Тў‰ стратегический ориентир кышкарыште муниципальный образований системым вияндымаш

Тў‰ стратегический ориентир кышкарыште муниципальный образований системым вия‰дымаш

22-23 августышто районышто туныктышо-влакын августысо совещанийышт эртен. Тушто образовательный системын проблемыже да ончыкылыкшо йодышлам ка‰ашыме

Конференцийын пашаштыже Башкортостан Республикысе ЖКХ министрын заместительже Альфред Зиннатуллин, Образований министерствын информационно-аналитический паша отделын начальникше Резеда Шарипова, Государственный Погын - Курултайын депутатше Рустэм Мусабиров, муниципальный район администраций вуйлатыше Рустам Мусин участвоватленыт да выступатленыт. Нуно шке выступленийыштышт республикыште, районышто образовательный системын пашаже нерген ойленыт, ситыдымаш ден проблема-влакым палемденыт, нуным кора‰дыме шотышто пайдале ойка‰ашым пуэныт. Нуно чыланат туныктышо-влакым у тунемме ий дене саламленыт, у се‰ымашым, мут колыштшан тунемше-влакым тыланеныт.

У тунемме ий тў‰алме деч ончыч августысо совещанийыште туныктышо-влак шке ончыланышт идалык жапыште решатлышаш задача-влакым шындат.

- Таче образованийын кўлешлыкше да туныктышын рольжо образовательный пашаште моткоч кўлешан улыт. Российыште илыше кажне е‰

образований система дене кылдалтын. Вет лач образований гына эн кўлешан общественный функцийым шукта: айдемын национальный самосознанийжым вия‰да, тудын чонжым пойдара, койыш-шоктышыжым шуара.

Мемнан задачына - школ илыш о‰ай, волгыдо, пайдале лийже манын тыршыман. Йоча-влаклан шинчымашым налашышт эн келшыше йєным ыштыман, - палемден шке выступленийыштыже районысо образований отдел вуйлатыше Сергей Александров. Кызытсе жапыште районысо образований система неле жапым чыта. Ончычсо тунемме ийла дене та‰астарымаште, тунам кызытсе жапын йодмашыж почеш туныктымашке чумыр вийым ушымо гын, 2017-2018 тунемме ийыште ФГОС-ым уэмдыме, предметный концепций-влакым ыштыме, учебник-влакым вашталтыме дене нелемын. Туныктымо да воспитатлыме пашаште у шинчымашым пуышашлан районысо образовательный системым, материально-технический базым уэмдаш, туныктышо-влакым у система дене пашам ышташ ямдылаш, оптимизацийым эртараш, улшо ресурсым Россий Федераций Президентын майысе указшылан да «2025 ий марте образовательный системым вия‰дыме дорожный картлан» э‰ертен, пайдалын кучылтман.

Районышто 18 образовательный организаций уло: 6 дошкольный, 10 образовательный, 25 филиалже дене, 2 ешартыш образований организаций. Дошкольный образовательный системыште вашталтыш-влак шуко лийыныт. Нуно стандартым пуртымо дене кылдалтыныт.

Тиде стандарт почеш инновационный образовательный пространствым, тўрлє шинчымашан йоча-влаклан тунемаш икгай условийым ышташ. Йоча-влакым туныктымаш модмаш гоч лийшаш. Йоча сад-влакын пашаштышт тў‰ корнылан шукырак йочам дошкольный образований системыш ушаш. Тачысе кечылан тидлан чыла условий уло, эн тў‰жє - школыш каяш ямдылаш кўлшє йоча-влак улыт.

3 гыч 7 ияш марте йоча садыш каяш черетыште шогышо-влаклан чылаштланат йоча садыште верым пуымо.

Посна кугу верым начар тазалыкан йоча-влаклан тунемашышт моло-влак дене пырля икгай условийым ыштымаш налеш. Тыгай стандартым илышыш шы‰дараш районышто чыла условий ышталтын - психолого-медико-педагогический консилиум пашам ышта, педагог-влаклан

квалификацийым нєлталме курсым эртарат. Образований чыла йочам авалтен, неле черан-влакат єрдыжеш кодын огытыл.

Школлаште чылаже 360 инвалид йоча тунемеш, тидыже чумыр тунемше-влакын 11,5 процентше лиеш. Тў‰ задачына - таза йоча-влакын кумылыштым нунын велыш савырен моштыман.

Талантан але иктаж линий дене ойыртемалтше йоча-влакым ужын моштыман, тудлан ончыкыжым вия‰аш йєным ыштыман, мут денат, паша денат полшен шогыман.

Молодежьын талантшым ужын да вия‰ден моштымаш - кызытсе образованийын тў‰ задачыже. Тудым решатлыме деч районын да чумыр государствын экономикыже шогаш тў‰алеш.

Районышто уста йоча-влаклан вия‰ашышт чыла условий, чыла корно денат - творческий, спортивный, интеллектуальный - ышталтын. Лектышыжат уло. Тўрлє конкурс ден мероприятийлаште участвоватлыше йоча-влак кажне ийын шукем толыт. Тунемше-влакын Всероссийский олимпиадын муниципальный этапыштыже, а тудыжо 7-11 класслаште тунемше-влак коклаште чыла предмет денат эртаралтеш, 459 е‰ участвоватлен. 125 пашаште 50 процентан барьерым эртыме. Призовой вер-влак шотышто Мишкан селасе 1 №-ан лицей, 2 №-ан школ, Чорай ялысе марий гимназий ойыртемалтыт.

Олимпиадын муниципальный этапыштыже 125 е‰ се‰ыше да призер радамыш лектын. Кок але утларак призовой верыш лекше ученик 14 лийын. Муниципальный этапын результатше почеш республиканский этапыш 11 предмет дене 33 тунемше логалын.

