«Мый чын корно дене каем»

Ме возенна ыле, Тўвыра полатыште эртыше Аван кечыжлан лўмлалтше пайрем мероприятийыште шуко икшыван ава-влакым саламленыт. Нунылан «Материнская слава» медальым кучыктеныт. Тидын годым залыште шичыше-влак рўжге совым кырен, герой ава-влакым саламлымашке ушненыт. Вет нуно визыт да утларак икшывым ончен-куштат. Сулен налме тиде наградым налаш моторын чийыше ава-влакын чумыр ешышт дене сценыш лекмыштым ончаш пеш кўмыллє лийын. Таче ме нунын кокла гыч иктыже – Уялыште илыше Марина Аспаева дене палдарена. Тудо 1976 ийыште Пўрє районысо ™кўдє ялыште шочын. Ешыште икымше йоча лийын, вара эше нылытын шочыныт. Маринан кокымшо классыште тунеммыж годым еш Мишкан районысо У Памаш ялышке илаш куснен. 9 класс деч вара ўдыр, 1991 ийыште, Нефтекамск оласе 69 №-ан ПТУ-ш тунемаш пурен. Шўртым шўдырышє оператор профессийым налын, тиде олаштак мамыкым шўдырышє фабрикыш пашаш пурен. 1995 ий гыч 2001 ий марте Мишканыште 150-ше ПУ-што пашам ыштен, доярке лийын. Вара 15 ий Мишкан РДК-ште уборщица лийын. Кеч-кушто пашам ыштен гынат, Марина Аспаева пеш ответственный лийын. Кызыт шуко икшыван ава инвалид йочажым онча, сурт сомылым виктара. Марина Михайловна ден Дмитрий Яковлевич пелашыже вич икшывым куштат. Еш подсобный озанлыкым виянда. Кок ушкалым, кок сєснам ашнат. Комбым, лудым, чывым ончат. Шке инкубаторышт уло, сандене чывигым, лудигым, комбигым шке луктыт. - Паша – йочам воспитатлыме эн сай йєн, - манеш сурт озавате. – Вольыкым, сурт кайыкым ончышо йоча-влак порылыклан тунемыт. Ме нунылан пашам виеш огына ыштыкте, а пашам ышташ кўлмє нерген умылтарена гына. Нуно чыла сомылым кумылын шуктат. Мый шкежат 10 ияш гычак фермышке авамлан полышкалаш коштынам. А 17 ияш улмем годым, авам отпускыш кайымеке, олмешыже лўшташ коштынам. Тушакынак Дима дене вашлийынам. Тудо пошкудо Уял гыч лийын, мый дечем вич ийлан кугырак. Фермыште трактор дене ыштен. 18 ияш марлан лектым. Теве, ынде 31 ий пырля улына. Ты жапыште кум пєртым брус дене чонен улына. Кызыт марием рўдє районный больницыште водительан ышта. Аспаевмыт вате-марий икшывыштлан сай примерым ончыктат. Кугурак-влак илышыште шке верыштым муыныт, ешым погеныт. Изирак-влак суртышто ача-авалан полышкалат. Эн кугу – 29 ияш Игорь. 2016 ийыште Мишкан агропромышленный колледжым тунем лектын, «Ял озанлык производствын мастерже» специальностьым налын. «Комфорт» ООО-што тракторист лийын ышта. Кокымшо эрге Геннадийлан 25 ий, 2019 ийыште Мишкан агропрмышленный колледжым тунем пытарен, «Мастер общестроительных работ» специальностьым налын. «Новоинтех инжиниринг» ООО-што кўртньє конструкцийым погышо монтажниклан ышта. Диана ўдырыштлан 22 ий, тудо 2023 ийыште Бирский кооперативный техникумым тунем пытарен, «Технология продукции общественного питания» специальностьым налын. Кызыт икшывым ончымо отпускышто улеш. 11 ияш Мирослава Мишкан селасе 2 №-ан ПМШ-те 5 классыште тунемеш. Куд ияш Елизавета йоча садыш коштеш. - Мемнан Игорьын кум эргыже уло – Михаил, Богдан да Илья. Диана ўдырнат мыланна уныкам пєлеклен, тудым Леон манын лўмденыт. Тений