Шўкым кє пога?

Шўкым кє пога?

Шўкым кышкымаш республикыштына ик эн пўсє ситыдымаш улеш. Башкортостан Республикыште санитарный йодмашлан келшен толшо да ГРОРО реестрыш пуртымо 36 полигон гына уло. Ик тыгай полигонжо Мишкан воктене верланен.

Тудо икмыняр районлан келыштаралтын огыл гынат, шўкым моло районла гычат тышке кондаш тў‰алыт. Икманаш, Мишкан кугу свалкыш савырнен кертеш. Но тєра-влак, нимом шотыш налде, шке пашаштым ышташ – уло шўкым тыгай полигонлашке шупшыкташ

лийыныт. Калыкым тиде моткоч чот тургыжландара. Вет ТКО-м погымо шотышто йодыш вашмут деч ятырлан шукырак. Нуным изишак

да региональный операторын пашажым рашемдаш манын, ме район администрацийын строительство да жизнеобеспечений отделжын тў‰ специалистше Фанит Ахмеров дене мутланышна.

- Республикыштына 3500 наре санкционироватлыдыме свалка уло. Шўк гыч ятыр аяр лектеш да мландым, вўдым, южым лавырта. Чыла

тиде айдемын тазалыкшылан лўдыкшым ышта. Кызыт региональный оператор-влак институт ышталтеш. Шўкым (ТКО-м – пе‰гыде коммунальный отходым) погышо региональный оператор тудым поген на‰гайымылан, обрабатыватлымылан, аяржым пытарымылан да

тойымылан мутым куча. Тиде паша экологийым саемдаш виктаралтын. 2015 ийыште пе‰гыде шўкым ТБО (пе‰гыде бытовой отход) олмеш ТКО (пе‰гыде коммунальный отход) манаш тў‰алыныт. Тачысе кече марте ТКО-м погымо, шупшыктымо да тойымо пашам тўрлє организаций-влак шуктеныт гын, 2019 ий 1 январь гыч региональный оператор-влак ышташ тў‰алыт.

- Районыштына шўкым могай организаций погаш тў‰алеш?

- Районыштына шўкым погымо шотышто конкурсный отборышто «Дюртюлимелиоводстрой» ООО се‰ен. Тудо 2 №-ан да 4+ №-ан

зонылаште шўкым погаш тў‰алеш. 2 №-ан зонышко Агидель, Нефтекамск ола-влак, Аскын, Балтач, Пўрє, Бурай, Дюртюли, Илиш, Калтаса, Караидель, Краснокам, Мишкан, Татышле, Янаул район-влак пурат. 4+ №-ан зонышко – Межгорье ола.

Региональный оператор шўкым на‰гайымылан, обрабатыватлымылан, тойымылан мутым куча. Тудлан оксам шўкым кышкыше – юридический лицо але тыглай е‰ тўла.

Договор почеш, оператор шўкым ончылгоч палемдыме верла гыч – контейнер-влак гыч ястарен на‰гая. Икманаш, тудо ТКО-м контейнер

гыч ястарен свалка марте на‰гайымылан да тушто обраватыватлымылан мутым куча. Контейнер площадка-влакым верысе самоуправлений орган-влак келыштарышаш улыт. ТКО-м погымо вер-влакым реестрыш пуртымыланат нунак мутым кучат.

- А контейнерный площадкым кє эскераш тў‰алеш?

- Мландын озаже. Рашрак лияш гын, площадка кєн территорийыштыже верланен, тудо. Контейнер площадка шуко пачеран пєрт воктене верланен гын, МКД-н погыжлан шотлалтеш да тудлан управляющий организаций мутым куча. Контейнер площадка муниципальный мландыште верланен гын, муниципалитет эскерышаш.

Региональный оператор 1 кубический метр деч кугурак санкцийдыме свалкым муэш гын, тудо 5 кече жапыште мланде озалан, верысе самоуправлений органлан, шўкым кышкымым текшырыше моло органлашке уведомленийым воза. Тылеч вара мланде оза шўкым 30 кече жапыште эрыктышаш. Тиде ок ышталт да региональный оператор дене шўкым поген на‰гаяш договор ок возалт гын, региональный оператор тиде шўкым шке вийже дене эрыкта. Но тылеч вара тудо роскотшым мланде оза дечын суд гоч пєртылта. Тидын годым мланде озалан роскот палын арта.

- Тыглай е‰-влаклан услугым ончыктымаш кушеч тў‰алеш?

- 2019 ий 1 январь гыч шуко пачеран пєртлаште, шке пєртыштышт илыше, тыгак юридический лицо ден индивидуальный предприниматель-влак региональный оператор-влак дене шўкым погымо шотышто услугылан договорым ыштышаш, тылеч вара услугылан тылзе еда оксам тўлышаш улыт. Тылеч ончыч ыштыме моло договор-влакын вийышт йомеш. Договорым ыштыде нигє, манаш лиеш, кодын ок керт. Тыште икмыняр исключений веле уло. ТКО-м погымо шотышто услугым ончыктымылан типовой договорын формыжо РФ Правительствын 2016 ий 11 ноябрьысе 1156 №-ан пунчалже дене пе‰гыдемдалтын. Тушто шўкым погымо шотышто чыла йодышат рашемдалтын.

- ТКО-м погымылан ак пачерыште але суртышто мыняр е‰ илыме деч шогаш тў‰алеш. БР-те ТКО-м погымылан нормативым БР прави-

тельство 2017 ий 12 октябрьысе 466 №-ан пунчалже дене пе‰гыдемден. Шуко пачеран илыше ик е‰ деч идалыклан 2,6 кубический метр шўк погына, посна пєртыштє илыше ик е‰ деч – 3,7 кубический метр. Окса шотышто, пачерыште илыше кажне е‰ тылзеш шўдо утла те‰гем (раш огыл информаций почеш - тылзеш 140,92 те‰гем) тўлаш тў‰алеш, посна пєртыштє илыше кажне е‰ – тылеч утларак те‰гем (раш огыл информаций почеш – тылзеш 200,54 те‰гем).

- ТКО-м погымо шотышто иктаж-могай йодмаш уло але уке?

- Потребитель-влак ТКО-м шўк дене обращений шотышто схема почеш палемдыме верлаште погышаш улыт. Региональный оператор дене ыштыме договорышто ТКОМ чумырымо йєн возалтшаш. Нунын дене келшышын, потребитель шўкым икмыняр йєн дене чумыра:

- контейнер площадкыласе емкостьышко кышка;

- региональный оператор палемдыме йодмаш дене келшышын, пакетлашке, мешаклашке але моло емкостьлашке тема.

Кугу отход – мебель, техника да моло - посна бункерлаште да площадкылаште чумыралтеш. ТКО дене обращений шотышто услугым ончыкташ договорым пе‰гыде коммунальный шўкын озаже-влак ыштышаш улыт.

ТКО-н озажлан шуко пачеран пєртлаште, частный пєртлаште, индивидуальный предприниматель ден юридический лицо-влак (тыгак

озанлык субъект, озанлык товарищество, гаражный кооператив-влак) шотлалтыт.

- ТКО-м погышо региональный операторын услугыжлан ак мо негызеш рашемдалтеш?

- ТКО погымылан, шупшыктымылан да свалкыш намиен ястарымылан тариф-влакым исполнительный властьын уполномоченный органже-влак рашемдат. Башкортостан Республикыште тиде – Тариф-влак шотышто государственный комитет.

Фирдаус КАДИКОВА.