Калык календарь 5 - 11 февраль

Калык календарь

Кече арня мучко Казатўкє тўшкашўдырыштє лиеш, тылзе иземеш.

5 февраль – Сурт сомылым ыштыме, кургым, урлыкашым тергыме кече.

Тиде кечын тыгак кайык ден янлык-влакым эсккерыман.

Эрдене киса вычымата гын, йўштє лиеш. Ур пуше‰ге гыч вола гын, лывырта. Игече кечывал марте могай, вес телын пелыже тугай лиеш, кечывал деч варасе игече вес телын кокымшо пелыжым рашемда.

6 февраль – Пелтеле, Пелгинде кече. Йўдвелнырак илыше-влак телын пелыжлан лач тиде кечым шотлат.

Тиде кечын игече могай, шошо тугай лиеш.

7 февраль – Поро пашам ыштыме, да порылыклан тауштыме, Мер Юмым жаплыме кече. Тиде кечат шушаш теле могай лийшашым рашемда.

Лум лумеш гын, вес ий теле вашке ок тол. Киса-влак мурат гын, йўштє лиеш.

8 февраль – кугезе-влакым жаплыме кече. Ожсо ой почеш, тиде кечын кугезе-влакын чонышт шочмо вер-шєрышкышт пєртылеш. Ынышт йокроклане манын, ломыжым луктын шоолыман да волгыдо верышке пєртылаш кўштыман.

Тиде кече могай, шошо тугай лиеш. Киса мура гын, игече эше йўштє шога.

9 февраль – Тул Водыж ден Тул авам жаплыме кече. Ко‰гаш олтымо годым нунылан кумалтыш мутым пелештыман.

Пыл-влак каваште мардеж ваштареш ийыт гын, лум лумеш. Окна янда-влак вўдыжгат гын, леве лиеш.

10 февраль – Кудерт кече. Тиде кечын Кудертым, рашрак лияш гын, Кудерт-влакым – кудо єрт-влакым жаплыман. Нунак Сурт оза, Сурт кува, Сурт водыж, Кудо водыж, Шўкшондал (шўкшє йондал) лийыт. Ожно Сурт водыжлан илыме сурт олымшто эн ончыч пєртым чо‰ышо кугезыштым шотленыт, тиде е‰ын йондалже пырдыжыште кечен. Жап эртымеке, туден палын тоштемын, шўкшемын, сандене тиде йондалым, тудын дене пырля Сурт водыжымат, Шўкшондал (шўкшє йондал) манаш тў‰алыныт. Еш вес вере куснен гын, пеленже тиде йондалым налын каен.

Тиде кечын пырысым кыраш ок лий, вет тудет Сурт водыжын эн кугу йолташыже улеш да пе‰гыде кылым куча. Сурт водыж поро лийже манын, тудлан кышалым пукшыман. Кастене Шўкшондал, Сурт оза, Вича оза-влак нерген манеш-манешым ойлыман. Пєртым арым выньык дене ўштын лекман.

Тиде кечын мардеж пуа гын, ке‰еж йўран лиеш. Чодыра ўмбалне кава йўдканде але чодыра шемлагын коеш гын, леве лиеш. Тиде кечын э‰ер ден ерлаште кол сайын чў‰гаш тў‰алеш.

11 февраль – Кугу Илыш Шочын Юмым, Вольык Ильяным жаплыме кече. Тиде кечын кугу Илыш Шочын Юмо, айдеме сыным налын, вашке шошо толшашым шижтарен, чодыра, пасула-олыкла да ялла мучко шиялтышым шоктен коштеш. Йўштє кува тидлан моткоч сырат, но вашке тошаш шошым садак чактарен огыт керт. Тиде кечын Кугу Илыш Шочын Юмо ден Вольык Ильян деч вольыкым аралаш йодман, тидын годым вольык ўмбаке изишак вўдым шыжыктыман.

Тиде кечын самырык вате-влаклан, ушкал таза лийже да сайын презылыже манын, мўй пўрым изишак подылман да, вольык мутым колыштшо манын, пелашыштым кўнчыла тоя дене пералтыман. Тылеч вара ўдырамаш-влак, ўштер воштырым, тоям, сорлам але моло арверым кучен, уремышке лекшаш улыт. Лекмеке, нунылан Юмынўдырым ойырыман. Тудет омытам чийышаш да ял йыр шогам (але плугым) шўдырен савырнышаш. Моло ўдырамаш-влак почешыже ошкылшаш улыт. Тылеч вара Кугу Илыш Шочын Юмо лийше (шордо, ўшкыж сынан карам чийыше, кидешыже йыпым кучышо е‰) Йўштє кува дене кучедалшаш да тудым се‰ышаш. Тылеч вара изирак пайремым – тўрлє модмаш-влакым эртарыман.