Туберкулезым пырля чумырген веле эмлаш лиеш

Туберкулезым пырля чумырген веле эмлаш лиеш

Тӱнямбалне тиде шучко чер дене 20 миллион утла еҥ орлана. Башкортостаныште идалык еда кок тӱжем наре еҥ черлана. Тынарак, манаш лиеш, еҥ эмлалтеш але «хроникыш» савырна, тушечын икмыняр ужашыже кола.

Туберкулез черын возбудительже – Кох бацилла (Кох лӱман шымлызе рашемден). Нине бактерий-влакым пытараш пеш неле: нуно мландыште да посна арверыште пел ий марте киен кертыт, уремысе пуракыште – 12 кече марте огыт коло. Чер уда илышым илыше-влак коклаште, шуко еҥ илыме верлаште шарла.

Черын икымше признакше-влак – вий йоммаш, кокыртыш, кокырымо рун дене пырля вӱр лекмаш, нелгыт йоммаш. Коклан чер шодо чер семын пеш писын вияҥеш. Но шукыж годым шижтарыде вийым пога да посна текшырымаш годым веле рашемеш. Сандене тазалыкым идалык еда терген шогыман.

Туберкулез дене черланыше еҥ врач деке мийышаш улеш. Черле еҥ шӱлымыж годым миллион дене бактерийым йырже шара. Кох бацилла лимфатический кылдыш-влакым, шодым «йӧрата», тыгак йыжыҥлаште, луышто, вергыште да коваштыште шарлен кертеш. Бацилла шарлыме верыште овартыш лектеш. Тышечын «туберкулез» шомак лектын. Латин йылме гыч кусараш гын, «тубер» овартыш лиеш. Черын виклан эмлаш от тӱҥал гын, некроз вияҥеш, овартыш кугемеш. Туберкулез коклан пеш писын вияҥеш да черле еҥ кум ий гыч кола.

Туберкулезым ончылгоч флюорографий полшымо дене рашемдаш лиеш. Йоча-влаклан Манту пробым ыштат. БЦЖ вакцинаций шочшо кажне азалан ышталтеш. Туберкулезым эмлыме эн сай йӧн – тиде химиотерапий. Черлым кужу жап – 6 тылзе гыч 2 ий марте эмлыман. Тиде чер дене черланыше-влакын 65 процентше веле тичмаш эмлалтеш.

Ешартыш: Районыштына туберкулез дене эртыше ийыште черле-влак коклаште пелыже утла нужнан илыше але пашадыме улеш. Кодший черле-влакын чотышт индеш еҥлан артен, шучко чер дене колышо лийын огыл. Тачысе кечылан лўдыкшын черлыше («активный больной») – бактерийым шалатыше 16 еҥ республикысе больницылаште кия.

Ю. АНДРЕЕВ, райфтизиатр.