Ӧдӧн Бекенын возымыж гыч

Ӧдӧн Бекенын возымыж гыч

Яранск кундемысе Отык-сола гыч Николай Актулов ойлен

1. Ожно марий-шамыч коштыт улмаш отышко кумалаш. Ончыч чомам, комбым сӧрен улыт. Тушан шӱшкылын улыт. Шӱшкылмӧ деч ончыч вӱдым шыжалтарат улмаш чома ӱмбалке, комбо ӱмбалке. Варажым комбо, чома тарванат гын, тыге манын ойлат: «Юмо (Керемет) налеш. Юымылан йӧра». Тидын деч вара шӱшкылын улыт, шолтен улыт. Кумалын улыт Кереметлан. Тыге шуко ярым, мелнам, немерым коден улыт отеш, шкеже каеныт. Варажым Керемет кочкеш. Варажым мӧҥгеш толын улыт ончаш, Керемет кочкын але уке. Кочкын гын, «сай лиеш» манын улыт. А кочкын огыл гын, эше кӱлеш сӧраш ик чомам, комбым. Кодшыжым шке кочкын улыт.

Раньше мари ходили молиться в ото (священную рощу). Раньше давали жеребца, гуся. Там же резали. Перед тем, как резать, обливали водой. Если жеребец, гусь трясли головой, говорили: «Юмо (Керемет) берёт. Юмо одобряет». После этого резали и варили. Молились Керемету. В священной роще оставляли много мяса, блины, кашу, сами уходили. После этого ест Керемет. После этого возвращались и смотрели, Керемет ел или нет. Если ел, говорили «будет хорошо». Если не ел, давали ещё одного жеребца и гуся. Остатки еды ели сами.

2. Кызыт кудо уке, а ожно улмашын. Кудын окнаже уке, кӱварже уке, покшелныже кугу пот кечен. Тушан чомам, имным шӱшкылын улыт. Тыге манын улыт: «Кумалме кудо».

Сейчас кудо (деревянное строение, типа дома, но без пола, потолков и печи) нет, а раньше были. У кудо нет ни окон, ни пола, посередине висел большой котёл. Там резали жеребца, коня. Говорили так: «Молельное кудо».

3. Ожно годым тыгела ыштат улмаш: кунам киндым тӱред пытарат, кодат изиш ял вуйлан уржам, шӱльым. Маныт: «Перке-авалан кочкашыже кодена». Тыге ыштен от кодо гын, киндетын тыйын перкеже уке лиеш, йыле пыта.

Раньше делали так: когда заканчивали убирать урожай, оставляли немного ржи, овса. Говорили: «Матери изобилия (Перке-ава) оставляем есть». Если так не делать, не будет изобилия хлеба, быстро закончится.