«Мыйын ийготем - поянлыкем…»

«Мыйын ийготем - поянлыкем…»

Михаил Шипаевич Мишканыште шуко икшыван Шипай Шипаевич ден Малика Баязитовнан ешыште шочын. Ешыште вич йоча лийын. Ачаже, Шипай Шипаевич, Крупская лӱмеш колхозын кумшо бригадыштыже конюхлан ыштен. Ончыл пашаеҥ семын тудым Москвашке Всесоюзный ял озанлык выставкыш колтеныт. Кугу Отечественный сар жапыште Благовещенскыште паша армийыште лийын, военный заводышто ыштен. Мӧҥгӧ пӧртылмеке, уэш шке йӧратыме пашашкыже тӱҥалын. 1945 ийыште пневмоний дене черланен колен.

Аваже, Малика Баязитовна, Крупская лӱмеш колхозышто ыштен, вич йочам ончен-куштымыжлан медаль дене палемдалтын.

Неле жапыште ӱдырамашлан шкетланже йоча-влакым йол ӱмбаке шогалташ куштылго лийын огыл. Кокшӱдӧ грамм ложашым налшашлан, йоча-влак колхозышто пасум сомыленыт, шурным погаш, шудым ышташ, пареҥгым лукташ полшеныт.

Сар деч варасе ий-влакат неле лийыныт. Шошым урлыкаш пырчым Бирск гыч шупшыктеныт. Транспорт ситыдымылан кӧра ты пашашке ӱдырымаш-влакым ушеныт. Нуно урлыкашым вачӱмбалнышт нумал толыныт. Михаиллан кок гана аваже олмеш урлыкашлан мияш логалын.

1946-1948 тунемме ийлаште Михаил Мишкан кыдалаш школышто тунемын. Тунеммылан идалыклан 150 теҥгем тӱлыман лийын. Тыгай кугу суммым чылан тӱлен кертын огытыл. Кӧ тӱлен огыл, школ гыч луктын колтеныт.

Школым тунем пытарымеке, Михаил Шипаевич Бирский государственный учительский институтыш естественно-географический факультетыш тунемаш пурен. Тушто шымияш школ-влаклан географийым, биологийым, химийым туныктышо-влакым ямдыленыт.

Икымше семестрын итогшо почеш студент Миша чыла экземеным визытанлан сдатлен, тудын фотосӱретшым Почет оҥашке сакеныт. Ик жап гыч тудым институт пеленсе метеорологический станцийым вуйлаташ шогалтеныт, тудо тыгак самырык метеоролог-влак куржокым намиен.

1950 ий 1 сентябрьыште самырык специалист Кемий шымияш школышто шке специальностьшо дене пашам ышташ тӱҥалын. Тудлан тыгак немыч йылме урокым намияш ӱшаненыт.

Вара самырык туныктышо кум ий Мишкан кыдалаш школышто географийым да химийым туныктен. Тиде жапыштак К. Тимирязев лӱмеш Башкирский государственный институтышто заочно тунемын, «Учитель географии средней школы» специальностьым налын.

1957 ий 16 декабрьыште М. Шипаевым районысо образований отделын инструкторжылан шогалтеныт. Тунам РОНО пашаеҥ-влак шагал лийыныт: кок инспектор да методический кабинетым вуйлатыше. Школ-влакым текшырыме годым ты пашашке школ директор, завуч, туныктышо-влак ушалтыныт. Отдел пелен транспорт лийын огыл. Кеҥежым корныҥгай машина дене коштыныт, телым - имне дене.

60-шо ийлаште мемнан район республикыште школ-влак пелен лудо ден кроликым ашнаш тӱҥалме шотышто инициатор лийын. Продукцийжым государствылан сдатленыт.

Самырык специалистлан шуко паша логалын: тудо школлаште химийым, биологийым, географийым туныктымым, школлаште туныктышо-влакын ситымыштым текшырен. Тунемме ий тӱҥалтышлан да мучашлан отчет-влакым ыштен, просвещенийыште военнообязанный пашаеҥ-влаклан учетым намиен, кадр-влак отдел инспекторын пашажым шуктен, туныктышо-влакым пашаш налме да паша гыч лукмо шотышто приказ-влакым, туныктышо-влакым кумылаҥдаш характеристикым возен. Школ директор-влакын совещанийыште эре секретарь пашам шуктен, августысо совещаний вашеш «Дружба» районный газетын спецномержым лукташ вуйын шоген.

Михаил Шипаевич тыгак тале мер пашаеҥ лийын. 10 ий просвещений пашаеҥ-влак профсоюз председатель лийын. Туныктышо-влаклан канаш путевкым пуэн, коммунальный услугым жапыштыже пуымым текшырен.

Ветеран илышыште кугу сеҥымашке шушо тунемшыже-влак дене кугешна. Нунын коклаште медицина наука кандидат, терапевт А. Кильдияров, райбольницын ончычсо тӱҥ врачше-влак А. Ижбулдин, Р. Гайнетдинов, КПСС РК да райсовет пашаеҥ Д. Зиянгиров, ДЮСШ-н директоржо, физический культурын заслуженный пашаеҥже А. Васильев, коммунхоз начальник В. Малмыгин лийыныт. Чаманаш веле кодеш, шукышт ынде мемнан коклаште укелыт, но нуно район илышыште чапле кышам коденыт.

Педагогын пашажым кӱкшын аклыме: тудо РСФСР калык просвещенийын отличникше, «Пашан ветеранже» медаль дене наградитлалтын, почетный грамотыж ден тауштыме серышыже-влакым шотленат от пытаре. Ветеранлан поснак «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.», «50 лет Победы в Великой отечественной войне 1941-1945 гг.» медаль-влак шерге улыт. Тений эше ик юбилейный медаль - «75 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг.» ешаралтын.

Юбилярын еш илышыжат воранен: ватыже Наталья Баймурзиновна дене кум йочам ончен-куштеныт. Кызыт коча ден кувавам уныка-влак куандарат.

- Юмылан тау, жапыштыже пашамат ыштен, каненат моштенна. Мый илышемлан ӧпкем ом кучо. Кугешнен каласен кертам, ош тӱняште арам илен омыл, - шыргыжалын ойла пагалыме ветеран Михаил Шипаевич.

Ме юбилярым шокшын саламлена да пеҥгыде тазалыкым, лишыл еҥ-влакын йӧратымашыштым тыланена.

Венера АГЛЯМОВА.