжыт, мурен-кушталташ йодыт.

Клуб вуйлатыше Лариса Кутлукаева кажне ийын ял калыклан тиде пайрем лӱмеш тӱрлӧ мероприятийым эртараш тырша: спектакльым ончыктат, курык гыч погынен мунчалтат, оҥай модмашыште шке вийыштым тергат, мурен-куштен веселан пагытым

эртарат.

А тений Пӧкленде ялыште Шорыкйол пайрем изиш гына вес семын эртен. Молан манаш гын, эртыше изарнян, Шорыкйол

тӱҥалме кечын, ялышке «Россия 1» канал гыч передачым возаш толыныт. Садлан толшо уна-влаклан ик арня шуйнышо пайремым ик кечыште кузе эртымыжым ончыкташ пернен. Эрденак Борис Александрович ден Оля Сайпушевна Кутлукаевмытын суртышкышт пошкудо да родо-шочшышт погыненыт. Сурт оза вате сугыньым ойлен-ойлен конга мелнам кӱэштын. Сурт оза, удылмо мутым пелештымеке, йыргешке киндым ӱстел йыр шинчыше уна-влаклан, тодыл налын, тамлен ончаш пуэн. Пушкыдо мелна ден чайым йӱмек, чыланат ӱстел сем почеш муралтен колтеныт. Вара марлан лекдыме ӱдыр-шамыч вольык вӱташ шорык йолым кучаш лектыныт, капка гоч портышкемым кышкеныт. Тыге нуно ончыкылык пӱрымашыштым мужедыныт. Тидын годым ик тӱшка Васли кугыза-влак музикан дене уремыште коштыныт. Уна-влак погынымо суртышко пуреныт, мурен-куштеныт, кӧстенечыштым сурт оза-влаклан кучыктен, пошкудо кудышко, ял староста В. Кутлукаев илыме пӧртышкыжо пуреныт. Еҥ деке пурымышт годым Васли кува-кугыза-влак пӧрт тӧрыштӧ шурно пырчым кышкен, тӱҥалше ийыште киндылан поян лийза манын, сугыньыштым ойлен кодат.

Тамле мелна ден пурам подылыт да кандырам кушталтен колтат. Нунылан сурт оза пӱкш ден кампеткым сумкашкышт пыштен колта. Погынышо уна-влак дене мӧчӧр-влак пырля курыкыш мунчалташ каят. Тыштыже икшыве-влак ятыр погыненыт. Курыкыш кайыме корнышто ваштареш толшо еҥымат лумеш урен кодат. Тыге нуно еҥын аламажым, осалжым, чержым лумеш пуйто

кодат. Ожно курыкышто калай вол дене гына мунчалтеныт гын, ындыжым йоча-влак тюбинг, издер, ледянка, ече да моло ӱзгар

дене юарлен, икте-весышт дене таҥасен мунчалтат. Курыкышто мунчалтен ситарымек, пайрем мучашке лишемын. Тыштыже ик

Васли кугыза шкеже кум гана лумышто пӧрдал налешат, тулупшым кудашын лумжым почкалта да савырен чиен шогалеш.

Тидын гоч еҥ-влак деч осалжым, чержым, удажым поген, ару да ош лум дене эрыктен колтымым ончыкта. Вара погынышо ял калык урем покшелне кандырам кушталтен колта.

Толшо уна-влаклан тиде пайрем моткоч келшен. Нунылан гына огыл, ял калыкланат, икшыве-влакланат тыге пырля погынен Шорыкйолым эртарыме пеш оҥайын чучын. Тиде пайрем ик изарнян тӱҥалеш да вес изарнян пытымылан шотлалтеш.

Пытартыш кечын Васли кува-кугыза-влакым ынде вес ий марте ида тол манын колтат. Южгунам кугарня эрдене «саташен кодшо

мӧчӧр-влак», ик тӱшкаш погынен, сурт еда коштын савырнат.

Икмыняр ий ончыч Шорыкйол пайремым чыла йўлам шуктен эртарымым мондаш тӱҥалыныт ыле. Но кызыт калык марий

пайрем-влакым аклаш да «тоштыеҥ» семын пайремлаш тырша. Чын, шке марий калыкнам, йылмынам, пайремна-влакым пагален, эскерен саклаш огына тӱҥал гын, ончыкыжым чыла тиде йӧршынак мондалтеш. Тыге ынже лий манын, чӱчкыдын каласкален шогыза шке икшывыда-влаклан могай ямле, оҥай да сєрал улеш мемнан калыкна да йылмына.

Йӧратыза, пагалыза да арален шогыза шочмо кундемнан моторлыкшым, йылмынам да акрет жап гычак шуйнен толшо поян кугезе

йӱланам.

Екатерина ИЛИНБАЕВА, Пӱрӧ ола.