Шинчымаш кече лишемеш

12 гыч 14 август марте школ ден йоча сад-влакын йоча-влакым вашлияш ямде улмыштым посна межведомственный комиссий терген. Тудын председательже Мишкан районысо образований отделын начальникше Сергей Александров лийын. Кум кече жапыште комиссий кугу пашам ыштен – районысо чыла образовательный учрежденийым терген лектын. Комиссийын членже-влак образовательный учреждений-влакын оралтыштым, сад-пакчаштым, спорт зал ден площадке, тунемме кабинет-влакым, отопительный системым да молым тергеныт. - Образовательный учреждений-влакын у тунемме ийлан ямде улмыштым текшырымаш – туныктымо-тунемме пашан участникше-влаклан посна экзамен семын улеш, - ойла комиссий секретарь – Мишкан районысо образований отделын ХЭГ начальникше Григорий Яниев. – Школ-влакым приниматлыме пашашке ятыр служба ушнен. Ме тушко тидлан мутым кучышо чыла ведомствым ўжынна. Вет йоча-влаклан образовательный учрежденийлаште нимогай лўдыкшє лийшаш огыл, санитарный веле огыл, тыгак террористический да экологический. Корнышто коштмо безопасностьымат єрдыжеш кодыман огыл. Йоча-влакын удобствышт нергенат мондыман огыл. Чылажат ару да йодмашлан келшыше лийшаш. Каласен кодыде ок лий: образовательный учреждений пашаен-влак чыла йодмашым шукташ тыршеныт. Тидлан районысо педагогический да технический коллектив, ачаава-влаклан тау мутым ойлымо шуэш. Нуно пырля изи огыл пашам шуктеныт – образовательный учреждений-влакым у тунемме идалыклан ямдыленыт. Комиссийын членже-влак текшырымаш годым нимом єрдыжеш коден огытыл. Тыште чыла шотыш налман. Вет комиссийын тўткылыкшє дечын йоча-влакын тазалыкышт веле огыл, тыгак илышышт шога. Ик эн кугу йодмаш-влак – противопожарный да антитеррористический безопасность. Приёмка годым комиссийын членже-влак образовательный учреждений-влакын нине лўдыкшє-влакым корандаш тыршымыштым пенгыдын тергеныт. Панар-влакын образовательный учреждений-влакын оралтыштышт йўлымышт, тревожный кнопкын пашам ыштымыже, пече-влакын тўзык улмышт да молым тўткын тергыме, кажне метрым текшырыме. Тачысе кечылан Мишкан районышто 9 образовательный учреждений пашам ышта, моло школ-влак нунын филалыштлан шотлалтыт. Тений 1 сентябрьыште тунемаш 2680 тунемше кая. Мишкан районысо образований отделын начальникше Сергей Александровын мутшо почеш, 40 ий жапыште тунемше-влакын чотышт кум гана шагалемын. Ожнырак районыштына 7 тўжем утла тунемше тунемын. Образовательный учреждений-влакын у тунемме ийлан ямде улмыштым тергыме годым образованийын качествыжат шотыш налылтын. Тыгак вузлашке тунемаш пурымын процентше, пашаште сак лиймаш да социальный партнерство. Компьютерный класс-влакын состоянийыштымат текшырыме. Текшырымаш рашемден: чыла образовательный учрежденийыштат Интернет сеть уло, тыгак Wi-Fi пашам ышта. Чумыр ончалмаште, образовательный учреждений-влак у тунемме идалыклан ямде улыт. Педагогический коллектив-влак кенежым пашам тыршен ыштеныт, чыла школ ден йоча садыштат косметический ремонтым ыштыме. Изи ситыдымаш лийын гын, комиссийын членже-влак замечанийым ыштеныт да ситыдымашым корандаш предписанийым возеныт. Мутлан, школ да йоча сад вуйлатыше-влаклан документацийым йодмашлан келыштараш, наглядный пособий-влакым РФ-н да БР-н законодательствышкыже пуртымо вашталтыш-влак дене келыштараш. Тылеч посна, Мишкан районысо образований отдел образовательный организаций-влакын