Келшымаш
+13 °С
Облачно
Марий йӱла
31 Декабря 2020, 21:00

28 апрель – Мӱкш Авам жаплыме кече.

28 апрель – Мӱкш Авам жаплыме кече.

28 апрель – Рушарня - Кумалтыш кече, Кугече кече але Когыльо чоклымо кече манылтеш. Тиде кечын эр кече модын-чӱчкен нӧлтеш (ятыр ожно ятыр вере Кугече кечылан шошым кече ден тылзе иктӧр лийме жап – 21 март – шотлалтын, моло вере тиде кече деч варасе тичмаш тылзым вученыт, шым кечаш арняш куснымеке, изарням вучаш тӱҥалыныт). Южо вере кече Сорта кечын чӱчкен нӧлтеш маныт.
Кумалтыш кечын эрок мончаш олтыман дв мелнам ыштыман. Мончаште мушкылтмеке, эре вургемым чиен, Ош Поро Кугу Юмылан кумалман. Кочкышым коҥга але возак тулыш пыштен, надырым пуыман. Тидын годым тыгеракын ойлман: «Юмын витьнызе, налын миен виктарен, шуктен пужо.
Тул водыж, тыйынат шикшет кужу, йылмет писе; тӧрсырым тӧрлатен, налын миен виктарен, шуктен пу.
Тул Ава, тынь тулмаула (йодмашнам ойло), тӧрсыржым тӧрлӧ, ирьсыржымат ирыкте, налын миен, шуктен пу».
Мӱкш Авам жаплыме кече. Тиде кечын мӱкш ончышо-влаклан омарта-влакым пакчашке лукман але отарыште вераҥдыман.
Полан ден пызле кычкым колтымо кече. Тиде кечын полан ден пызле кычкым колтат. Нунын кычкышт гыч ямдылыме эм поснак пайдале улеш. Тыгай эм пӱй корштымым сайын эмла. Пӱй коршта гын, пызле укшымат пураш лиеш.
Чаҥа-влак модыт гын, игече ояр лиеш. Кечывалым ояр, а каслан пыл-влак калкат гын, игече вашталтеш да йӱр йӱреш. Коремлаште йогышо вӱд кылма гын, кеҥежым лектыш ударак лиеш. Ӱжара йошкарге гын, але йӱр йӱреш, але мардеж лектеш.
28 апрель - День молений (по марийскому языческому обычаю). В этот день молятся с блинами и пирогом. По народному поверью, в этот день солнце поднимается играя. Праздник сильно напоминает персидский Навруз. У персов на праздник спускался Йима, у мари - Юмо (горномарийское - Йымы, если быть точнее, спускается Мер Юмо, которого так же называют Кугече Юмо). У марий в понедельник он поднимается обратно в небо. Марийский Юмо, вернее Мер Юмо, так же близок к Мир-Сусне-Хуму хантов и манси. Отсюда видно, что праздник изначально был связан с весенним равноденствием (21 марта). Связь сохранилась и по наше время. Но мари, чтобы отметить Великий день (Кугече), после весеннего равноденствия ждут полнолуния, а после полнолуния - четверг. Но тут без православного влияния не обошлось. В 20 веке Кугече начали отмечать в одно время с православными.
В этот день с утра нужно затопить баню, помыться,испечь блины и,одев чистую белую одежду, помолиться Юмо. Молиться нужно возле очага.
День почитания Богини (Матери) Пчел. Хорошее время для выноса ульев на пасеку.
День распускания почек калины и рябины. Средство, изготовленное из почек рябины и калины, хорошо снимает даже зубную боль.
Если играют грачи - к теплу и вёдру. Если днем ясно, но к вечеру облачно, будут дожди. Если в оврагах вода вновь замерзнет - жди помехи на урожай.Солнце заходит в красную переливающеюся зарю - ожидается сильный ветер и , возможно, дождь.