+22 °С
Облачно
Общие статьи
31 Декабря 2020, 21:00
Пошкырт калык эпосым лудыныт
«Урал патыр» эпос кунам шочын, раш огыл, туге гынат, сюжетный линийжым ятыр ожсылан шотлаш лиеш.Эпосын южо ужашыже индо-арий, финн-угор калык-влакын мифыштым ушештара. Мутлан, эпосысо аждаха ден див-влак, тыгак кайык кугыжа Самрау (иранец-влакын - Симург) иран тукым калык-влак дечын кўсынлалтыныт; Янбирде ден Янбика арий-влакын Яма ден Ями кугезыштым, иранец-влакын Йима ден Йимак кугезыштым ушештарат. Янбика лўм тыгак саам-влакын Юбмел (Йиммела, Ибмела) юмын пелашыже – колышо-влакын авашт Ябме-акка юмын лўмжє семынак йо‰га, Урал патыр шкежат иранец-влакын Митра юмыштлан (але Михр, Меуро – Мер Юмо – айдеме-влакын кугезышт), хант ден манси-влакын Мир-Сусне-Хумыштлан лишыл.Акбузат имньыже Мир-сусне-Хумын Товлынг-луве лўман имньыжым, тыгак Митран имньыжым ушештара. А илыш памаш (Яншишмы) нерген возымаште чылт индо-арий да финн-угор-влакын тўняужмашышт коеш. Икманаш, эпослан негызым акрет жапыште Урал кундемыште илыше индо-арий, индо-иранец да финн-угор-влакын мифышт пыштеныт.
Пошкырт калык эпосым лудыныт
«Урал патыр» конкурсын муниципальный этапыштыже районысо 12 образовательный учреждений гыч 55 тунемше вийжым терген
«Урал патыр» эпос пошкырт калыкын ик эн пагалыме произведенийже улеш. Сандене республикыштына тудын почеш конкурсым эртарымаш поро йўлашке савырнен.
Районыштынат тыгай конкурс идалык еда эрта. Тений тудо 10 апрельыште «Путник» йоча-юношеский туризм рўдерын актовый залыштыже эртаралтын. Конкурс деч ончыч тудын участникше-влакым Мишкан районысо образований отдел начальник С. Александров саламлен.
- «Урал патыр» - эртыше жап нерген шерге информацийым пуышо произведений. Тудо кум ужаш – чылаже 4576 корно гыч шога, - палдарен Сергей Андреевич. – Ятыр курым тудын ужашыже-влакым йомак семын ойленыт але муреныт. 1910 ийыште
М. Бурангулов йомак сынан тўрлє муро-влакым посна произведенийыш чумырен. Кызыт тиде эпос моткоч кугун аклалтеш.
Конкурсын участникше-влаклан сайын выступатлаш тыланем, а нуным ямдылыше туныктышо-влаклан тау мутым ойлем.
Конкурсын районысо этапше кум тур гыч шоген. Икымше тур онлайн-викторина семын эртен. Тыште келге шинчымашым
2 №-ан Мишкан кыдалаш школышто тунемше-влак Регина Курбанова, Азалия Фархиева, Янагуш школышто тунемше-влак Лиана Файзуллина, Лейла Бикбулатова, Пўнчер ялысе школышто тунемше Екатерина Горбатенко ончыктеныт.
Кокымшо турышто конкурсант-влак «Урал патыр» эпос гыч ужашыжым лудыныт. Жюри нунын сылнын лудмыштым, тунемме ужашын кугытшым терген.
Лудмаште Ардаш, Монар, Кугу Соказа, Татарбай яллаште, Мишкан селасе 1 №-ан лицейыште тунемше-влак ойыртемалтыныт. Конкурсышто Ардаш ялысе школышто тунемше-влак Денис Сайметов (пошкыртла лудын), Снежана Апкадирова (марла лудын), Монар школышто тунемше Екатерина Александрова (рушла лудын) се‰еныт. Камилла Тюрина (Татарбай ялысе школ), Анна Антонова (1 №-ан лицей), Арина Тимиркаева (Кугу Соказа ялысе школ) призер лийыныт.
