+18 °С
Дождь
Культура
31 Декабря 2020, 21:00
Поэзий кече
Районыштына «Эрвел памаш» литературный клуб пашам ышташ тў‰алме жапыште поэзий деке кумылан-влак моткоч шукын лийыныт. Районный сылнымут семинарым эртарыме годым йоча да кугые‰-влак дене занятий-влак посна эртаралтыныт. Кажне марий школ гыч кок-кум але утларак йоча тыгай мероприятийышке толын. Нунын возымо почеламутыштым районный газетыште гына огыл, тыгак Марий Элыште лектын шогышо изданийлаште савыктыме. Илыш эртыме семын поэзий деке шўман йоча-влак шагалем толыт, а теве сулен налме канышыш лекше кугурак йолташ-влак коклаште творческий шўлыш вийым утларак пога ала-мо. Тидыжым 21 мартыште Тўнямбалпоэзий кечым Мишканыште эртарымат пе‰гыдемден.
Районыштына «Эрвел памаш» литературный клуб пашам ышташ тў‰алме жапыште поэзий деке кумылан-влак моткоч шукын лийыныт. Районный сылнымут семинарым эртарыме годым йоча да кугые‰-влак дене занятий-влак посна эртаралтыныт. Кажне марий школ гыч кок-кум але утларак йоча тыгай мероприятийышке толын. Нунын возымо почеламутыштым районный газетыште гына огыл, тыгак Марий Элыште лектын шогышо изданийлаште савыктыме.
Илыш эртыме семын поэзий деке шўман йоча-влак шагалем толыт, а теве сулен налме канышыш лекше кугурак йолташ-влак коклаште творческий шўлыш вийым утларак пога ала-мо. Тидыжым 21 мартыште Тўнямбал поэзий кечым Мишканыште эртарымат пе‰гыдемден. Тудын нерген кўчык уверым кодшо арняште пуэнна ыле. Теве тачысе поэзий лаштыкыштынат илалше е‰-влакын возымышт гына савыкталтеш. Молан? Поэзий пайремышкына школышто тунемше ик е‰ат толын огыл. Ала марий йылмым да литературым туныктышо-влакын ситыдымашышт, ала йоча-влакын творческий шўлышышт йомын…
Поэзий пайремыште шкенан землякна Валерий Абукаев «Таракан кугыжа» у книгаж дене палдарен. Тушко авторын шым пьесыже пурен. Ялысе клуб ден Культура пєртласе драмколлектив-влаклан тиде пеш сай пєлек. Вет книгашке пурышо икмыняр пьесыштыже действий лач мемнан районышто эрта. Мутлан, «Паярын шєртньыжє» пьесыште Кульчубай ялым да Паяр илемым ончыктымо. «Сулык пыжаш» пьеса Пайтара ялыште лийше о‰ай томаша дене палдара… Кумылан-влак ты книгам «Радуга» магазиныште да «Келшымаш» газет редакцийыште налын кертыт. А кызыт Тўнямбал поэзий кече пайре-мыште участвоватлыше авторна-влакын возымышт дене палдарена.
Аваем шарнем
«Ош тўняште илыш корным
Пе‰гыдын кўлеш тошкаш», -
Аваемын сугынь мутшым
Ок лий курымеш мондаш.
Эркын вуйым ниялталын,
Юзо мут дене ойлен.
Нелым йєсє ден чыталын,
Илаш тудо туныктен.
Мурымат нигє деч сылнын
Ямле сем дене мурен,
Кумылемым авалталын,
Семже чонышкем шы‰ен.
Шарналтен авамын семжым,
Сылне мурыжым мурем.
Муралтемат, лай муремже
Шалата чылт шўлыкем.
Кечыйолла ырыкталын,
Муро чоным луштара,
Пєлекла уэш вий-алым
Да ўшаным пєртылта.
Йєратен шынденам
- Кудыргалше ўпетым, шергалын,
Картуз дене молан петырет? -
Куэ гай кап-кылетым єндалын,
Ойленам ожно мый тыланет.
Эн мотор шошыла чевергалше -
Шинчамлан кызытат тый улат.
Шўм чонемым кернак сусырталын
™мырешлан шўмеш кодынат.
Ужынам йєратен ончалметым –
Пиалан мый моткоч лийынам.
Монден ом керт шыман ойлыметым -
Курымлан йєратен шынденам.
Шўм-чонемым тулла ылыжталын,
Эрелан мыйым шкет коденат.
Мый илем тыйым вел шарналталын,
Кумылемже коржеш кызытат.
Галина БАШИРОВА.
Шочмо ял
Мый Мишкан селаште
Шочын-кушкынам,
Нигуш шочмо вел гыч
Ом кай нигунам.
Коштым ятыр пелне,
Шым му пиалем –
Шочмо ял деч ямле
Уке моло вер.
