Калык календарь 25 июнь - 1 июль

Калык календарь

Кече арня мучко Йыгыр тўшкашўдырыштє лиеш, 28 июнь – Тичмаш тылзе

25 июнь - Кече савырнымаш – тудет кўчыкемаш тў‰алеш. Кол кучымо кече. Тиде кечын колым кучыман да кол гыч ыштыме кочкышым кочман. Вет кол, кишке семынак, вес тўнян, йўштын да телын (кече кўчыкеммын) символжо улеш. Тудым тиде кечын лач тидлан кєра кучыман да кочман. Пасум сомылаш тў‰алме жап.

Игече ояр гын, шудым ышташ игече сай лиеш, йўран гын – нєрта.

26 июнь – Шемшыда‰ым ўдымє кече. Шемшыда‰ым тиде кече деч арня ончыч але арня вара ўдаш тыршыман. Пормо-влак лекме кече - тиде кече гыч пормо-влак пеш шуко лийыт. Руш-влак тиде кечым тыгак «Мер кышалым кочмо кече» маныт. Шомакше акрет жапыштак

шочын. Вет 22 июнь деч вара ожно чыла калыкат Кўсє кумалтышым (Сўрем кумалтышым) эртарен, а тушто, тўрлє шўрашым поген, лач пучымышым але кышалым кочкыныт. Палемден кодаш кўлеш: руш кислый, кушать, каша, кисель да марий кочо, кочкаш, кышал мут-влак ик мут вож гычак лектыныт. Нуным икте-весе дечын кўсынлымє огыл. Вожым пуышо мут, очыни, чумыр кугезе йылме гычынак аралалт толын.

27 июнь – Писте пеледме кече. Тиде кече гыч писте пеледаш тў‰алеш. Шочын Ава ден Шочын Ачам жаплыме кече. Кажне айдемын Шочын аваж ден Шочын Ачаже улыт, нуным лач тиде кечын жаплыман да сак лияшлан вургемым юлыман.

Тиде кече йўран лиеш гын, эше шым арня йўр йўреш.

28 – Шўльє кушмо кече. Шурно Ильян ден Вольык Ильяным жаплыме кече. Ильян мутшо, очыни, Иле Он (Илыш Он) шомак гыч лектын. Ожно кажне чонанын посна Ильянже улмылан шотленыт. Ильян – тиде илышым пуышо вий. Келгынрак шымлаш гын, тудлан икымше мужыр влакым шотлаш лиеш, але икымше мужырым ыштыше вийым. Шўшпык мурен чарныме кече (ик ой почеш, вес ой почеш тудо Петро кече – 12 июль марте мура).

Йўр йўреш гын, лектыш ударак лиеш.

29 июнь – Кайык-влак тыпланыме кече. Тиде кече гыч кайык-влак мурымыштым чарнат. Ик ой почеш, шўшпык гына Петро кече марте мура. Тиде кече гыч янлык-влакат шып кошташ тў‰алыт. Эм шудым погымо кече.

30 июнь – Шудо кушмо кече. Тиде кече кыч тўрлє кушкыл-влак поснак сайын кушкаш тў‰алыт. Вўдыштє ошлокон пеледеш.

Шурнысавыш июньышто чўчкыдын лиеш гын, лектыш ума. Кастене шонанпыл (сонарпыл) лектеш гын, игече сай лиеш. ™жара шемалге-йошкарге гын, мардеж лектеш да йўр йўреш.

1 июль – Кугу Илыш Шочыным, Шурно Шочыным жаплыме кече. Руш-влак тиде кечым «Ярилин день» маныт. Ярило марий Кугу Илыш Шочын ден Шурно Шочынлан лишыл улеш, но Мер Юмын сынжымат ужаш лиеш. Руш калык ой почеш, тиде кечын христиан-влакын шнуй е‰ышт-влак Ярило дене кредалыт, но се‰ен огыт керт. Тиде тыгак лийшаш: вет кугезына-влак Илыш Юмылан ўшанен иленыт, а илышым нимо се‰ен ок керт.

Кє тудым пытара, шкежат пыта. Тиде кечын тўрлє юзылык лийын кертеш. Тыгак вес сандалыкышке омса почылтеш. Тыглай кечын ужаш лийдымым ужашлан тура э‰ер серышке миен шогалман да куэ воштыр-влак гоч вўдышкє ончалман.