Калык календарь 1- 7 апрель

Калык календарь 1- 7 апрель

1 апрель – Вынерым ошемдыме кече.

Тиде кечын вынерым ошемдыман. Шошо кудерт кече. Калык ой почеш, тиде кечын Кудерт кува ден Кудерт кугыза (Кудо ӧрт-влак,

Сурт оза ден Сурт кува) помыжалтыт. Телым нуно утларакшым малат, коклан веле тӱрлӧ сомыл ышташ да Кудерт кечылан кынелыт. Кудерт кува ден Кудерт кугыза сурт возак ден еш кӧргысӧ тыныс илышым аралат. Но кужу жап малымышт деч вара, нуно, омышт тамле лийын огыл гын, изи осалымат ыштен кертыт – ўстел гыч атым йӧрыктат, пырысым але вольыкым кенета лӱдыктат. Кумылыштым нєлталаш манын, тӱрлӧ мыскарам ыштыман да икте-весым ондалыман.

Корем-влак мурен йогат гын, шудо ума, шып йогат гын – удан кушкеш.

2 апрель - Вынем вўдым жаплыме кече. Тиде кечын вынем вӱд юзо виян лиеш.

Йытыным жаплыме кече – йытын шовыч-влакым печеш да куэ парчаш сакалыман.

3 апрель – Вӱд Он ден Вӱд Авам жаплыме кече. Тиде кечын Вӱд Он помыжалтеш да озанлыкшым ончен савырна. Ожно южо вере колызо-влак тиде кечын, кеҥеж гоч кол сайын чӱҥгыжӧ манын, Вӱд Онлан имньым пуэныт, моло вере вӱдыш ӱйым шоленыт.

Йыдалым пидме да олмыктымо кече.

4 апрель – Кече Он ден Кече Авам жаплыме (Шокшо Васли, Кечан Васли) кече. Тиде эрдене, кечым ончен, игече лектыш ден

идалык могай лийшашым рашемдыман да Кече Он ден Кече Авам жаплыман. Вольыкым, таза лийже манын, шулышо лум вўд

дене чывылтыман.

Эр нӧлтшӧ кече йыр йошкар кӧрж коеш гын, лектыш сай лиеш.

5 апрель – Пембе толмо кече. Тиде кечын пембе-влак чоҥештен толыт да шокшым кондат. Тидлан кӧра тыгыде кайыкым

пукшыман.

Сурт оралтыште арулыкым пуртымо кече.

Игече йӱштӧ гын, шым арня марте йӱштӧ шога.

6 апрель – Шӱкым йӱлатыме кече. Тиде кечын пакчаште да сурт-оралте йырысе шӱкым поген йўӱатыман. Йӱдым леве гын,

шошо шокшо лиеш.

7 апрель – Тер кудалтыме кече. Тиде кечын терым кудалтыман да орва дене кошташ тӱҥалман. Сурт йыр коштшо тӱрлӧ чер ден мужо-влакым тул дене поктен да шикш дене кӧрдыл колтыман, шӱк ден тошто вургемым йӱлатыман.

Телым кумшо гана вашлиймаш (икымше вашлиймаш – 15 февральыште, кокымшо – 22 мартыште). Ӱдыр-влаклан тиде кечын

нимогай пашам ыштыман огыл.

Маска кынелме кече – 26 мартыште йўштє шоген гын, маска лач тиде кече марте мала. Тидлан кӧра тиде кечынат Чодыра Он

ден Чодыра Авам жаплыман да Маскам вашкерак кынелаш да шокшым кондаш йодман.

Игече чевер гын, кеҥежат чевер лиеш. Кече эр гыч кас марте онча гын, икияш ума. Йӱр йӱреш гын, уржа, поҥго умат да кол

сайын чӱҥгаш тӱҥалеш. Кӱдырчӧ кӱдырта гын, кеҥеж шокшо лиеш да пӱкш ума. Каваште шўӱыр шуко гын, чыве-влак муным

сайын мунчаш тӱҥалыт. Пӧрт вуйышто лум кия гын, тудет пасушто Йогор кече – Вольыкым пасуш лукмо кече (6 май) марте шулен ок пыте. Йӱштӧ мардеж пуа гын, кеҥеж йӱштӧ лиеш. Игече йӱштӧ гын, эше нылле кече йӱштӧ шога. Турня-влак чоҥештен толыт гын, кол сайын чӱҥгаш тӱҥалеш. Кайыклудо ден вӱтеле чоҥештен толыныт гын – шокшылан. Вараксим-влак толын огытыл гын, эше йӱштӧ шога.