августышто Гена эргына ўдырым налын, - ойла Марина Михайловна. - Те пиалан ава да кувава улыда. Шуко икшыван ава лияш могай? – йодам мый шке героем деч. Тудо ик жап ала-мом шонкален шогыш да шыргыжалын пелештыш: - Ава лияш мыланем кугу куан. Юмо ўдырамашым ава лияш шочыктен. Тудо мыланна йоча-влакым ончаш ўшанен. Кажне эрдене мемнан кечына ик семынрак тўналеш: кынелына, вакшышым погена, эр кочкышым ыштена да изирак-влакым школыш да садикыш ужатена. Мыйын тўн задачем – йоча-влакым сайын пукшаш да чикташ гына огыл, а нуным чын воспитатлаш, сай айдемым кушташ. Кажне икшывына мыланна шерге. Мемнан ешлан «Материнская слава» медальым пуымаш куандара. Вет тудым йочам сайын ончымылан пуат. Тудым налшашлан пеш пенгыде текшырымашым эртыман: лўмын ыштыме комиссий йоча-влакын могай условийыште илымыштым текшыра, тунемаш да канаш чыла йєн улмым онча. Медаль – тиде пєлек огыл, а мемнан пашанам аклыше эн кўкшє оценке. Тиде наградым налмылан пеш куаненам. Сценыш лекме годым пеш чот тургыжланенам. Район администраций вуйлатыше Лариса Александрова шокшын саламлен. Тунам мый раш умыленам, чын корно дене каем, икшывем-влакым чын воспитатлем. Икымше гана икшывым ыштымемым пеш сайын шарнем. Тидлан 29 ий эртен гынат, тенгече веле лиймыла чучеш. Самырык лийынам гынат, пеш чот ава лиймем шуын. Игорь эргымым ыштыме деч вара куанемлан мучашат лийын огыл. Мыйын ончыкылык ава-влаклан ик тыланымашем гына лиеш: азам ышташ ида лўд, шукырак йочам ыштыза, ик-кок йоча дене чарнен ида шогал. Кызыт ўдырамаш-влак лўдыт: чыла шергештеш, кузе шуко йочам ончаш. Иктым шарныза, йоча шочмеке, Юмо тудлан кочкышым ўмыржє мучкылан пуа. Кунам мый йочам ыштенам, кажныжым йол ўмбаке шогалтен кертам манын, пенгыдын ўшаненам. Илыш пеш писын эрта. Теве мемнан кумшо тукым кушкеш. А кувава лиймаш – эшеат кугурак куаным шочыкта. Мый тиде материалым Инвалид-влакым аралыме тўнямбал кече вашеш возаш тўналынам. Сандене эн изи ўдырышт нерген йодде шым чыте. Удыр меран тўрван шочын. Тиде диагноз ача-авам лўдыктен огыл. Медик-влакын ойыштым колыштын, икшывыштым сайын ончат. Тыгай чер мемнан элыште 500-1000 енлан икте лиеш. Меран тўрвє – тиде азан кўшыл тўрвыжє шелше лиеш. Кызытсе медицина тудым тєрлен кертеш. Лизаланат кок операцийым ыштыме. Шушаш тунемме ийыште тудо икымше классыш тунемаш кая. Мишкан селасе 2 №-ан ПМШ-те икымше классыш кайышаш-влаклан почмо занятийышке тудо уже миен. Шке аваж нерген Лиза теве кузе ойла: «Мыйын авам весела, эре шыргыжеш. Тудо чыла шотыштат сай. Мый авамын ямдылыме кочкышыжым йєратем, тудо тамлын шолта. Ме черланена гын, тудо мемнам эмла. Мый шке авамым пеш чот йєратем да тудлан полшаш тыршем». Марина Михайловна пеш уста озавате. Тудо кулинар, овощевод, кид пашазе – пидеш, урга. - Кузе чыла вере шуыда? – йодам тудын деч. - Мыланем тидыже неле огыл. Эн тўнжє – кажне сомылым йєратен ыштыман. Сутка жапым шуяш огеш лий, сомыл кеч-мыняр шуко лиеш гынат, мый шкаланем жапым муаш тыршем. Тиддеч посна ок лий, вет икшыве-влак шке аваштым моторым ужнешт. Мый ўдырем-влаклан примерым ончыктышаш улам.

Светлана ТОЙМУРЗИНА.