Кечын мый пашашке
Куанен коштам.
Мишкан тамле киндым
Йывыртен кочкам.
А кастене клубыш
Шўм-чонем шупшеш –
Тушто шўмбелемже
Мыйым вашлиеш.
Шўшпык семын мыйын
Мурымем шуэш...
™жара у кечым
Шокшын вашлиеш.
Шўмыштем тый веле,
Шочмо-кушмо вер.
Нигушкат ом кае...
Иняк мотор сер...
Йўксє ўдыр
Вашлийым мый тыйым
Иняк вўд воктен.
Тольыч, мотор ўдыр,
Йўксыла лыйген.
Вожылалын мые
Мий(ы)шым воктекет...
™шан тулым тые
Але ылыжтет?
Шулдыржым шаралын
Кайыш чо‰ештен...
Ятыр, толеш манын,
Шогышым вучен.
Мотор чуриетше
Коеш шинчашем,
Йўксє кап-кылетше
Конча омешем.
Иняк мотор серыш
Кечын чон шупшеш.
Изи шўмем мыйын
Тыйым кычалеш.
Эртыш ятыр пагыт,
Тыйым мый вучем.
Тылат мые таче
Мурым пєлеклем.
Леонид ИВАНОВ-МАСТАР.
Ломберем тый, ломберем
Шошо кечын ломберемже
Лумла койын пеледеш.
Эр ўжарам сад-пакчамже
Вуй савалын вашлиеш.
Ош ломберем пеледеш -
Шўм-чонемым туржалеш.
Шарналтем кодшо жапем -
Ушешем чыла возеш.
Кушто-кушто пыл ло‰гаште
Тылзе коштеш (ы)шкетак?
Кушто-кушто сад коклаште
Та‰ем коштеш (ы)шкетак?
Илем вучен кажне кечын,
Тый вел улат ушыштем.
Сар шўшпык гай йўд омемым
Йўлатен коштет, шўмем.
Шошо пагыт ушыштемже -
Келшен мемнан шўм-ойна.
Эртыш шошо, тудын семын,
Эртыш рвезе сай жапна.
Ямле шошо угыч толеш,
Ломбо угыч пеледеш.
Самырык жапнаже веле
Огеш пєртыл вет мє‰геш.
Огеш мондалт авана ик ганат
Эр кечыже нєлтеш шыргыжалын,
Кайык-влакше мурат куанен.
Эр кече гай шыргыжалын,
Авана вашлиеш куаналын.
Аван кидшат вет пушкыдо,
Вўчкалтен ужата корнышко
Кайыме корнышкына ончалын
Авана шога вучалын.
Илыштыже лиеш тўрлыжат,
Авана налеш южгунам вурсенат.
Аван вурсымым ўмбак она нал,
Вет тудо шога илышлан туныктен.
Авалан торжа мут огеш кўл,
Аван чон ой вашке єпкела.
Илыза ава дене келшалын -
Тиде лиеш шерге пиал.
Улына шкежат ача-ава ме,
Кеч коча ден кова улына ме.
Кеч чалемын вуйнаже мемнан,
Огеш мондалт ава нигунам.
Мария ЯНГУАТОВА,
Раевка ял.
Кугече вашеш
Вес тўняш кайымеке,
кап гыч чон трук лекмеке,
Лийже ыле шыпак чо‰ешташ...
Шочшеем-влак коклашке,
йомшо кайык лийдалын,
Куанен лийже ыле ушнаш.
Вашлияш ыле тушто ачам ден авамым
Да шинчашкышт шыман ончалаш...
Аваем, тендан деке мыят тольым,
манын,
Йоча жапысыла єндалаш.
Вашлияш ыле тушто акамым-изамым,
Йєраталме шольем, шўжарем...
Кидкопаштым кучалын,
я чот кормыжталын,
Чо‰ешташ ыле иктыш ушнен...
Амиза БИКТУБАЕВА.
Тўмырчє
XIII курымысо Иран поэт
Джалалетдин Руим гыч
Ик шолыштшо, пычкемыш йўдым,
икана
Е‰ кудывечышке пураш шонен пышта.
Кўнчаш гына савар йымаке тў‰алеш,
Лачак пошкудо ты йўкеш помыжалтеш.
«Тек Юмо полшыжо, каласе, кє улат?
Мом ыштылат, кунам чылан малат?»
«Мый оланан тў‰ тўмырчыжє улам,
Кырем мый тўмырым,
вот мом мый ыштылам».
«Молан тунамже тўмырет
ок кўдыртал?
Улат шояче тый, вуем ит а‰ыртал».
«Тый ит вашке, нєлтмеке кече,
раш колат,
Кузе «ай!», «ой!» йўк дене
шергылтеш кават».
Илья ПЕРШИН.
