калык календарь 14 - 20 май

Кече арня мучко Презе тўшкашўдырыштє лиеш, 15 майыште у тылзе шочеш.

14 май – Шошо вийым налме кече. ™дымє кече. Калык ой почеш, ўдаш эн сай жап-влак – 6 май (Вольыкым пасушко лукмо кече - Йогор кече) деч вара арня да 14 май деч вара (но 15 майыште огыл) арня.

Икымше гана ўдаш лекме годым эр йўдым лектын кайыман. Капкам лектын кайыме годым, умла гай куштылго да тул гай писе лияш, имне ончыко умлам да тул шолгымым шолыман. А‰а ўмбаке мийымеке, урлыкашым урлык комдышко, «орва пуч гоч але шергаш гоч кунам чараматырын лектын кертеш, тунам иже мыйын шурно поянлыкем налын кертышт» манын, кум кормыжым йоктарыман. Вара урлык комдышко 5, 7, 9,11 муным пыштен, муно гай тўвыргє пырчан лийже манын, ўдыман. ™дымє почеш тиде муным тырмалаш мийыше йоча-влак погышаш улыт. Погымо мунын иктыжым тўрлє осал деч, неле йўр да шолем деч, тул вўд деч арале манын, кинде нер дене пырля

мландышке - мланде водыжлан чыкыман. Вара кодшо муныжым, йырге а‰аште улшо е‰-влакым кычкырен конден, пырля кочман.

Тыгак Мардеж Он ден Мардеж Ава деч, Эрвел, Кечывалвел, Касвел мардеж-влак деч сай игечым йодаш уто огыл. Игече уда шога гын, лектыш уда да идалык неле лиеш. Игече сай гын, лектышат ума.

15 май – Шўшпык кече. Калык ой почеш, тиде кечын шўшпык-влак мураш тў‰алыт. Шўшпык йўдвошт мура гын, игече ояр лиеш. Шўшпык йўкым куку йўк деч ончыч колат гын, ке‰еж гоч пиалан лият. Шўшпык-влак татун мурат гын, шошо мучаш чевер лиеш. Тиде кечын киярым ўдаш йєнан.

16 май – Шєр артыме кече. Ужарге гыч шўрым шолташ тў‰алме кече. Тиде кече гыч ушкалын шєржє арташ тў‰алеш. Шўрыш пышташ келшыше тўрлє шудо кушкыл ужарга: нуж, шинчалан шудо, коншудо, седераншудо (серетан, шишлудо). Ломбо пеледеш гын, вашке «ломбо

йўштє» толеш.

17 май – Юмынўдырым жаплыме кече. Тиде кечын ўдыр-влаклан Юмынўдыр деч вий-ал ден пиалым йодман. Куэ парчам пунымо кече. Тудет семык марте огеш лывыжге гын, кєн лўмеш пуналтын, тудет пиалан лиеш.

Перке Юмо ден пакчасе кушкылым аралаш йодмо кече. Шўкшудо шагалрак лийже манын, нужым але моло шўкшудым вожге лукман, шелше кєршєкыш але моло тошто атыш пыштыман да йыра‰ покшеке шындыман. Тидым ыштет гын, шўкшудо койын лывыжга да тўрлє копша‰ге-влак ше‰гек ончыде шылын куржыт малдат. Ке‰еж вийым налаш тў‰алме кече.

18 май – Кияр ден ковыштам шындыме кече. Ковышта сайын кушшо манын, йыра‰ йыр нужым шындыман. Ковыштам ўдырамаш-влаклан гына шындыман, пєръе‰ тиде пашашке ушна гын, лектыш уда лиеш.

19 май – Пурса ден Киярым ўдымє кече. Пурсам 6 май гычак ўдаш тў‰алаш лиеш гынат, ты сомылым тиде кастене ышташ йєнанрак. Тиде кече гыч эр еда лупс возаш тў‰алеш. Лупсан шудышто чара йолын кошташ тыршыман.

20 май – Вўд дене чывылталтме кече. Эрдене эрок ведра-влак тич вўдым темен шындыман, кечывалым, таза лияш манын, кече ырыктыме вўд дене чывылталтман. Имне виян лийже манын, э‰ерыш пуртен лукман.

Шурным кушшо тылзыште ўдет гын, лектыш сай лиеш. У тылзе шочмо годым ўдет гын, шукш кочкеш. Шурным эрвел да касвел мардеж-влак пуымо годым ўдаш тыршыман.