Калык календарь 12-18 ноябрь

Калык календарь

Кече арня мучко Виса тўшкашўдырыштє лиеш. Тылзе кушкеш.

12 ноябрь - ™дыр кече – тиде кечын чыве шыл дене пучымышым шолтыман, ўдыр-влаклан изи пайремым ыштыман. Тушко каче-влакым ўжман. Туштым туштыман да йомакым ойлыман. Тыгак мурым мурыман.

Киса кече – Тиде кечын киса ден єрш-влак чо‰ештен толыт. Нуно пиалым кондышт манын, шерге уна семын вашлийман – кинде пудырго але шыда‰ дене сийлыман.

Сонарзе ден колызо-влакын кечышт. Тиде кечын шерге коваштан янлык-влакым сонарлаш тў‰алаш лиеш. Но тидын деч ончыч Чодыра Оза ден Чодыра Авалан вуйым савыман. Икымше янлыкым кучен толмеке, пўтынь илемым сийлыман. Илемыште калык шуко гын, родо-шочшым ўжман. Сонарзын корныштыжо пире перна гын, тиде кечын тудлан логалман огыл – э‰гек лиеш. Моло кугу янлыкымат кучаш шекланыман – кугу янлык сыным налын, Чодыра Он коштеш. Йо‰ылыш лийдымашын, тиде кечын ик мера‰ым кучыман да пєртылман. Колызо-влаклан кугурак колым кучаш тыршыман. Киса-влак шукын чо‰ештылыт гын, вашке йўштє толеш.

13 ноябрь – Тул Водыж ден Тул Авам жаплыме кече. Тиде кечын нунын дечын пєртым сайын ырыкташ йодман. Тул Водыж да Тул Ава дене пырля Кудыводыж ден Кудо Авамат мондыман огыл.

Чыве кече – тиде кечын чыве шылым кочман.

Лышташ йоген пытен огыл гын, теле йўштє лиеш, а ке‰еж – шокшо.

14 ноябрь – Шыже дене чеверласыме да телым ўжмє кече. Калык ой почеш, тиде кечын шыже мемнан дене чеверласа, а теле эше толын ок шу, сандене тудым ўжман.

Икымше йўштє кече. Тиде кечын икымше йўштє толеш.

Чыве пайрем – тиде кечын чыве шылым кочман.

Апшат кече – тиде кечын апшат-влакым жаплыман, нунылан гын апшатыште пашам ыштыман огыл.

™дыр пайрем. Тиде кечын ўдыр-влаклан погынен изирак пайремым ыштыман, тушко самырык каче-влакым ўжман.

Пуше‰гыште лышташ йоген пытен огыл гын, вес ий лектыш ударак лиеш.

15 ноябрь – Кече йўкшымє кече. Тиде кече гыч кечын вийже палын иземеш. Тидлан кєра агунышто шурным коштымо годым тулым чотырак олтыман. Агун уке гын, ко‰гаш сайынрак олташ кўлеш.

16 ноябрь – Йўштє юж кече. Тиде кечын игечым эскерыман. Чўчкыдын лум лумеш. Йўштє юж кечын лум ок лум але мландыште ок лий гын, вес ий шурно ума.

Ко‰гаште тул чоштыртатен йўла гын, поран лектеш. Пыл-влак ўлыч ийыт гын, йўштє лиеш.

17 ноябрь – Возакым оролымо кече. Тиде кечын суртышто возакысе тулым оролен шинчыман. Вет, калык ой почеш, кечымучко, ик илем гыч вес илемыш, тўрлє осал шўлыш – екысуко-влак коштыт да тулым шолышташ тыршат. Нуно пошкудо але палыме е‰ сынымат налын кертыт, сандене тулым нигєлан пуыман огыл. Тул дене пырля пиал каен кертеш.

18 ноябрь – Сай пелашым йодмо кече. Тиде кечын марлан лекдыме ўдыр-влаклан Илыш Шочын Ава, Юмын Ава, Кудо Ава, Юмынўдыр да Пиамбар ўдыр деч сай пелашым йодман. Сай каче толжо манын, пєрт йыр ший оксам але шке кид дене ыштыме изи арверым шалатыман.

Ревым кочмо кече. Ожно кокымшо киндылан паре‰ге огыл, а реве шотлалтын. Сандене тудым моткоч акленыт, а тиде кечын тауштен кочкыныт.

Тиде кече гыч Шыже ракш вўльым кычка.