Кум уна

Кум уна

Пионер ял воктене ожно ик илем лийын. Илем ше‰гечын Пўрєвўд йоген. Тиде верыште улан илыше ик е‰ вакшым шынден. Вакшыш шурным йо‰ышташ е‰-влак йыр- ваш верланыше чыла ялла гычат коштыныт.

Ик теле кечын тиде вакшышке Арзамат ял гыч Ямай кочаят миен. Шурным йо‰ыштымеке, ложашым терышкыже оптен да кас лишан мє‰геш каяш лектын. Корно сай лийын, имньыже – поро, йорто веле.

Кенета, чодыра тўрыш лектын шушашыже годым, йўк-йўаным колеш. Ямай кочай, єрмыж дене савырнен ончалешат, тораштат огыл чодыра гыч корныш лекше овда-влакым ужеш. Нуно сўаным ыштат улмаш. Кузе гына огыт толаше: мурат, куштат, юарлат... Ямай кочайлан мурымышт, конешне, ир янлык-влакын урмыжмыштла шоктен, а куштымышт – каза тага тєрштылмыла.

Овда-влак, Арзамат марийым ужмеке, саламлалтыныт да кычкыралыныт:

- Эй, Ямай, мемнан деке сўаным пайремлаш ушно. Пырля ямле мурым мурена да чолган тавалтен кушталтена! Ме тыйым уло кумылын ўжына. Вет тыйын пота ўштыштет шайтан пўй уло (ўштыжє пўй гай ыштен куалтын лийын), вуй пундаштет имет уло (ожно кажне пєръе‰ын упшыштыжо осал шўлыш ден тушман деч аралаш име керылтын улмаш).

Но Ямай кочай ўжмышт дене келшен огыл.

- Суртыштем пеш вучат, пайремлаш кодам гын, таче миен ом шу.

- Виеш она чаре, - каласеныт тидлан овда-влак. – Но сак лий. Тыйым корныштет кум уна вучен шинча. Мемнан дене пырля пайремлен кает гын, уна-влакым от уж, от вучо гын – вашлият.

Марий имньыжым сола дене лупшалеш да писынрак кудалаш тарата. Корныштыжо могай уна-влак пернен кертме нерген чарныде шона. Кенета ончылныжо кум кугу ўжака коеш да куд шинча шокшо шолгымла волгалтеш. Пире-влак авырынешт, - умыла Ямай кочай. Овда-влак пире-влакым уна манын туштен ойленыт улмаш.

Ямай кочай, пире-влакым ужмеке, лўдын да єрын шоген огыл. Тиде жаплан тудо ял воктеке миен шуын улмаш. Єртым налмеке, тудо уло вийже дене шўшкалтен да лўмышт дене пийже-влакым кычкыралын: «Олач! Ошеч! Шемеч!».

Жап шукат эртен огыл, пий-влак воктекыже кудалын толыныт да пире-влакым поктен колтеныт. Ямай кочай ялышке шўшкалтен миен пурен. Имньым туарымеке, уремышке лектын ятыр жап о‰ай сем ден муро йўкым колыштын шоген – овда-влак корнышто сўаным эше кужу жап пайремленыт улмаш.

М. ГАРЕЕВА,

Нерге ял.