Мончаште пожар лийдымашын мом ыштыман?

Мончаште пожар лийдымашын мом ыштыман?

Россий МЧС-н Башкортостан Республикысе тӱҥ управленийжын Караидельский межрайонный отделже мончан еҥ-влакым мончаш олтымо годым пожарный безопасностьын йодмашыжым шукташ кӱлмӧ нерген увертара.

Шарныза: кугу куатан ырыктыше кеч-могай прибор йӱлаш тӱҥалын кертеш. Монча-влакым утларакшым пу дене олтымо (кермыч, кӱртньӧ) да электрический коҥга-влак ырыктат. Айдеме сак лиймым монда гын, нуно кугу эҥгекым ыштен кертыт.

- Кӱртньӧ коҥгам шындаш палемденда гын, заводышто ыштыме сертификатан коҥгам налза. Коҥгам кермыч гыч лукнеда гын, тиде пашам сай специалистлан ӱшанен пуыза.

- Коҥга ончылсо кӱвароҥа калай дене петыралтшаш, калайын кумдыкшо, чатке вочмеке тул ылыжын кертдымашын, 50х70 см деч изирак лийшаш огыл.

- Мончан пу гыч ыштыме ужашыже-влак коҥга да шикш лекме пуч гыч тораште але нунын дечын келшыше материал гыч ыштыме авыртыш дене аралалтшаш улыт. Тидлан кермыч ден асбестым але моло материалым кучылташ лиеш. Пу гыч ыштыме потолок коҥгамбал дечын 35 сантиметр деч кӱшнырак лийшаш. А коҥга кӱртньӧ гыч ышталтын гын – 1,2 метр кӱшнӧ. Мончаште пожар чӱчкыдын шикш лекме пучым йоҥылыш ыштымылан кӧра ылыжеш. Южо еҥже шона: мый сэндвич-пучым налынам, тугеже нимогай эҥгек ок лий. Но тыгай пуч нимогай лӱдыкшым ок кораҥде, пуч йырым садак потолок деч ойыраш да пуч йыр рокым але йӱлыдымӧ моло материалым опытман.

- Леведышын йӱлышӧ конструкцийже-влак (шояк, шояк оҥа) керамический пуч дечын 25 см ӧрдыжтӧ лийшаш улыт, пуч кермыч гыч ышталтын гын – 13 см тораште. Тидын годым кермыч пучым йырже ненче дене неренчыман, варажым ошемдыман. Тидым йык гыч шикш лекташ тӱҥалмым виклан рашемдаш ыштыман.

Коҥга пучышто пеш шуко шӱч погына. Коклан тиде шӱч йӱлаш тӱҥалеш. Тулжо виян да пуч начар гын, тул леведышыш куснен кертеш. Сандене коҥга пучым эре эрыктен шогыман. Кермыч гыч ыштыме пучымат эскерен шогыде ок лий. Пуч шелын, але кермыч каталтын, ужашыже пуч гыч лектын возын гын, ситыдымашым юватылде кораҥдыман. Кермыч коҥга дене пайдаланыме годым экшык ден эҥгек ынышт лий манын, тудым лукташ тӱҥалме годымак йоҥылышым ыштыман огыл: раствор сай лийшаш, негызше – ӱшанле. Мончаште йоҥылыш вераҥдыме да лукмо коҥга чӱчкыдын пожарым ышта.

- Коклан еҥ-влак мончаш олтымыштым мондат. Йӱлышӧ коҥгам эскерыдымашат эҥгек марте шуктен кертеш. Сандене, мончаш олтенда гын, эскеренак шогыза.

- Чӱчкыдын пожар электропроводкым йоҥылыш але уда качестван проводам шупшмылан кӧра ылыжеш. Сандене тиде пашам ыштыме годым тӱткӧ лийман, поснак – мончаште электрический коҥга шындалтын гын. Ондак келшыше проводам налман, пашам тиде сомылым сайын палыше специалистлан гына ӱшанен пуыман. Электрокоҥгам чӱктымо, куатшым кугемдыме-иземдыме управлений кукшо верыште лийшаш.

- Электрокоҥган куатше мончан кугытшылан келшен толшаш. Кугу куатан коҥгам налман огыл. Кугу коҥга изи мончам йӱлатен колтен кертеш.

- Электрокоҥгалан сай вентиляций кӱлеш. Пырдыж ден потолокышто шокшо деч аралыше термический экран-влакым вераҥдыман.

Мончаш лӱдыкшӧ деч посна олтымаш да пурымаш кӱшнӧ палемдыме йодмаш-влакым шуктымаш деч шога.

Те иктаж вере тул ылыжмым ужында гын, юватылде 01 номер (телефон стационарный гын), але 101, 102 номер-влак (телефон мобильный гын) дене йыҥгыртыза.

Д. ГАЗИЗОВ, Россий МЧС-н БР-се тӱҥ управленийжын Аскын, Мишкан да Караидель районласе межрайонный отделжын пожарный надзор шотышто государственный инспекторжо.