Маска, еҥ, рывыж.

Ожно ик марий нурым куклен. Тудын деке чодра гыч маска лектын да каласен; „Пашат умыжо!" „Тау лийже!“- манын марий каласен. „Молан тиде вож-шамычым луктедет?" — манын йодын маска. „Нурым куклем!”— манын каласен маруш. „Мыйымат ушо нур куклаш",—манын каласен маска. „Йӧра",— манын марий да тӱҥалын улыт нуно нурым куклаш.

Куклен пытарымеке, нуно ойленыт тушакын ревым ӱдаш: марийлан лиеш тӱҥжӧ, маскалан—мучашыже. Маскан реве нӧшмыжӧ уке улмаш. Ӱденыт, реве шуын. Марий налын тӱҥжым, нӧрӧпышкӧ нумалын оптен, маскаже налын мучашыжым да нумалын оптен пыжашышкыже; лум толмо деч ончыч шкеат пурен возын.

Теле толмеке, реве шудо маска пыжашыште шӱйын да маскан пунжо пӱтынек ньыгылген. Шошо толмеке, маска шке пыжашыж гычын марийлан пеш сырен лектын. Ужмо мӧҥгӧ ойла марийлан: „Ынде мый тыйым кочкам“. Марий йодеш: „Молан?" „Тый мыйым ондалышыч, мыланем пуышыч мучашым, а шке нальыч тӱҥым",— манын каласа маска. „Уке, тениеш ит коч мыйым. Адак ик шурным ӱдена, тый нал тӱҥым, мый налам мучашым“,—манын каласен марий. Маска келшен.

Марий ӱден шыдаҥым. Шыдаҥ шумеке, марий шыдаҥжым тӱред налын, маскалан отылжым коден. Маска адак отылым шке пыжашышкыже нумал оптен. Отылжо телым шӱйын, маскан адак пунжо ньыгылген. Шошым пыжаш гычше маска марийлан эше чот сырен лектеш. Чодраште марийым ужын да ойла: „Ну, ынде мые тыйым тений кочкам!" Марий каласен: „Кочкат гын, коч, ик арня гына вучо, мӧҥгыштӧ паша пеш шыгыр, рвезе-шамыч тыгыде улыт. Пашам пытармекем коч веле". Маска колыштын. Марийым ик арнялан колтен.

Мӧҥгӧ толмо мӧҥгӧ, марий каен ой йодаш рывыж деке. Рывыж марий деке мияш лийын. Арня эртымеке, рывыж марий деке миен да тудын дене пырля чодрашке каен улыт. Рывыж ӱмбаланже ашык паҥга-шамычым сакален. Марий имньыжым шогалтен да пуым руаш тӱҥалын, а рывыж ӧрдышкырак каен да ашык паҥга-шамычым мурыктен коштеш. Маска товар йӱкым колын, марий деке лектын да ойла: „Ну, ынде кочкам тыйым!" Тунамак рывыж марий деке толын шуын: маска рывыж деч лӱдын да омартала лийын шогалын. Рывыж йодеш марий дечын: „Воктенет мо шога?" Маскаже туныкта марийым: „Шӱчан омарта, ман, шӱчан омарта, ман“,—манеш. Марийже каласа рывыжлан: „Шӱчан омарта". Рывыж адак каласа марийлан: „Шӱчан омартам терыш пыштыман да мӧҥгӧ наҥгайыман'". Маска адак туныкта марийым: „Пыштышын кой, пыштышын кой“. Марий маскам терыш йӧрыктен пышта. Адак марийлан рывыж ойла: „Терыш пыштымеке, омартам пидман". Маска туныкта марийым: „Пидшын коп, пидшын кой". Марий маскам терешыже тазанак пидын шында. Рывыж адак ойла марийлан: „Пидме мӧҥгӧ омарта вуеш товарым руалман”. Маска марийым туныкта: „Руалшын кой, руалшын кой". Марий уло вийже дене маскам вуйжо гыч руалеш, маска колен колта. Марий маска ӱмбак кӱзен шинчеш да мӧҥгыжӧ кая. Коваштыжым ньыктеш, шкаланже налеш, шылжым рывыжлан пуа.

Марий йомак. Сборник. МГИ, Йошкар-Ола, 1950.