Калык календарь 10-16 сентябрь

Калык календарь

Кече 14 сентябрь марте Лев тўшкашўдырыштє лиеш, 15 сентябрьыште ™дыр тўшкашўдырыш кусна. Тылзе кушкеш.

10 сентябрь – Шурно копна кече. Тиде кечын пасу гыч кылта-влакым идымыш кондыман да копнален оптыман. Перке Юмо деч кинде перкем йодмо кече.

Тумо лышташ велме кече. Тиде кечын тумо лышташ велаш тў‰алеш.

11 сентябрь – Ке‰еж мучаш. Тиде кече марте игече ке‰еж сынан шога гын, ончыкыжым шыже сынан лиеш. Ик ой почеш, Самырык кока ке‰еж лач тиде кечын пыта.

Кайык-влак чо‰ештен кайыме кече. Тиде кечын кайык-влак чо‰ештен кайымым эскерыман: турня-влак кечывалвелке чо‰ештен каят гын, теле эр толеш. Йўксє-влак чо‰ештат гын, вашке лум лумеш, комбо-влак чо‰ештат гын – йўр йўреш. Шырчык-влак кужу жап чо‰ештен огыт кай гын, шыже кукшо лиеш. Кастене ча‰а-влак чо‰ештылыт гын, игече сай лиеш.

12 сентябрь – Шож пучымышым кочмо кече. Тиде кечын шожым пасу тўр гыч (шожым тўредме годым, вес ийлан лектыш сай лийже манын, пасу тўрыштє кодыман) тўред шолтыман. Шушаш идалыкыште лектыш сай лийже манын, шожым йытын дене пуныман.

Кас умыр да йўд шўдыран гын, вес ийлан лектыш сай лиеш.

13 сентябрь – Турня чо‰ештыме кече. Тиде кечын турня-влак погынат да шокшо элыш могай корно дене чо‰ештен каяш ка‰ашат.

Кугывєчыжым погымо кече. Тиде кечын кугывєчыжым погаш лекман. Тылеч ончыч тидым ышташ ок лий – тўрлє экшык лийын кертеш. Ойєрєжє турня-влак дене кылдалтын. Кугезына-влак нуным шокшо элыш тарванымышт деч ончыч лўдыкташ лўдыныт. Арам огыл кугывєчыжын вес лўмжє – турнявєчыж.

Паре‰гым да реве деч моло пакчасаскам лукмо кече.

14 сентябрь – Вўд йўкшымє кече. Тиде кечын вўд йўкша да Кока ке‰еж тў‰алеш.

Кайыквусо Ильян кече.

Игече ояр гын, Кока ке‰еж ояр лиеш. Кока ке‰еж кукшо гын, шыже йўран лиеш. Тиде кечын игече леве шога гын, теле ояр да леве лиеш. Э‰ыремышвот шуко гын, шыже кужу да кукшо лиеш. Кайыккомбо-влак шокшо элыш чо‰ештат гын, теле эр толеш.

Тиде кече гыч у суртышко илаш лекташ, сўаным ышташ сай жап. У пєртыш илаш лекме годым Суртозам (Кудыводыжым) тошто пєрт гыч йыдалыш шынден кондыман, Тул Водыжым – кєршєкыш шынден: тошто пєртысє ко‰га гыч шолгымым налман да у пєрт ко‰гашке пыштыман.

Суртышто арулыкым пуртымо кече.

15 сентябрь – Шорык да каза кече. Тиде кечын Шорык ден казам кўтўш колтыман огыл (э‰гекыш логалын кертыт), сайын пукшыман да вўташтым эрыктыман, шокшемдыман.

Тиде кечылан ломбышто ик ужар лышташат ок код.

16 сентябрь – Арулыкым пуртымо кече. Тиде кечын клатыште, пєртыштє, пєрт коклаште да сундук кєргыштє арулыкым пуртымаш. Мом мушкаш лиеш - мушман, кўлдымашым – йўлатыман. Тидым ыштет гын, идалык мучко пиалан лият.