материально-технический базыштым уэмдыме шотышто мероприятий-влак планым рашемден. «Модернизация школьных систем образования» программе почеш ныл образовательный учреждений олмыкталтын да тўзаталтын – Мишкан селасе 2 №-ан полилингвальный шуко функциян школ, Нерге ялысе школ (Мишкан селасе 1 №-ан лицейын филиалже), Монар да кугу Соказа ялласе школ-влак. Лишыл жапыште Чорай ялысе марий гимназийым олмыкташ палемдыме. Ремонтым тыгак эше ныл школ йодеш: Кемий, Ирсай, Изи Накаряк да Ардаш ялласе школ-влак. Чаманаш кодеш, нуно «Модернизация школьных систем образования» программыш пурен огытыл. Но программе 2030 ий марте шуйна. Тугеже, тыршаш гын, тушко эше логалаш лиеш. Тений кок тўналтыш школ петыралтын – Озерка да Раевка яллаште. Иштыбай ялысе школымат петыраш палемдалтын лийын, но ялышке корным чонен пытарыдымылан кєра тудым кодымо: йоча-влакым базовый школыш кондыштараш йєн уке. - Чаманаш кодеш – школвлакым петыраш перна. Школышто йоча шагал гын, нуным туныкташ роскот кугу, технический база шенгелан кодмылан кєра, туныктымо пашан качествыжат ударак, - ойла Сергей Андреевич. Школ-влак, тўн шотышто, йоча шагалеммылан кєра петыралтыт. Мутлан, Иштыбай ялысе школышто лу йоча гына тунемеш, а икмыняр ий ончыч 60 тунемше лийын. Новотроицкий ялыште кызыт 24 тунемше, а школ 180 йочалан ышталтын. Моло ситыдымашат уло. Мутлан, автобус водитель-влак огыт сите. Ен-влак тиде пашашке огыт пуро – пашадар изи. Но сай уверат уло – кум школлан тений у автобусым пуат – Тымбай, Изи Накаряк да Нерге ялласе школ-влаклан. Вес ситыдымаш – туныктышо-влак ситыдымаш. Тидлан кєра моло туныктышылан нагрузка кугемеш, образованийын качествыже иземеш. Южо вере, коклан, у туныктышым налаш шке огыт вашке. Амалже – пашадар изи улмаш. Туныктышо-влак шукырак шагатым налыт гын, пашадарышт кугемеш. Но тидын годым чўчкыдын образованийын качествыже иземеш. Туныктышо-влак ситыдымашым кора‰даш лиеш – школышто педагогический вузлаште кугурак курслаште тунемше-влак туныктен кертыт. 2020 ий 8 июньышто Россий Федераций Президент Владимир Путин федеральный законым подписатлен, тудын почеш кугурак курслаште тунемше-влак школлаште пашам ыштен кертыт. Кє пала, ала жаплан мемнан школлашке тунемаш толшо студент-влак тышанак кодыт? Тыге лиеш гын, сай лиеш ыле. Но тыште адак изи пашадарыш тўкнена. Вузым тунем лекше туныктышылан кугурак пашадар кўлеш. Тидлан кєра нуно шукын йўдвел кундемышке пашам кычалын каят. Комиссий образовательный учреждений-влакын сад-пакчаштымат терген. Тушто кажне кенежым туныктышо-влак веле огыл, тунемше-влакат тыршат – практикым эртат. Нунын тыршымышт дене тунемме-опытым шындыме участкылаште ковыштан, кешыр, реве, соган, кабачок, паренге да моло пакчасаска сайын кушкыныт. Клумба-влакат мотор улыт – нуным астра, циний, шафран, петуний да моло пеледыш сєрастарат. Пўнчер ялысе школышто мотор деч мотор гортензий-влак кушкыт. Районысо йоча сад-влакымат палемдыде кодаш ок лий. Нунын оралтыштышт, ончычсо семынак, арулык да моторлык озаланат. Модмо площадке-влакат эре да ару улыт. Тыште комиссий кугу верым санитарно-эпидемиологический йодмашлан ойырен. Но чылажат сай лийын. Йоча садвлакын коллективышт приёмкылан сайын ямдылалтыныт. Школ-влакат шукын текшырымашым замечаний деч посна эртеныт. Але ситыдымаш пеш изи лийын. Нуным корандаш кужу жап ок кўл.

Светлана ТОЙМУРЗИНА