Шонымашкыже шуаш йєным муын

Тудо 1935 ий 10 ноябрьыште Дєртыльє районысо Искуш ялыште шочын. Ешыште кумшо икшыве лийын. Тудын деч посна изаже, акаже да Зоя шўжарже лийыныт. Аваж ден ачаже колхозышто пашам ыштеныт. Ачаже Кугу Отечественный сарыште кредалын, сусырген пєртылын. Тидлан кєра кужу жап илен огыл, вашке илыш дене чеверласен. Аваштлан 4 икшывым шкетланже ончен кушташ пернен. Неле лийын гынат, тудо чыла чытен да чылаштымат йол ўмбаке шогалтен. Натальян изаже уста музиканче лийын. Изажым ончен, акажат музиканым шокташ кумыла‰ын да тунемын. Ик жап гыч Натальян изажым ялыште тўрлє пайремлашке шокташ ўжаш тў‰алыныт. Акаже ик жап гыч ургаш тунемын. Авашт тудлан ургымо машинам налын пуэн. Тыге тудо енлан тувырым ургаш, тўрлаш тўналын да ешлан мыняр-гынат парышым ыштен. Натальян Зоя шўжарже колхозышто тўрлє пашам ыштен. Наталья Акиевна шкеже изинек фельдшер але медсестра лияш шонен. 4 классым тудо шочмо ялыштыжак тунемын. Вара Маядык ялысе кыдалаш школышко коштын. Классыштышт 10 ял гыч 21 йоча тунемын. Чыланат келшен иленыт, внеклассный чыла пашам пырля ышташ тыршеныт, чолга лийыныт. Наталья акайым школышто учкомлан сайленыт, тудо кажне шочмын политинформацийым эртарен. 7 классым тунем пытарымеке, тудо свидетельствым налын да Пўрє оласе медучилищыш тунемаш каен. Но конкурс кугу лиймылан кєра тунемаш пурен кертын огыл. Тыге 8 классыште тунемаш тўналын. Но У ий марте гына тунемын кертын - тунеммаш деч аваже чарен, окса укелан кєра туныктен ом керт манын. Наталья акай моткоч чот ойгырен, но нимом ыштен кертын огыл - авам колыштде ок лий. Аваже тудым, корнынгай тракторыш шынден, Уфа олашке чўчўж деке пашаш пураш колтен. Поро ен-влак тудым чўчўж деке намиен шуктеныт. Вара пашам муаш полшеныт. Тыге Наталья акай фанер комбинатыште ышташ тўналын. Паша тудлан келшен, пашадарже уда лийын огыл, аважлан полшен шоген. Но шўм-чонжо садак медсестралан тунемаш пураш ўжын. А шўм-чон ўжеш гын, шонымашыш шуаш йєн садак лектеш. Наталья акай ту жапыште тўшкагудышто илен. Икана татар йолташ ўдыржє паша гыч пєртылмекыже медицина курс-влак почылтмо нерген ойлен. Наталья виклан шонаш тўналын: пашам умбакыжат комбинатыште ышташ але медсестралан тунемаш каяш? Но ту жапыште шукын пашамат ыштеныт, тунемынытат – без отрыва от производства. Тыге тудо Уфаште Йошкар крест да Йошкар полумесяц общество-влак ушемын медсестра курсышкыжо тунемаш пурен да медсестра специальностьым налын. Тунем лекмекыже, Наталья акайлан Мишкан районышко направленийым пуэныт – тыге тудын шонымашыже шуын. Мишкан районысо больницашке толмеке, тудым Чукудо ялышке колтеныт. Наталья акай иканаште кум ялыште пашам ыштен: Чукудушто, Чукудо-Башыште, У Метръялыште. Илаш У Метръялыште илен. А ялыште илыш могай лийын? Кечывалым пашам ыштеныт, а кастене самырык-влак чыланат клубышто погыненыт. Наталья акайым тушто йолташ ўдыржє Петр лўман родыж дене палыме ыштен. Нуно икте-весыштлан келшеныт. Петр тунам почтышто ыштен, район мучко текшырымаш дене коштын. Ик жап тан лийын коштмеке, нуно сўаным ыштеныт да пырля Чукудушто илаш тўналыныт. Тушто нунын Юрик эргышт шочын. Изи ял-влакым пытараш тўналмеке, еш Нерге ялыш куснен. Нуно ондак верысе почтышто иленыт, вара у пєртым чоненыт. Наталья Акиевна Нерге ден Пекшек яллаште пашам ыштен. Нине яллаште пагалыме ен лийын. Удырамаш советын председательжылан сайленыт. Пашам Кугубаева Ольга дене келшен ыштеныт. Тыгак Мишкан селаште калык заседатель лийын – судлашке коштын. Наталья акай ден Петр пелашыже пырля 3 икшывым ончен куштеныт: Юрийым, Галям да Радикым. Нуно кумытынат аваштын корныж дене каеныт. Юрий Петрович санитарный врач улеш, тудын Людмила Ефимовна пелашыже «Родничок» 4 №-ан йоча садыште ышта. Галя ўдырышт фармацевт улеш, Чорайыште пашам ышта. Тудын ик икшывыже хирург, весыже – фармацевт. Радик эргышт – ветеринарный врач. Кужу жап колхоз фермыште пашам ыштыш, но ўмыржє кўчык лие. Тудын 2 икшывыже кодо, ынде коктынат кугу улыт. Наталья ден Петр Аликовмыт, 50 ий пырля илен, шєртньє сўаныштым пайремлышт. Чаманаш кодеш, кок ий гыч Петр пелашыже ош тўня дене чеверласыш. Тудо уста столяр да ургызо ыле. Икана Юрийын икымше классыште тунеммыж годым школышто марла кушташышт Артур Янсубаев дене когыльянышт мотор тўран ош тувыр-влакым урген ыле. Нине тувыр-влакым чыланат ончен кєраненыт. Наталья акайын кок шешкыжат туныктышо улыт. Кызыт тудо изи шешкыж дене пырля ила. Галя ден Юрий шке ешышт дене илат. Авашт деке эре унала толын шогат. Наталья акай пенсийыште улеш гынат, яра ок шинче. Кажне кечын скандинав йєн дене коштеш – Монар ял курыкыш кўзен вола. Пырля пошкудыжо-влакымат нангая. Клубышкє тўрлє погынымашке коштеш, пайрем годым кумылын тўрлє почеламут-влакым лудеш. Тудлан эн чот икымше классыште тунемме почеламутшо келша. Сурт сомылымат ышта: межым шўдыра, носким, пижым пидеш. Тыгак чўчкыдын пазарыш коштеш. Шешкыж дене коктын ютым, шорыкым ашнат, келшен илат. Шешкыже монар сельсовет СП администрацийыште пашам ышта. Наталья акайын 8 уныкаже да 9 кугезе уныкаже, 5 веныже, 5 шешкыже улыт. Ялыште тудым чыланат палат - Наталья апа, Наталья акай, кокай але кувай маныт. Клубышко иктаж пайремышке мия гын, эре выступатла, мурымат мура, почеламутым ойла. Нерге ялыште теве тыгай, изирак капан Наталья акана ила. Мый тудым Нерге ялысе чыла пенсионер лўм дене шушаш шочмо кечыж дене саламлем, пенгыде тазалыкым да эшеат кужурак ўмырым тыланем! Кызыт могай чулым улат, ончыкыжымат тугаяк лий!

М. ГАРЕЕВА, Нерге ялысе тўналтыш ветеран организаций председатель.