Калык календарь 27 август - 2 сентябрь

Калык календарь 27 август - 2 сентябрь

Кече арня мучко Лев тўшкашўдырыштє лиеш. Тылзе тоштемеш.

27 август – Кў кече. Тиде кече кў дене пашам ыштыше-влакын кечыштлан шотлалтеш. Лай мардеж кече. Тиде кечын, сай шыже ден телым кондышт манын, Мардеж Он ден Мардеж Авам жаплыман.

Мардеж тымык гын, шыже ояр да леве лиеш, таул мардеж пуа гын, сентябрь мучко йўр йўреш. Тиде кечын кастене тыгак вўдым эскерыман. Вўд огеш толкыналт гын, шыже ояр да тымык лиеш, а теле – пургыждымо да порандыме.

28 август – Кече малаш вочмо кече. Самырык кока ке‰еж (Ке‰еж мучаш – 11 сентябрь але Вўд йўкшымє кече - 14 сентябрь марте шуйна) тў‰алеш. Уржа-сорла паша пытыме кече – ожно тиде жаплан уржам тўред пытареныт да Перке Юмым жапленыт. Тиде пайремым посна кылта воктене эртарыман.

Игече ояр да тымык гын, шыже чевер лиеш. Шонанпыл (сонарпыл) коеш гын, шыже кужу да леве лиеш. Э‰ыремышвот шуко гын, теле ояр да йўштє лиеш.

29 август – Кинде Ильян (Пўкш Ильян). Южо вере лач тиде кечын у киндым кочкыныт. Тиде кече деч вара кокияшым ўдаш тў‰алман.

Тиде кечын тыгак у вынемым юлыман, памаш-влакым эрыктыман. Тугеже Йомше‰ерымат жаплыман. Вет лектыш лач тудет деч кугун шога – айдемым мланде пашам ышташ лач тудо туныктен. Йомше‰ер Перке Юмылан лишыл улеш, перкем лач тудо пуа манашат лиеш. Но тудо уло чонан ден чыла тўрлє кушкылым эскера, а Перке Юмо – айдемылан пайдале кушкыл-влакым. Сандене калык сай лектышым утларакшым Перке Юмо (айдеме тукымлан перкем пуышо юмо) деч йодын.

Пўкшым погаш тў‰алме кече – тиде кечылан пўкш шуэш.

Кайык-влакым эскерыме кече. Тиде кечын кечывалвелке вараксим-влакын пытартыш ужашыже чо‰ештен кая. Шокшо элышке турня-влакат тарванат гын, Мланде кылмыме кечылан (Угинде пайрем) йўштє толеш.

30 август – Тулык вате-влаклан полшымо кече. Тиде кечын ожно, уло ял дене чумырген, тулык вате-влаклан тўрлє сомылым ышташ полшеныт. Пасу пашам ыштыме пытартыш кече – ожно тиде кечылан пасу пашам пытараш тыршеныт.

Пўртўс палым эскерыме кече. Эрдене лупс возеш да тўтыра лиеш гын, игече сай лиеш.

31 август – Имне кече. Тиде кечын имне-влаклан нимогай пашам ыштыктыман огыл, мушман да моло кече деч сайрак пукшыман. Пасу пашам пытарыме кече – тиде кечын пасу паша пытымым пайремленыт.

Кидпаша кече – ўдырамаш-влаклан тиде кече гыч тўрлє кидпашам ышташ тў‰алман.

Арым кече – тиде кечын арым вожым ончен мужедман: арым вож кўжгє гын, вес ий лектышлан поян лиеш.

1 сентябрь – Йошкар реве кече. Тиде кечын йошкарревым лукман.

Мардеж кечывалвелчын пуа гын, шўльє ума.

2 сентябрь – Пєръе‰ кече. Тиде кечын ўдырамаш-влаклан сурт озам жаплыман: ўдыр-влак тудлан у тувырым чиктышаш улыт, ватыже – ўстел тич сийым погышаш.

Кашкаво‰го кече – тиде кечын кашкаво‰гым погаш тў‰алман.

Пакчалан вуйым савыме кече - йошкарреве ден кешырым лукман, садыште йошкар да ош шоптыр-влакын парчаштым пўчкедыман.