+34 °С
Ясно
Марий йӱла
31 Декабря 2020, 21:00
Калык календарь 26 март - 1 апрель
30 март – Лум шулымо кече. Тиде кечын лум кугун шулаш тў‰алеш. Куэм жаплыме кече. Калык ой почеш, куэшке вўдўдыр-влак савырненыт. Ятыр ожно нуным э‰ер серыште Кече Он ужын да йєратен шынден. Э‰ерышке пурен ынышт керт манын, авырен да чылаштымат шокшын шупшалаш тў‰алын. Вўд Ава ўдыржє-влакым моткоч чаманен да чылаштымат ош куэшке савырен. Но нунынкапыштышт курымешлан Кече Он шупшалме шем пале-влак кодыныт.Тиде кечын корем-влак могай улыт, э‰ер-влакат тугак ташлат.1 апрель – Вынерым ошемдыме кече. Тиде кечын вынерым ошемдыман. Шошо кудерт кече. Калык ой почеш, тиде кечын Кудерт кува ден Кудерт кугыза (Сурт оза ден Сурт кува) помыжалтыт. Телым нуно утларакшым малат, коклан веле тўрлє сомыл ышташ да Кудерт кечылан кынелыт. Кудерт кува ден Кудерт кугыза сурт возак ден еш кєргысє тыныс илышым аралат. Но кужу жап малымышт деч вара, нуно, омышт тамле лийын огыл гын, изи осалымат ыштен кертыт – ўстел гыч атым йєрыктат, пырысым але вольыкым кенеталўдыктат. Кумылыштым нєлталаш манын, тўрлє мыскарам ыштыман да икте-весым ондалыман.Корем-влак мурен йогат гын, шудо ума, шып йогат гын – удан кушкеш.
Кече арня мучко Кол тўшкашўдырыштє лиеш, 31 март – тичмаш тылзе.
26 март – Маска кынелме кече. Тиде кечын, калык ой почеш, вынемже гыч Маска - Чодыра Оза лектеш. Ожно марий-влак маскам шкеныштын кугезыштлан шотленыт. Маска – Кугу Илыш Шочын Юмын (кўчыкын Ильян – Илыш он) мландўмбалсе сынже лийын. Каваште тудо кучкыж (орёл) семын койын, вўдыштє – нужгол семын. Кугу Илыш Шочын Ава ден Кугу Илыш Шочын Ача уло чонанын кугезышт улыт, Кугые‰ але Мер Юмо (Ригведыште Митра – Яма, пелашыже - Ями, Авестыште – Митра – Йима, пелашыже - Йимак) –айдеме тукымын кугезышт. Мўндыр кугезына молан кок лўман улеш, єршаш уке. Финн тукым гыч вожым налше тиште-влак тудым Кугые‰ маныныт, индо-арий тукым гыч вожым налше тиште-влак – Юмо але Мер Юмо.
Кайыккомбо-влак пєртылмє кече. Тиде кече гыч, шошо эр толеш гын, кайыккомбо-влак пєртылаш тў‰алыт. Нуно тиде кечын пєртылыт гын, идалык поян да лектыш сай лиеш.
Турий пембе (йошкаргырак шулдыран, чодыраште илыше мурызо кайык) деч ончычрак чо‰ештен толеш гын, игече леве лиеш, пембе ончычрак гын – йўштє. Игече тўтыран гын, ке‰еж йўран лиеш. Тиде кечын шере‰ге, ола‰ге да пардаш сайын чў‰гат.
27 март – Вольыкым оралтыш лукмо кече. Тиде кечын вольыкым оралтыш лукман да сайынрак пукшыман. Тиде кече йўштє лиеш гын, тыгаяк игече эше арня наре шога. Кўдырчє кўдырта гын, ке‰еж лектышлан поян лиеш.
28 март – Чодырам жаплыме кече. Тиде кечын Чодыра Он ден Чодыра Авам жаплыман, нунын деч емыж ден по‰гым кушташ, кожлаште коштмо годым ир янлык ден тўрлє осал деч аралаш йодман. Чодыраште пире-влак чот урмыжыт гын, кўпчыкым (мындерым) савырен пыштыман.
Колшыре-влак тиде кечын чо‰ештен толыт гын – вашке вўдшор тў‰алеш.
29 март – Орвам олмыктымо кече. Тиде кечын имне орвам олмыктыман – ке‰ежым кошташ ямдылыман.
Тиде кечын игече шокшо шога гын, шошо шокшо лиеш.
30 март – Лум шулымо кече. Тиде кечын лум кугун шулаш тў‰алеш. Куэм жаплыме кече. Калык ой почеш, куэшке вўдўдыр-влак савырненыт. Ятыр ожно нуным э‰ер серыште Кече Он ужын да йєратен шынден. Э‰ерышке пурен ынышт керт манын, авырен да чылаштымат шокшын шупшалаш тў‰алын. Вўд Ава ўдыржє-влакым моткоч чаманен да чылаштымат ош куэшке савырен. Но нунын
капыштышт курымешлан Кече Он шупшалме шем пале-влак кодыныт.
Тиде кечын корем-влак могай улыт, э‰ер-влакат тугак ташлат.
1 апрель – Вынерым ошемдыме кече. Тиде кечын вынерым ошемдыман. Шошо кудерт кече. Калык ой почеш, тиде кечын Кудерт кува ден Кудерт кугыза (Сурт оза ден Сурт кува) помыжалтыт. Телым нуно утларакшым малат, коклан веле тўрлє сомыл ышташ да Кудерт кечылан кынелыт. Кудерт кува ден Кудерт кугыза сурт возак ден еш кєргысє тыныс илышым аралат. Но кужу жап малымышт деч вара, нуно, омышт тамле лийын огыл гын, изи осалымат ыштен кертыт – ўстел гыч атым йєрыктат, пырысым але вольыкым кенета
лўдыктат. Кумылыштым нєлталаш манын, тўрлє мыскарам ыштыман да икте-весым ондалыман.
Корем-влак мурен йогат гын, шудо ума, шып йогат гын – удан кушкеш.
