Шочмо кундемын патриотшым куштат

Шочмо кундемын патриотшым куштат

Мишкан селаште ешартыш образованийын икымше учрежденийже Пионер да школьник-влак пєрт 1948 ийыште почылтын.

Икымше директоржо Павел Семенович Паляев лийын. Варажым директорлан ыштеныт: Эплай Изиляевич Изиляев, Зинаида Калиевна Яковлева, Лариса Алексеевна Кильдиярова, Гульнара Гасимьяновна Курбанова.

Селаште пионер движений Пионер-влак пєрт почылтмо деч ятыр ончычак вия‰аш тў‰алын. Историй икымше пионер-влакын лўмыштым арален коден - И. С. Гайниева, А. П. Димишаева, А. М. Мишинькина-Кочеткова. Районышто икымше пионервожатый А. Шамиева лийын - совет республикысе 4000 пионер гыч иктыже. 1924 ийыште Алина Павловнам, тунам тудо Москваште йоча пєртыштє пашам ыштен, ВЛКСМ ЦК-шке ўжыныт. Тушто тудо икымше пионер отряд-влакым ышташ заданийым налын. Москва гыч Уфашке колтеныт, а Уфа гыч Мишкан районысо Чорай школыш. Тыге тудо районышто икымше пионервожатый лийын.

1957 ийыште Бабай школ пелен икымше пионерлагерь почылтын. А кызыт районышто «Старт» спортивно-тазартыме лагерь чаплана. Тудо Кульчубай ял воктене верланен да автономный учреждений семын пашам ышта.

Самырык техник-влак станций 1989 ийыште почылтын. Почылтмо жап гыч тў‰алын пырля ушымешке директорлан Иван Яваевич Ялаев ыштен. Ту жапыште ты станций пелен тыгай кружок-влак пашам ыштеныт: «Столярно-конструкторский», «Умелые руки», «Авиаракетомодельный», «Мотокружок» да «Радиотехнический». А станций пелен картингист-влак кружок почылтмо дене тудо у шўлышым налын. Шуко рвезылан тудо ончыкылык профессийым налаш полшен. Техникым йєратыше рвезе-влак дене тўрлє ийлаште Тагир Масгутович Исмагилов, Иргубай Идылбаевич Килинбаев ыштеныт. Картингист-влак ушемым тў‰алтыш гыч таче марте Иван Яваевич Ялаев вуйлатен шога.

1998 ийыште самырык техник-влак станций пелен «Юный информатик» кружок пашам ышташ тў‰алын. Республиканский технический олимпиадылаште тудын воспитанникше-влак олалаште да специализированный школлаште тунемше-влаклан виян конкурент лийыныт.

Столярно-конструкторский ушемыште ямдылыме эн сай экспонат-влак республиканский ден зональный конкурс ден выставкылаште участвоватленыт.

1993 ийыште Самырык натуралист-влак станций ышталтын. Икымше директорлан Гузель Низамовна Сергеевам шогалтеныт. Самырык натуралист-влак станций пашам ыштыме жапыште кружок-влакым творческий да инициативный педагог-влак намиеныт, нуно Россий да республика кўкшытан мероприятийлаште сай результат-влакым ончыктеныт. Тиде - И. П. Казакова, Л. С. Алимова, З. Г. Шагиева, Ф. И. Загитова, Л. А. Бикмасова, Н. И. Кибаева.

«Виктория» молодежный рўдер (1995 ийыште ышталтын, директорлан И. Ф. Салиховым шогалтыме) «Десантник» военно-патриотический клуб негызеш ышталтын. А тиде клуб 1987 ийыште 1 №-ан Мишкан кыдалаш школ пелен почылтын. Тудо рвезе-влакым да неле подростко-влакым спорт деке шўма‰даш да армийлан ямдылаш полшаш ышталтын. Клубым ончычсо десантник, парашют дене тєршташ ямдылыше инструктор С. А. Баженов вуйлатен. Курсант-влак районын чапшым республикысе та‰асымашлаште араленыт, республикын йўдвел кундемысе зоныжын парашютный спорт дене чемпионжо лийыныт.

«Десантник» клуб пашам ыштыме жапыште 800 утла парашютист-разрядникым ямдылен, нунын кокла гыч шукышт «шокшо» точкылаште, ВДВ, ВМФ, пограничный войскалаште служитленыт.

Ятыр ий почела клубын курсантше-влак учебный тєрштылмашым Янаул СТК пелен эртареныт, а 1998 ий март гыч АН-2 самолет гыч парашют дене тєршташ Уфа оласе М. Гареев лўмеш аэроклубыш кошташ тў‰алыныт.

Йоча турбаза 1980 ий 1 апрель гыч пашам ышташ тў‰алын. Икымше вуйлатышылан Илья Капеевич Капеевым шогалтыме. Тиддеч вара илыш вашталтме дене пырля йоча турбаза ик гана веле огыл лўмжым вашталтен, но пашаже тугаяк кодын, йочан личностьшым шуараш, туризм да краеведений полшымо дене шочмо элым йєратыше, физический шуаралтше элын чын гражданинжым кушташ. Ынде 32 ий, 1986 ий гыч тў‰алын, тиде учрежденийым Вячеслав Айгушевич Князев вуйлата.

