Калык календарь 25-31 март

Калык календарь 25-31 март

25 март – Эр кечым вашлийме кече. Тиде кечын тауштен эр кечым вашлийман да мландым вашкерак ырыкташ йодман. Кыне ден йытын умышт манын, мландышке нӧшмыштым шолыман.

Имьным ший гыч йӱктымӧ кече. Тиде кечын имньым ший ате гыч йӱктыман, тыгай ате уке гын, ведра пундашыш ший оксам але шергашым шолыман.

Эр тӱтыран лиеш гын, йытын ден кыне умат. Ий ок шуло, а вӱд йымаке пурен кая гын, идалык неле лиеш. Лум кутко шуэн кечывал могыржо гыч шулаш тӱҥалеш гын, кеҥеж кӱчык да йӱштӧ лиеш. Имне вуйжым рӱза гын, игече пужла, пышкыра гын – сайлан да куанле вашлиймашлан.

26 март – Маска кынелме кече. Тиде кечын, калык ой почеш, вынемже гыч Маска - Чодыра Оза лектеш. Ожно марий-влак маскам шкеныштын кугезыштлан шотленыт. Маска – Кугу Илыш Шочын Юмын да Кече Юмын (кече деч посна нимогай илыш лийын ок керт) мландӱмбалсе сынышт. Илыш Шочын каваште кучкыж (орёл) семын коеш, вӱдыштӧ – нужгол семын. Кугу Илыш Шочын Ава ден Кугу Илыш Шочын Ача уло чонанын кугезышт улыт, Кугыеҥ але Мер Юмо (Ригведыште Митра – Яма, пелашыже - Ями, Авестыште – Митра – Йима, пелашыже - Йимак) – айдеме тукымын кугезышт. Мўндыр кугезына молан кок лӱман улеш, ӧршаш уке. Финн тукым гыч вожым налше тиште-влак тудым Кугыеҥ маныныт, индо-арий тукым гыч вожым налше тиште-влак – Юмо але Мер Юмо. Ожно марий Юмынат пелашыже лийын манын кертына. Лўмжє Юмын мланде йымалсе сынжын лӱмыштыжє веле аралалт кодын. Ик шӱведыш мутышто возалтеш: «Йамази кува ден кугызаже мланде йымалне илат, коктынат исыр улыт»... Кызыт ме Йамази олмеш Киямат тӧра шомакым кучылтына.

Кайыккомбо-влак пӧртылмӧ кече. Тиде кече гыч, шошо эр толеш гын, кайыккомбо-влак пӧртылаш тӱҥалыт. Нуно тиде кечын пӧртылыт гын, идалык поян да лектыш сай лиеш.

Турий пембе (йошкаргырак шулдыран, чодыраште илыше мурызо кайык) деч ончычрак чоҥештен толеш гын, игече леве лиеш, пембе ончычрак гын – йӱштӧ. Игече тӱтыран гын, кеҥеж йӱран лиеш. Тиде кечын шереҥге, олаҥге да пардаш сайын чӱҥгат.

27 март – Вольыкым оралтыш лукмо кече. Тиде кечын вольыкым оралтыш лукман да сайынрак пукшыман. Тиде кече йӱштӧ лиеш гын, тыгаяк игече эше арня наре шога. Кӱдырчӧ кӱдырта гын, кеҥеж лектышлан поян лиеш.

28 март – Чодырам жаплыме кече. Тиде кечын Чодыра Он ден Чодыра Авам жаплыман, нунын деч емыж ден поҥгым кушташ, кожлаште коштмо годым ир янлык ден тӱрлӧ осал деч аралаш йодман. Чодыраште пире-влак чот урмыжыт гын, кӱпчыкым (мындерым) савырен пыштыман.

Колшыре-влак тиде кечын чоҥештен толыт гын – вашке вӱдшор тӱҥалеш.

29 март – Орвам олмыктымо кече. Тиде кечын имне орвам олмыктыман – кеҥежым кошташ ямдылыман.

Тиде кечын игече шокшо шога гын, шошо шокшо лиеш.

30 март – Лум шулымо кече. Тиде кечын лум кугун шулаш тӱҥалеш.

Куэм жаплыме кече. Калык ой почеш, куэшке вӱдӱдыр-влак савырненыт. Ятыр ожно нуным эҥер серыште Кече Он ужын да йӧратен шынден. Эҥерышке пурен ынышт керт манын, авырен да чылаштымат шокшын шупшалаш тӱҥалын. Вӱд Ава ӱдыржӧ-влакым моткоч чаманен да чылаштымат ош куэшке савырен. Но нунын капыштышт курымешлан Кече Он шупшалме шем пале-влак кодыныт.

Тиде кечын корем-влак могай улыт, эҥер-влакат тугак ташлат.