Ялем, изи да торасе...

Ялем, изи да торасе...

10 ий ончыч «Келшымаш» газетыште У Эшым ял шочмо, калыкше, илемын кушмыжо да иземмыж нерген статья савыкталтын ыле. Молан иземмыжын амалже нергенат возымо.

Мый лач тиде ялыште колхозник ешыште шочын-кушкынам. А тачысе кечын серышым возаш «Шокталте, шокталте...» пайрем нерген «Шокталте, гармонь, шокталте!» (2019 ий, 51 №) статья кумылаҥден. Таче мый газетым лудшо-влакым палдарынем: У Эшым мланде могай пайрем-влакым эртарен, могай уна-влакым вашлийын... Верысе пӱртӱсын моторлыкшо нерген мут дене ойлен да возен сеҥаш ок лий. У Эшым Ардаш сельсовет сельский поселенийын ик эн мотор вер-шӧржӧ манына гынат, очыни, йоҥылыш она лий. XX курым кыдалне Йошкар-Оласе М. Шектан лӱмеш марий драма театрын артистше-влак Башкир АССР-ысе марий яллашке чӱчкыдын толыныт. Мишкан районым, конешне, ик ганат ӧрдыжеш коден огытыл. Нуным У Эшым мландат вашлийын. 1958 але 1959 ийыште Мичурин лӱмеш колхоз правлений артист-влакым колхозник-влаклан «Салика» спектакльым ончыкташ ӱжын конден. Тидлан оксам чаманен огыл. Колхоз тунам 7 марий да 1 татар ялым ушен шоген. Спектакль яллаште илыше-влаклан кугу пӧлек лийын, вет ту жапыште чыланат пашадарлан огыл, а трудоднялан пашам ыштеныт. Спектакльышке Мичурин лўмеш колхозыш пурыдымо моло ялла гычат толыныт.

1964 ийыште Мишкан районыш Марий АССР гыч эстрада артист-влак толыныт. Колхоз правлений тиде ганат артист-влакым ӱжын конден да тугок концертым организоватлен. Спектакльымат, концертымат У Эшым мландыште ончыктымо. Ожсо жапым шарналтен, колхозын ту жапысе председательже Зуфар Бысырович Хамировлан чон гыч лекше тау мутым ойлымо шуэш. А вет тудо шкеже марий лийын огыл, туге гынат калыкнам куандараш тыршен.

70-ше ийла мучаште, кунам телевизор дене «Играй гармонь» передачым ончыкташ тӱҥалыныт, у Эшым ял воктене тыгаяк лӱман район кӱкшытан фестивальым эртарыме. Мый сайын шарнем: радиолинийым Акарт курык марте шупшыныт, туштак микрофоным да моло аппаратурым вераҥденыт. А 1993 ийыште ял воктене (касвелне) сабантуйым эртареныт, тунам тыгай пайремым кажне сельсовет эртарен. Икмыняр ий ончыч, 2016 ийыште, «Шокталте, шокталте...» пайрем эше гынат У Эшым мландыште – Акарт курыкышто эртен.

А ожно тыште могай кугу пайрем-влак эртаралтыныт! «Семык» пайремлан У Эшым ял воктеке Корак, Тымбай да моло ялла гычын толыныт. 37 кудо гыч шогышо ялыште пашам йӧратышан да уна-влакым шокшын вашлийын моштышо еҥ-влак иленыт. Пайрем кечын кажне суртышто самовар шолын шинчен, чыла вереат уна-влакым алал кумылын сийленыт.

50-60-шо ийлаште ялысе самырык-влак шинчымашым погаш, тунемаш каяш шоненыт. Кыдалаш образований нерген закон эше лектын огыл гынат, ӱдыр-рвезе-влак школым пытараш да ВУЗ-лашке тунемаш пураш тыршеныт. Мутлан, В. А. Айбашев ондак Чкалов оласе военный училищым тунем пытарен, варажым – юж-космос вий академийым, Байконурышто служитлен, кызыт отставкысе полковник улеш. Н. К. Яметов М. Горький лӱмеш Уральский государственный университетым пытарен, 1986-1972 ийлаште «Дружба» газетын редакторжо лийын. В. А. Акбулатов Уральский политехнический институтым тунем пытарен, Тобольск оласе химкомбинатыште инженер-химик лийын, ече дене спорт мастер улеш. Ф. Н. Сайметов – Ленинград оласе военный академийым тунем пытарен, ФСБ офицер лийын, самбо дене спорт мастер улеш. С. А. Айбашева Харьков оласе калык озанлык институтым тунем пытарен, Луганск олаште экономист лийын ыштен. Д. К. Яметов Москва оласе всесоюзный связь институтым тунем пытарен, Российын ик олаштыже связь узел начальник лийын ыштен. Ялын моло шочшыжо-влак нергенат эше возаш лиеш.

Юмылан тау, У Эшым ял таче мартеат пытен огыл, тушто кызытат илат да тўрлє вере пашам ыштат. Мутлан, И. С. Апканиев Ардаш ялысе МТФ-ште ышта, Р. С. Сайдуганов ден А. В. Васин – йўдвел кундемыште вахта йєн дене ыштат, Д. А. Кутлуметов механизатор улеш. Чаманаш кодеш, моло еҥже, паша укелан кӧра, шке озанлыкше кӱшеш гына ила.

Мый шочмо ялем шке мландыштыже уэшын уна-влакым вашлиймыжлан куанен илем. Изи, но ямле шочмо ялемым уэшын гармонь сем сӧрастарен. Тек тиде пайрем у Эшым ялыште пытартыш огыл лиеш!

Т. ДИГИТАЕВА (ЯМЕТОВА).