25 октябрь - Шўдыр лудмо кече

25 октябрь - Шўдырым лудмо кече. Тиде кечын пелйўд марте шўдыр-влакым эскерыман. Ожно шўдыр-влакым эскерыме пашалан кугу верым ойыреныт. Молан манаш гын, кызытсе сынан календарь уке жапыште, кунам куралаш, ўдаш лекшашым лач шўдыр-влак ден тылзым эскерен-лудын рашемденыт. Шўдыр-влакым лудын моштышо е‰ым шўдырмужа‰ маныныт. Шомак шўдыр да муж(о), але мужа‰че, мушан (курык марла – мужан, тышеч мужедаш) мутла гыч шога. Но муж(о) – чер але осал шўлыш. Садлан кокымшо ужашыже мужа‰че, мушан, мужан мут дене кылдалтын, манаш лиеш. И. Г. Георги «Описания всех обитающая в российском государстве народов» (1773-74 гг.) книгаштыже марий-влак карт-влакым ожно «мушан, але «машан» маныныт манын возен: «...Оставшиеся при древнем своем идолопоклонстве слепо повинуются собственным своим духовным, которых называют Мушанами и Машанами. А первосвященник называется у них Югтишь...» Икманаш, шўдырмужа‰, кызытсе йылмыш кусараш гын, шўдыр карт але шўдыр онае‰ - астролог лиеш. Тыште иктым веле ешараш кўлеш – акрет жапыште астролог ден астроном иктак лийын, нуно наука вия‰меке веле торленыт. Лудаш мут шотыштат каласен кодыде ок лий. «Шўдырым лудаш» шомакым мутер «шўдырым шотлаш» семын умылтара. Но лудаш мутын тошто значенийже лодо (лодаш) мут дене кылдалтын. А лодо тиде – пале. Шўдырмужа‰, шўдыр-влакым лудын, игечым да ончыкылыкым рашемдаш тыршен, но тидым ыштен моштыдымо е‰-влак сомылжым раш умылен огытыл да нуным шотла шоненыт. Тыматле кече. Тиде кечын кугун воштылаш, вурседылаш, е‰лан осалым ышташ ок лий. Икманаш, суап лийже манын, шкем тыматлын кучыман. Шўдырым лудмо кечын кава яндар лиеш. Шўдыр-влак кандалгын койыт да чот чўчкат гын, вашке лум лумеш. Каваште шўдыр шуко гын, лектыш сай лиеш. Мардеж тымык да ок вашталт гын, пылан игече кужу жап ок вашталт. Кечывалвел мардеж леве игечым сєра, йўдвел мардеж – йўштым.