Февраль тылзе марлаже кузе лиеш

Февраль тылзе марлаже кузе лиеш

Февраль этруск-влакын Фебруус (Februus) юмышт лӱмеш лӱмлалтын.

Фебруус акрет грек-влакын Фавн, Пан юмыштлан, славян Велеслан, финн Хийсилан да марий Йомшеҥерлан лишыл улеш.

Этруск-влак тудым вес тӱня, поянлыкым да перкем пуышо юмылан шотленыт, римлян-влак – эрыктыше (сулыкым касарыше) юмылан. Римлян-влакын этруск Фебруус юмылан шкеныштын Луперк (Lupercus) юмышт лишыл лийын. Луперк лӱмжӧ lupus – пире шомак гыч лектын. Легенда почеш Римлан негызым пыштыше изак-шоляк-влак Ромул ден Ремым ик жап лач ава пире ончен. 13-15 февральыште

Римыште тиде юмо лӱмеш луперкалий пайремым эртареныт. Тушто вольыкым пире-влак деч аралаш да вольык, шурно перкем йодыныт.

Украиныште февральым лютий маныт, Белоруссийыште – люты, тидыже «лютый» - осал манмым ончыкта.

Руш-влак ожно тиде тылзым сечень, вьюговей, бокогрей, снежень, межень, лютый, кривые дороги маныныт.

Марий-влак - пургыж тылзе але изе кырлась. Пургыж тылзе шотышто чыла раш - шомак февральын пургыжан улмыжым ончыкта, изе кырлась – изи йӱштӧ лиеш.

Удмуртла февраль куака толезь – корак тылзе, тулыспал – шошо деке, сера толэзь (значенийже раш огыл), кионсюан – пире сӱан лиеш; эрзяла – маслянце ков - ӱярня тылзе; комила – чорыд тӧлысь – пеҥгыде тылзе, воурсим (урссьӧм) – урым сонарлыме тылзе; финла – helmikuu – чинче тылзе (парчалаште шулен кылмыше лум чинчыла коймылан); мансила – ваатьл сааграпнал ээтпос – кӱчык товарвурго тылзе; ненецла – ман поль йонкеп – чодыра йӱштӧ тылзе, йаши йоҥеп – ече тылзе, яра ирий – кече савырныме тылзе; саамла – поррк манн – поранан, пургыж тылзе.

Эсен ЭЛАЙ.