Ялыште илаш, мланде пашам ышташ

Ялыште илаш, мланде пашам ышташ

«Чывигым шыжым шотлат», - маныт калыкыште. Тиде тыгак: урожайым поген пытарыме, телылан кормам ситышын ямдылыме, вольыкым вичаш шогалтыме, тугеже пашам иктешлашат лиеш.

- Вил Яковлевич, лишыл жапыште ме ял озанлык пашае‰-влакын профессиональный пайремыштым палемдена. Тугеже иктешлымашым ышташ лач гына. Каласыза, пожалуйста, ял калыклан тенийсе ий могай лийын?

- Агропромышленный комплексыште 9 тылзе жапыште шуктымо паша сай могырыш вашталтыш улмым ончыкта. Районышто ял озанлык продукцийым ыштен налмаш 3,3 процентлан артен. Отчетный жапыште паша лектыш 11 процентлан кугемын. Тидланже чумыр продукцийым шукырак ыштен налмаш амалым пуэн.

Идалык мучаш марте чумыр продукций лектышым кугемден толаш шонена. Ял озанлык пашае‰-влакын тылзаш кокла пашадарышт 15 тўжем те‰гыш шуын. Шурным чылаже 14 тўжем тонным погымо, гектар гыч кокла шот дене 14 центнер лектын. Паре‰ге гектар гыч 132

центнер дене лектын, а кодший 106 центнер лийын.

Агропромышленный комплексын показательжым кугемдаш вольык озанлык полша. Эртыше ийын 9 тылзе жапыште тўкан кугу вольык 12225 вуй лийын. 29154 центнер шылым, 201888 - шєрым ыштен налме.

Чыла тўрлє озанлыкыште кормам ситышын - ик условный вуй вольыклан 30 центнер кормоединицым ямдылыме.

- Тений мыняр озанлык ял озанлык сатум ыштен лукшо радамыш ушнен?

- Тений Омар Чопсиев крестьян-фермер озанлыкым регистрироватлен. Монар сельсоветыште тудо комбым ончымо пашам тў‰алын. Тымбай сельсоветыштат Станислав Сайранов комбым да лудым ончаш тў‰алын, ончыкыжым мланде пашам шукташ да вольыкым ончаш тў‰алаш шона. Ардаш ялыште индивидуальный предприниматель Сергей Васюткин скаковый имньым ончаш тў‰алын. Тений

тудо 300 гектарыште рапсым ўден да поген. Янагушышто Зиля Загитова, Шаде Шогертеныште Руслан Килинбаев, Москва гыч Тимофей Родных Тымбай сельсоветыште КФХ-м почыныт. Мавлют сельсоветыште Юрий Гончарук 250 гектар мландым обрабатыватлаш да вольыкым ончаш шона.

- Фермер-влак государство деч могай полышым налын кертыт?

- Ял озанлык предприятий ден крестьян-фермер озанлык-влак вольык озанлыкым вия‰дыме шотышто отраслевой целевой программылаште чолган участвоватлат. Тений индивидуальный предприниматель Зоро Кштаев «Еш вольык фермым вия‰дыме» программа дене грантым налын. Государство деч налме окса дене симментальный урлык 60 пашмакым налын. «Ял озанлыкым

вия‰дыме да 2013-2020 ийлаште ял озанлык продукций, сырье да кочкыш сату рынкым виктарыме» государственный программа кышкарыште 2018 ийыште федеральный да республиканский бюджет гыч 9 миллион те‰ге утла субсидийым налме. Тидыже кодшо ийысе деч ятырлан шукырак.

- Ял озанлык пашае‰-влак ветеринарный специалист-влак дене пашам пырля намият. Электронный ветеринарный сертификат, вольыкым идентификацироватлымаш манме умылымаш-влак нерген изишак каласыза…

- Тачысе кечылан «Меркурий» Федеральный Государственный информационный системышке «Мишкан райветстанций» ГБУ гыч 14 ветеринарный специалист пурен кертеш.

Тушечын индешыже районысо ветеринарный участкылаште, 2 - ветеринарный пунктлаште, 2 ветеринарный специалист «Мишкан райветстанций» ГБУ пелен электронный йєн дене сопроводительный документ-влакым оформитлат.

1 октябрьлан шотлымаште районысо ветеринарный служба 2096 электронный ветеринарно-сопроводительный документым оформитлен. «Меркурий» ФГИС-ыш озанлык-влак эре ешаралт шогат. Тачысе кечылан районышто Госветнадзорын контрольыш

пурышо продукцийым ужалыше чыла озанлык регистрироватлалтын да доступым налын. Идалык тў‰алтыш гыч ты системыште 4 озанлык пашам ышта: Ленин лўмеш колхоз (Чорай ферма), «Центральная» МТС-ын Бирский филиалже (Ардаш ялысе ферма), С. Кштаев ден Т. Кштеян индивидуальный предприниматель-влакын крестьян-фермер озанлыкышт. Нине озанлык-влакын уполномоченный е‰ышт колтымо кажне партий шєрлан лўдыкшє уке нерген электронный ветеринарно-сопроводительный документым оформитлат. Нине

озанлык-влак 1 октябрь марте шєрлан чылаже 976 ветеринарно-сопроводительный документым оформитленыт.

Ветеринарный специалист-влак вольыкым идентифицироватлыме пашам сайын шуктат. «Башзооветснаб» ОАО-што вольыклан пылышыш сакаш бирка-влакым налыныт. Частный секторышто 5643 вуй вольыкым идентифицироватлыме. Тушечын 3302 вуйым

«РЕГАРО» вольыкым регистрироватлыме да учетым намийыме системыш пуртымо. Тўкан изи вольыкым 3186 вуйым идентифицироватлыме, тушечын 1739 вуйым системыш пуртымо. Районышто вольыкым тойымо индеш шўгар (биотермический яма) уло. Шошым да шыжым нине верлам «Мишкан райветстанций» дезинфицироватлен.

- Ял озанлык пашае‰-влак нергенат каласен кодаш кўлеш, очыни. Вет кажне озанлыкыште пашам тыршен ыштыше-влак улыт, лач

нунын тыршымыштлан веле озанлык-влак кучалтыт.

- Чын каласыме. Район вуйлатыше, ял озанлык специалист-влак да шке лўмем дене таче пасушто, фермыште пашам ыштыше-влакым, пашан ветеранже-влакым Ял озанлык пашае‰-влакын кечышт дене шокшын саламлем.

Мемнан дене пашам тыршен ыштыше-влак шукын улыт. Пайрем вашеш сай результатыш шушо озанлык-влакым палемден кодыде ок лий. Тиде - Ленин лўмеш колхоз (председатель Д. Осипов), «Акбузат» имньым ончышо да имне спорт БР-се компетенций рўдерын подсобный озанлыкше (Эшым ялыште озанлыкын управляющийже А. Кутлияров), «Центральная» МТС-ын Бирский филиалже

(Ардаш ялыште ушкал фермым вуйлатыше В. Яметов, Ленинский ялыште склад вуйлатыше Р. Хаматнуров), «Ильтубаев А. М.», «Кштаев С. Ш.», «Кштеян Т. Ш.», «Фатхинуров Р. Ф.», «Васингин Л. С.», «Пойлов Н. Н.», «Загитова З. М.» крестьян-фермер озанлык-влак, мўкш ончышо-влак: Чечулин А. А., Зайниев В. В., Саликаева И. С.

Шерге коллега-влак уло кумылын профессиональный пайремда дене саламлена. Тазалыкым, пиалым, порылыкым тыланена.

Алена ГРИГОРЬЕВА мутланен.