Тудын чонжо эре еҥ-влак верч тургыжланен

Тудын чонжо эре еҥ-влак верч тургыжланен

Неле саманыште шочшо да шуко нелылыкым чытен лекше еҥ гына весын ойгыжым умылен, тудын верч тургыжланен, кертмыж семын полшен шога. Лач тыгай еҥ-влак шке профессийыштлан законым аралымым ойырен налыт. Асия Гасимовна Ибатова ӱмыржӧ мучко власть органыште пашам ыштен, паша стажше 32 ий.

Тудын йоча да самырык жапше Татарбай ялыште эртен. Шочын сар деч варасе неле - 1949 ийыште. Ачаже фронтовик лийын, аваже - ялысе ўдыр. Еш кугу йӧратымаш дене шочын огыл, а ўдырым тулартен марлан пуэныт. Самырык-влак марийын суртыштыжо илаш тӱҥалыныт. Вашке гыч нунын Фаниса ўдырышт шочын, вара Асия ош тӱняш толын. Еш кужун илен огыл, кок изи икшыве кушкын гынат, ача вашке гыч вес ӱдырамаш деке каен. Самырык ўдырамашым нелылык лӱдыктен, очыни. Тудо кок ияш Асиям ача-аваж дене коден, уэш марлан лектын. Кугурак ўдыржым пеленже налын. Коча ден кувава изи ӱдырым онченыт. Коча моткоч пеҥгыде койышан лийын, куваваже тудын ваштареш ик тореш мутымат пелештен кертын огыл. Изи ӱдырлан нунын дене илаш куштылго лийын огыл, изинекак кресаньык пашам ыштен.

- Кувавам деке южгунам пошкудо-влак пуреныт. Кажныже мыланем мом-гынат тамлым кондаш тыршен. Вуемым ниялткаленыт да чаманен ойленыт: «Эх, мемнан тулык икшывына. Илыше ача-ава улмо ӱмбачын индыралт илет вет…». Мый, конешне, нине ой-влакын мом ончыктымыштым умылен омыл, но моло деч ойыртемалтше улмемым шижынам. Вара изиш кугеммеке да школыш кайымеке мемнан деке толшо-влак коклаште ача-авамым кычалаш тӱҥалынам. Но тыгай куан жапше кужун шуйнен огыл, нуно мӧҥгышкышт каеныт. Тугеже мыйын огытыл, - чон коржын шарналта Асия Гасимовна.

Ӱдыр ушан, чыла палыше лийын гынат, коча тудым школыш колташ вашкен огыл. Школышто жапым гына арам эртарымылан шотлен. Кандаш ияш гына икымше классыш каен. Мӧҥгыштє заниматлаш условий лийын огыл гынат, ӱдыр эре визытанлан гына тунемын. Коча уныкан сеҥымашыжлан куанен огыл, изи ӱдырым книга ден тетрадь налаш шке пашам ыштен оксам ышташ йодын. Неле лийын гынат, ӱдыр кумылын тунемын. Кандаш классым Татарбайыште пытарен да Мишканыште умбакыже тунемаш шонен. Йолташыже-влак дене пырля Мишкан кыдалаш школыш документым пуэн. Но тыште ўдырым налын огытыл. Вара документым мӧҥгеш налын, Кугу Шаде школыш пуэн. Поро еҥ-влакын полшымышт дене 1 сентябрь деч ик кече ончыч Мишкан школыш налыныт. Ӱдыр 11 километрым йолын эртен, Кугу Шаде гыч документым налын, Мишканыш конден. Руш йылмым палыдымыже шуко нелылыкым луктын. Материалым сайын пален гынат, туныктышылан умылтарен сеҥен огыл, сандене чўчкыдынак кокытан оценкым налын. Школым икмардан тунем лектын. Иктаж-кушко тунемаш кайыме нерген шоналтенат огыл, оценка-влак чыла кумытан веле лийыныт.

1967 ий 12 июльышто пашам ышташ тӱҥалын, судебный заседанийын секретарьжылан пурен. Тудо заседанийын протоколжым возен, заседатель-влаклан извещенийым колтылын. Южгунам тудлан судоисполнительын, секретарьын пашажым шукташ пернен. Тунам судьялан Адабия Файзрахмановна Мусина пашам ыштен. Тудо самырык полышкалышыжым шукылан туныктен, поро ой-каҥаш дене полшен.

- Адабия Файзрахмановна пеҥгыдын йодшан, чын верч тыршыше, пашам сайын ыштыше судья лийын, - шарналта Асия Гасимовна. - Тудо подчиненный-влак деч гына огыл, а шкеж дечат пеҥгыдын йодын. Пашажым мучаш марте пытарыде, нигунам мӧҥгӧ каен огыл. Мый тудын деч шукылан тунемынам.

Ий-влак шижде эртеныт. 1975 ийыште ӱдырын пӱрымаштыже тура вашталтыш лийын. Тудо марлан лектын да пелашыж ден пырля Челябинский областьыш каен. Тушко марийжым колтеныт, тудо прокурор лийын. У верыште тудо сбербанкыште кассир-контролерлан ышташ тӱҥалын. Тыште нунын Рифат эргышт да Гузель ӱдырышт шочын.

Еш илыш шаланаш тӱҥалмеке, Асия шуко шонен огыл, икшыве-влакым налын да шочмо кундемышкыже пєртылын. Пашам йӧратыше ӱдырамаш прокуратурышто канцелярийым вуйлатышылан пашаш пурен. Пенсийыш лекмешкыже тушто ыштен. Тудын годым куд прокурор вашталтын. Кажныжын шке койышыжо, пашам ыштыме йӧнжӧ, йодмашыже лийын. Асия Гасимовнан пашалан нигудыжат вуйым шийын огыл. Эре полшаш ямде улмыжлан толшо-влакат тудым йӧратеныт. Асия Ибатова шуко Почетный грамотым налын, «Прокуратуре России 290 лет» медаль дене палемдалтын. 1988-1990 ийлаште Башкортостан Республикысе прокуратурын Почет оҥаштыже фотографийже кечен.

Таче Асия Гасимовна икшывыж-влак дене кугешна, нунылан высший образованийым пуэн, чын айдеме лияш туныктен.

Венера АГЛЯМОВА.