Кодшо тунемме ийыште ешартыш да общий образованийын педагогшо-влакын тыршымышт почеш районышто тунемше 1200 йоча тўрлє кўкшытан конкурс ден та‰асымашлаште участвоватлен. Се‰ыше да призер радамыш 75 йоча лектын. Тўнямбал кўкшытан мероприятийыште 10 йоча участвоватлен.

Тўп да кыдалаш образованийын качествыжым молыгунамсе семынак государственный итоговой аттестаций иктешла. 2017-2018 тунемме ийыште 11 классым пытарыше 124 тунемше кыдалаш образованийым налме нерген аттестатым налын. Единый государственный экзаменын итогшо почеш успеваемость 100 процент, 80 да утларак баллым налше тунемше-влакын чотышт кугемын.

А теве индеш классым тунем пытарыше-влак коклаште итоговой аттестацийын результатше шонаш тарата. Экзаменым сдатлыме тў‰ жапыште математика дене 19 тунемше, руш йылме дене - 9, обществознаний дене - 8, географий дене - 6, биологий дене - 3, историй дене - 2, химий дене 1 выпускник сдатлен кертын огытыл.

Кўшнє каласыме ончыкта, государственный итоговой аттестацийын результатшым учрежденийым вия‰дыме программым ышташ, предмет-влакым туныктымо методикым саемдаш, тыгак тунемше-влак дене индивидуально пашам ышташ кучылтман.

Кеч-могай системын, тыгак образований системынат негызшылан кадр-влак шотлалтыт. Лач нунын деч йоча-влакым ямдылыме качество шога. Районысо образований системыште 603 е‰ пашам ышта, тушечын туныктымо пашам 413 е‰ шукта. Кадр-влак могырым ончалмаште проблема улмо шижылтеш, туныктышо-влак шо‰гемыт. Туныктышо-влак коклаште 8,9 процентше пенсионер, 2 ий марте стажан пашае‰ - 16,2 процент, 20 ий утла стажан - 60 процент.

У тунемме ийыште районысо педагог-влак радамыш вич самырык специалист ушна. Тиде - англичан йылмым туныктышо-влак Константин Гайнитдинов (Нерге кыдалаш школ), Виктория Воекова (Пўрємучаш), историйым туныктышо Алексей Шамукаев (2 №-ан Мишкан кыдалаш школ), пошкырт йылмым да литературым туныктышо Альбина Баляева (Изи Накаряк), тренер-преподаватель Александр Каматов (Ирсай).

Педагог-влакын профессиональный кушмашышт лишыл жапыште чот вашталтшаш. Тиде пашан тў‰алтышыжлан туныктышо-влакын кушмаште национальный системым шы‰дарыме дорожный картым пе‰гыдемдыме шотлалтеш. Тыштыже должность-влак вашталтыт. Старший воспитатель, вўдышє да старший учитель лиеш, педагог-влаклан аттестацийым эртарыме система вашталтеш, тидланже образовательный учрежденийын выпускникше-влакын ойышт шотыш налылтеш. Дорожный картым илышыш 2018 гыч 2020 ий марте пуртыман. Но ме тачак тиде пашалан тў‰алшаш улына.

Тыгай данный-влакым образований отдел начальник Сергей Александров шке выступленийыштыже рашемден.

Тиде кечын шке пашаштым сайын шуктымылан государственный награда-влакым пуымо: «РФ образований сферын почетный пашае‰же» лўмым 2 №-ан Мишкан кыдалаш школышто математикым туныктышо Л. Дигитаевалан, «Башкортостан Республикын заслуженный туныктышыжо» - Чорай ялысе Я. Ялкайн лўмеш марий гимназийын физический культурым туныктышыжо С. Мурзашевлан да изак-шоляк Беловмыт лўмеш Тымбай кыдалаш школышто марий йылмым да литературым туныктышо Н. Минаевалан.

Образований сферыште, йоча-влакым воспитатлымаште суапле надырым пыштымылан РФ Образований министерствын Почетный грамотыж дене наградитлалтыныт: Ф. Буляков лўмеш 1 №-ан лицейыште пошкырт йылмым да литературым туныктышо А. Газизуллина, «Родничок» 4 №-ан йоча садын вуйлатышыже Л. Аликова, 2 №-ан Мишкан кыдалаш школышто математикым туныктышо Т. Ишпахтина.

«Башкортостан Республикысе образованийын отличникше» о‰еш пижыктыме знакым 1 №-ан лицейыште татар йылмым да литературым туныктышо Л. Фаизова, 1 №-ан йоча садыште музыкальный вуйлатыше О. Сергеева налыныт. БР Образований министерствын Почетный грамотыж дене Ардаш кыдалаш школын директоржо Е. Бадамшин, Новотроицкий школышто (Изи Накаряк школын филиалже) географийым туныктышо А. Запевалова, Янагуш школышто (Кемий школын филиалже) физикым туныктышо Г. Бикбулатова, 1 №-ан йоча садын воспитательже Э. Кильдибаева наградитлалтыныт. Тиддеч посна 13 туныктышо образований отделын, район администраций ден советын Почетный грамотышт, Тауштыме серышышт дене палемдалтын.

Доклад почеш пренийыште рўдє районный больницын тў‰ врачше И. Абзалтдинов, йоча искусство школын директоржо С. Ямбаев, Ирсай кыдалаш школын директоржо А. Назмиев, 2 №-ан Мишкан кыдалаш школышто директорын воспитатлыме паша шотышто заместительже В. Адыева, ача-ава-влак лўм дене В. Шакмаева выступатленыт.

23 августышто дискуссионный площадке-влак да РМО-влакын секционный занятийышт пашам ыштеныт.

Венера АГЛЯМОВА.