7 шырка/ июль – Йомшеҥер кече.

7 шырка/ июль – Йомшеҥер кече. Йыван Купача кече. Эн кӱчык йӱд дене кылдалтше пайрем. Кызытсе лӱмжым Тынеш пуртышо Йыван деч налын. Тынеш пуртымо годым вӱдыш пуртен луктыныт, рушла - «окунали» лиеш. Лач тышечын, «окунать» шомак гычын, марий «чокынаш» мут лектын. Руш-влак пайремын чын лўмжым огыт шарне. Марий-влаклан тиде кечын Йомшеҥерым жаплыман. Вет лач тиде юмо кугезына-влаклан шинчымашым пуэн да вӱд ташлыме (потоп) годым айдеме тукымым арален коден. Такшым, тынеш пуртымашат христиан йўла огыл – тӱрлӧ калык-влак акрет жапыштат тыгай йӱлам шуктеныт. Келгынрак шымлаш гын, марий калыкын ужар азам кум кече почела мончаш пуртымашат тиде йӱла дене кылдалтын.

Акрет жапыште тиде кечын вӱдеш пурымаш вӱд ташлыме деч вара илыше кодмым – уло чер ден сулыкым мушкын эрыктымым ончыктен. Вўдеш эр гыч (пайрем водын але йӱдым пурен огыдал гын) кечывал марте пурыман. Тидым ыштеда гын, тендам тӱрлӧ чер ден азап кудалтен каят.

Шудо пуш вийын шарла гын, йӱр йӱреш. Лупс чот возеш гын, кияр ума. Тиде пайрем кечын эрдене (чын лияш гын, 22 июньышто тыге лийшаш) кече чӱчкен нӧлтеш (Кугече годымат чӱчкен нӧлтеш, тунам кече ден йӱд иктӧр лийшаш улыт, тиде кечын – эн кужу). Кава шӱдыран гын, поҥго ума. Кӱдырчӧ кӱдырта гын, пӱкш шагал лиеш. Йӱр йӱреш гын, шудым ышташ ударак лиеш, но шурно ума. Йӱр шортеш гын, вич кече гыч кече шыргыжеш.

9 июль - День почитания бога Йомшеҥер. Марийский Йомшеҥер наиболее близок к шумерскому Эа - Энки(Э́а (шум. Э́нки, Э́йа; аккад. Ха́йа) — в шумеро-аккадской мифологии один из трёх великих богов (наряду с Ану и Энлилем). Божество мудрости, подземных вод (пресных) и подземного мира, культурных изобретений). Если быть точнее, это водный (подводный) лик бога Кӱсӧ (финское - Хийси). Кӱсӧ в древности был богом природы и всего живого. Со временем значение изменилось. Сейчас это просто название праздника после летнего солнцестояния (по-другому - Сӱрем). Хотя священные рощи называются "Кӱсото" - "Роща Кӱсӧ".

День связан с купанием в реке. Обряд не христианский, а языческий. ведь ещё в глубокой древности мари новорожденных три дня подряд купали или в реке, или в бане (сейчас только в бане).

Если трава пахнет сильно - будет дождь. Сильная роса - к урожаю огурцов. Солнце в этот день, по народной молве, восходит играя. Мари то же самое говорят про Кугече - Великий День (сейчас отмечается вместе с русской Пасхой, раньше - после весеннего равноденствия). Если небо звездное, год будет грибным. Если будет дождь, сену плохо, зерну хорошо. Если будет гроза - орехов будет мало. Если дождь заплачет, через пять дней улыбнется солнце.