«Путник» йоча туризм, экскурсий да патриотический воспитаний рўдер пашам ыштыме жапыштыже сай результатыш шуын толеш. Тудо республикыште ик эн сай ешартыш образований учрежденийыш савырнен. ЦДТ и Э - Башкортостан Республикысе образований министерствын эртарыме туристско-краеведческий паша шотышто республиканский та‰асымашлаште ик гана веле огыл призер да се‰ыше лийын. Коло ий наре учреждений «Башкортостан Республикысе эн сай туристический рўдер» конкурсышто муниципальный район-влак коклаште се‰ыше лийын. «Путникын» кўкшє наградыже-влак коклаште «ЮНЕСКО» паша шотышто Башкортостан Республикысе комитетын Тауштыме серышыже уло. Учреждений ик гана веле огыл РФ образований да наука министерствын туризм да краеведений федеральный рўдержын грамотыж дене наградитлалтын. Ешартыш образованийын педагогшо-влак «Идалыкын педагогшо», «Идалыкын методистше» республиканский, РФ образований министерствын эртарыме конкурслаште ик гана веле огыл призер радамыш лектыныт. Нунын коклаште: В. Апсатаров, Н. Александрова, В. Питаев, У. Небогатикова.

Учрежденийын курироватлыме школ музей-влак общественный да государственный музей-влак смотр-конкурсышто да республикысе школ музей-влак смотр-конкурслаште ик гана веле огыл дипломант лийыныт. Ешартыш учрежденийын педагогшо-влак йоча-влак дене пашам ыштымаште индивидуальный подходлан да шымлыме пашан рольжым кугемдышашлан кугу верым ойырат.

Рўдер кажне ийын «Отечествын корныж дене» шымлыме паша, «Башкортостанын молодежьшо йырысе средам шымла» учебно-шымлыме паша, инвалид йоча-влак коклаште «Шочмо элемлан мурым мурем» конкурслам эртара. Тиде пашан лектышыж почеш кажне ийын район историйын у страницыже почылтеш. Тунемше-влакын ямдылалтме кўкшытышт республиканский конкурслаште участвоватлаш гына огыл, а тушто се‰ышыш лекташ, призер радамыш логалаш полшат.

2001 ий гыч 2017 ий марте «Отечествын корныж дене» республиканский конкурслаште 20 тунемше се‰ышыш, 52 - призерыш лектын, ик тунемше Всероссийский конкурсышто призер радамыш логалын, краеведений дене республиканский олимпиадыште кок тунемшына призерыш лектын.

Рўдерын воспитанникше-влак кажне ийын спортивный туризм, картинг, спортын военно-патриотический видше дене республиканский та‰асымаш ден Башкортостан Республикын чемпионатлаштыже се‰ыше да призер радамыш логалыт. Тунемшына-влак ик гана веле огыл государственный символикым палыме шотышто, «По малой родине моей» самырык экскурсовод-влакын, самырык турист-краевед-влакын республиканский конкурслаште, экологический проект учебно-шымлыме Всероссийский конкурсын региональный этапыштыже, «Сады нашего детства» региональный научно-практический конкурсышто, «Ужар планета» Всероссийский конкурсын региональный этапыштыже, «Мой край родной - Башкортостан» республиканский конкурсышто, «Зеленый целитель» республиканский акцийыште призер да се‰ыше лийыныт.

Мемнан рўдерын воспитанникше-влак республикын чапшым Всероссийский та‰асымашлаште аралат. Пытартыш вич ий жапыште мемнан воспитанникна-влак Тольятти, Белорецк олалаште турист-краевед-влакын Всероссийский слетыштышт, спортивный туризм дене тунемше-влак коклаште йолешке туризм дене Пермь крайыште, Самара олаште, Марий Эл республикыште эртыше Всероссийский та‰асымашлаште, спортивный туризм дене Приволжский федеральный округышто (Туриада), Курскышто, Моско областьыште, Владимир областьысе Доброград олаште СНГ-н эртарыме та‰асымаште участвоватленыт да призер ден се‰ыше радамыш логалыныт. «Человек на земле» экологический проект почеш учебно-шымлыме Всероссийский конкурсышто ятыр гана призер радамыш лекме. Спортивный туризм дене се‰ымашке шумылан 2016 ийыште ик тунемшына Республика вуйлатышын стипендиатше лийын.

Учреждений спортивный туризм да ориентирований дене районный та‰асымашлам, туристско-краеведческий да экологический мероприятийлам эртара.

Мишкан район тунемше-влак коклаште спортивный туризм дене (йолешке да ече дистанцийлаште), спортивный ориентирований дене, «Безопасность школ» дене республиканский та‰асымашлам эртарыме полигоныш савырнен. Нине пашалам эртарымаште мемнан методист ден педагогна-влак кугу пашам шуктен шогат.

Йоча туризм рўдерым почмо жап гыч тыште пашам ыштеныт да ыштат: С. Шамшиева, В. Габбасов, А. Садовский, Б. Исанбаев, В. Салмиянов, С. Ахмазов, В. Кугубаев, Е. Баюршин, А. Коледин, В. Салмиянов, Е. Аликов, В. Питаев, Б. Айгузин, П. Яншаев, Ю. Яшкин, Ф. Ибатов, М. Закиров, Л. Салишев, И. Шамукаева, Л. Килинбаева, В. Байбулатов, Р. Николаев, С. Бахитов, В. Кутлияров, Н. Валиуллин, А. Исламов, Н. Ишмурзин, З. Яковлева, С. Баженов, С. Минильбаева, Н. Салмиянова, Л. Алимова, В. Кутлияров, Н. Валиуллин, А. Исламалов да молат.

Рўдерын материалже негызеш В. Аглямова ямдылен.