«Шўк» реформа пашаште

«Шўк» реформа пашаште

- Тиде реформа молан кўлеш? Тудын цельже могай?

- Эн ончычак, элыштына экологический обстановкым саемдаш, пўртўсым куштыра деч эрыкташ - санкционироватлыдыме свалка-влакым пытараш, куштыран кугу ужашыжым перерабатыватлаш йӧным ышташ, посна свалкыш шагал ужашыжым погаш.

Лишыл жапыште республикыштына шўкшакым шупшыктышо региональный оператор-влакын парышышт да шке инвестицийышт кўшеш куштырам сортироватлыме комплекс-влак, куштырам перерабатыватлыше завод-влак да у полигон-влак почылтыт.

- Ончычсо система деч мо дене ойыртемалтеш?

- Ончыч куштырам погымылан да утилизироватлымылан верысе администраций-влак вуйын шогеныт. Сандене кӧ кузе моштен, кузе кертын - йодышым туге решатлен. А тений идалык тўҥалтыш гыч республикым вич зонылан шелме. Кажныжлан региональный операторым - арулыкым да порядкым эсогыл эн изи ялыштат эскерыше компанийым сайлыме. Шўкшакым погымо у системыш куснышашлан республикыште кугу пашам ыштыме: шўкшакым погымо радам, норматив палемдалтыныт, региональный оператор-влакын пашам шуктымо правилышт ышталтын. Кажне оператор дене лу ийлан договор ышталтын.

Мишкан район 2-шо зонышко пура. Тудым «Дюртюлимелиоводстрой» ООО оператор обслуживатла.

2019 ий 1 январь гыч компаний-влак пашам тўҥалыныт. Кўчыкын каласаш гын, регоператор-влак пеҥгыдемдыме тариф ден шўкшакым шупшыктышаш да утилизироватлышаш, тыгак шке клиентыштын вуйшиймашыштлан, йодмашыштлан вашмутым пуышаш улыт. А еҥ-влак пачерышт, кудывечышт гыч шўкшакым лўмын келыштарыме верышке лукшаш да толшо счет почеш жапыштыже оксам тўлышаш улыт.

Верысе самоуправлений орган-влак контейнер-влакым шогалташ верым ямдылышаш улыт.

- Мыняр оксам тўлаш тўҥалына?

- Тариф кажне зонышто тўрлӧ лийын кертеш. Эн кугу акше - олаште илыше-влаклан 70 теҥге, ончыч шўкшакым нигунам погыдымо яллаште - 35 теҥге (кажне еҥлан). Ончыч куштырам погышо-влак шўкшакым свалкыш намиен ястареныт. А ынде шўкшак сортироватлалташ тўҥалеш, могай куштыраже перерабатыватлаш ок кай, лач тудыжо гына свалкыште тоялтеш. Шўкшакым утилизироватлаш, сортироватлаш кучылталтше роскот тарифыш пурталтын.

- Молан тўрлӧ вере тылзылан тўлымӧ ак тўрлє улеш?

- Куштырам шупшыктымылан ак тыге шотлалтеш: тиде тариф пеҥгыде куштырам погымо нормативлан шукемдалтеш да мыняр еҥ илымылан шукемдалтеш. Куштыра погынымо норматив (вес семын каласаш гын, мыняр еҥ куштырам ышта) республикыште икте: шуко пачеран пӧртыштӧ илыше ик еҥ идалыкыште 1,92 кубический метр куштырам ышта, посна пӧрт дене илыше 1,95 кубический метр шўкым чумыра.

Региональный оператор-влакын пашаштлан ак тўрлӧ фактор гыч чумырга: калыкын мыняр улмыжо, шўкшакым погымо да тудым тойымо вер марте корнын кужытшо, услугын кугытшо, полышкалыше моло компаний-влакын тарифышт да молат.

- Куштырам погымо услугылан тўлаш квитанцийым кунам да кузе кондат?

- Башкортостаныште илыше-влаклан вўдлан, туллан квитанций-влак толмо семынак куштырам погымылан квитанций февраль гыч толаш тўҥалеш. Единый расчетный кассовый центрын услугыж дене пайдаланыше граждан-влакын квитанцийыштышт у строка ешаралтеш.

Ончычын шўкшакым погымылак ак квитанцийын «содержание» графашкыже пурталтын, ынде тудо кораҥдалтеш. Яллашке региональный оператор-влак квитанцийым почта дене колтат. Куштырам погымылан оксам почта отделенийлаште, банкыште, тыгак онлайн йӧн денат тўлаш лиеш.

- Кӧн икмыняр пачерже але пачерже да посна пӧртшӧ уло, нуно кузе тўлаш тўҥалыт?

- Тыгай тўшкаш пурышо граждан-влак шотышто законышто нимо каласалтын огыл. Сандене кажне пачер але пӧрт гыч тушто регистрироватлалтше еҥ-влакын чотышт дене налалташ тўҥалеш, тыгайышт уке гын - собственник-влакын чотышт деч.

Эше икте. Те иктаж-могай амал дене пачерыштыда вич кече деч шукырак лийын огыдал гын (мутлан, больницыште эмлалтында, теҥыз воктеке канаш миенда), пеҥгыдемдыше документ-влакым поген, регопрератор деке перерасчетым ышташ йодмашым пуэн кертыда.

- Санкционироватлыдыме свалка-влакым кӧ эрыкташ тўҥалеш?

Кодшо ий деч кодшо чыла свалкым моткоч кўчык жапыште муниципалитет але мландын озаже эрыктышаш улыт. Иктаж-кушто у свалка почылтеш гын, регоператор тидын нерген верысе администрацийыш, надзорный органыш да участкын собственникшылан шижтарышаш. Оза ик тылзе жапыште тудым ок эрыкте гын, регоператор тидым шке ышта да вара счетым колта.

- Яллаште шўкшакым шындаш контейнер-влакым шындат мо?

- Да, верысе администраций ден регоператор-влак тенияк шындышаш улыт. Санитарный норма дене келшышын, тиде бетон але асфальт дене вакшман площадке лийшаш, йырже бордюр дене авыралтшаш, воктене ужар вондер-влак шындалтшаш улыт. Машиналан пураш корно лийшаш. Ик верыште эн шуко вич контейнерым шынден кертыт. Контейнер-влак илыме пӧрт, йоча площадке, каныме вер, спортплощадке-влак деч 20 метр лишне да 100 метр деч тораште лийшаш огытыл.