Калыкем дене кугешнем

Калыкем дене кугешнем

Южо лудшына тиде шуко огыл манын кертеш. Чын, шукак огыл. Но тиде вич ийыште ятыр пашам ыштен шуктымо.

Статьяште мый сельский поселений администраций вуйлатыше Герман Алексашевич нерген шукырак возынем ыле, но тудо мутланымашым эре СП-ын пашашкыже, калыкын илышыж ден тӱрлӧ сомылышкыжо кусарен. Тыште СП администраций вуйлатышын калыкше верч тургыжланымыже да тыршымыже раш коеш. Арам огыл вич ий жапыште тудо ятыр илемым тӱзатен, ятыр производственный задачым шуктен кертын. Шочмо вер-шӧржӧ ден калыкым йӧратымаш тудлан ешартыш вий ден чолгалыкым пуэн шогат. Но чылаж нергенат радам дене возена.

Кемий сельсовет сельский поселений 19157,2 га мландым айла. Тушко чылаже 7 ял пура: Кемий, Бабай, Пайтара, Руш-Байбак, Николаевка, Йошкар Памаш. Административный рӱдерлан Кемий ял шотлалтеш. Сельский поселений гоч Кемий-Пайтара, Кемий-Бабай муниципалитет-влак кокласе корно эрта. Кемий ял гыч Уфа марте 131 километр, Мишкан села марте – 12 километр, Уфа оласе кӱртньӧ корно марте – 150 километр. Тачысе кечылан сельский поселенийыште 1408 еҥ ила. Нунын кокла гыч 73 процентше – марий, 19,4 процентше – тотар, 6,7 процентше – руш, 0,9 процентше – пошкырт.

Сельский поселенийыште кажне ийын чумыр шотышто 600 кв.м. кумдык илыме вер чоҥалтеш. Территорийыште 4 крестьян-фермер озанлык пашам ышта: М. Кугубаевын, Н. Кугубаевын, С. Байдимировын, Р. Фатхинуровын.

Сельский поселенийыште илем-влакым тӱзатыме пашалан кугу вер ойыралтеш. Шӱгарла-влакат ӧрдыжеш огыт код. Пӱрӧвӱд серат арулыкышто кучалтеш – тидын верч посна суботник-влак эртаралтыт. Корно-влакым тӧрлен шогат. 2019 ийыште чумыр шотышто 2238 метр корным олмыктымо. Бабай да Пайтара ялласе урем-влакым тӧрлымӧ. Кемий ялыште республиканский программа почеш кум у уремыште (1086 метр) гравийым вакшме. Верысе инициативылан полыш программа почеш Бабай ялыште йоча площадкым ыштыме. Тений тиде программа полшымо дене Кемий ялысе школ территорийым печаш палемдыме.

Пожарный депом Кемий ялыште доброволец-влак пу дене олтат. Пуым шке ямдылат. Гаражыште В. П. Бикмурзин пєлеклыме ДТ-75 трактор, 2018 ийыште ППМИ программа полшымо дене налме МТЗ-82 трактор, Башкортостан Республик правительство пуымо КамАЗ маркан пожарный машина, 2 мотопомпа, сварочный аппарат, генератор да моло аврер улыт.

2006 ийыште Пӱрӧвӱдыштӧ Кемий гидроэлектростанцийым чоҥаш тӱҥалме, но ик жап гыч тудын олмеш гидроузелым гына ышташ пунчалме. Ты жапыште стройкышто кум подрядчик вашталтын. Кумшо подрядчикын мутшо почеш, гидроузел 2020 ий июнь-июльышто пашам ышташ тӱҥалеш. Икманаш, тений Кемий сельсовет сельский поселенийыште гидроузел пашам ышташ тӱҥалшаш, Пӱрӧвӱд гоч у кӱвар чоҥалтшаш. Тыгак ППМИ-2020, «Айык ял» программылаште участвоватлаш, Пайтара ялыште Заречный уремым олмыкташ, Кемий ялысе школ оралтым асфальт дене вакшаш, корно знак-влакым вераҥдаш, Кемий да Бабай яллаште водоснабжений сетьым кадастровый учетыш шогалташ, Пайтара ялыште обелискым чоҥаш палемдыме.

Сельский поселений социальный сферыштат вияҥеш. Кемий ялыште кыдалаш школ пашам ышта, тушто 145 йоча тунемеш. Сельский поселенийыште 2 клуб да 1 СДК, 2 библиотек, сельский врачебный амбулаторий да 2 ФАП пашам ыштат. Учреждений ден организацийлаште чын профессионал-влак пашам ыштат. Сатум 5 магазиныште да кок кафе-барыште налаш лиеш. Сельский поселенийыште чылаже 562 пӧрт уло, 35 процентышкыже газым пуртымо. Интернетыш пураш, цифровой телевиденийым ончаш, сотовый телефон дене мутланаш йӧн уло. Икманаш, сайын илаш лиеш. Но ял озанлык вияҥме верч граждан-влаклан шке озанлыкыштым вияҥдаш тыршыман, мланде паша шотышто инвестор-влакым кычалман, еш ферма-влакым почман, изи да кокла предпринимательствым вияҥдыман.

Кемий сельсовет сельский поселений эше лӱмлӧ землякше дене палыме улеш – тушто Совет Союзын Геройжо Егор Орсаевич Орсаев шочын-кушкын да илен. Тудын лӱмеш чӱчкыдын шарнымаш кас, спортивный таҥасымаш-влак эртаралтыт.

Теве тыгерак ила Герман Алексашевич Байдимиров вуйлатыме Кемий сельсовет сельский поселений.

В. КОНДОГИН.