Денис Сайметовым тыгак посна пєлек дене «Единый Россий» партийын верысе исполкомжо вуйлатыше С. Исмагилова палемден.
«Шочмо йылмым йєратымылан» номинацийыште Янагуш ялысе школышто тунемше Илина Бикбулатовам палемдыме, «Самырык сэсен» номинацийыште – Пўнчер ялысе школышто тунемше Вероника Вахрушевам, «Эн о‰айын лудшо» номинацийыште – Алина Федоровам (Ирсай ялысе школ).
Конкурсын кумшо туржын участникше-влак «Урал патыр» эпосын персонажше-влакын рольыштым модыныт. Тиде произведенийын тў‰ сюжетше – Урал патырын айдеме сатын суапше верч кучедалмаш. Тудо калыкым йот кундем гыч осалым ышташ толшо да шучко вий дене кылым кучышо персонаж-влак деч арала. Жюри тыште сценический композицийым, тунемше-влакын усталыкыштым, вургемыштым, семўзгарым кучылтмым аклен.
Тиде этапыште икымше верым Кўрзе ялысе школын (Ю. Ямурзин вуйлата), Ардаш ялысе школын (И. Ишкуатова) командышт налыныт. Кокымшо верым – Изи Накаряк ялысе школын (А. Ильин) да Иштыбай школын (З. Аптикаева) командышт. Ирсай ялысе школын командыже (Л. Ахмадуллина ден Д. Распаева) кумшо лийыныт.
Районный конкурсын чумыр итогшо почеш икымше верым Ардаш ялысе школын командыже налын (И. Ишкуатова), Монар ялысе школын командыже (Е. Зайнашева) кокымшо лийын, Изи Накаряк ялысе школын командыже (А. Ильин) – кумшо.
«Кўкшє актерский усталыклан» номинацийыште Кемий ялысе школын командыже (И. Александрова) се‰ен, «Эн о‰ай постановка» номинацийыште – Чорай ялысе марий гимназийын командыже (Л. Танцитова), «Се‰ымаш верч кумыл» номинацийыште – Монар ялысе школын командыже (Е. Зайнашева), «Эн артист койыш» номинацийыште - Тымбай ялысе школын командыже (С. Яндугушева).
Алена ГРИГОРЬЕВА.
«Урал патыр» эпос кунам шочын, раш огыл, туге гынат, сюжетный линийжым ятыр ожсылан шотлаш лиеш.
Эпосын южо ужашыже индо-арий, финн-угор калык-влакын мифыштым ушештара. Мутлан, эпосысо аждаха ден див-влак, тыгак кайык кугыжа Самрау (иранец-влакын - Симург) иран тукым калык-влак дечын кўсынлалтыныт; Янбирде ден Янбика арий-влакын Яма ден Ями кугезыштым, иранец-влакын Йима ден Йимак кугезыштым ушештарат. Янбика лўм тыгак саам-влакын Юбмел (Йиммела, Ибмела) юмын пелашыже – колышо-влакын авашт Ябме-акка юмын лўмжє семынак йо‰га, Урал патыр шкежат иранец-влакын Митра юмыштлан (але Михр, Меуро – Мер Юмо – айдеме-влакын кугезышт), хант ден манси-влакын Мир-Сусне-Хумыштлан лишыл.
Акбузат имньыже Мир-сусне-Хумын Товлынг-луве лўман имньыжым, тыгак Митран имньыжым ушештара. А илыш памаш (Яншишмы) нерген возымаште чылт индо-арий да финн-угор-влакын тўняужмашышт коеш. Икманаш, эпослан негызым акрет жапыште Урал кундемыште илыше индо-арий, индо-иранец да финн-угор-влакын мифышт пыштеныт.
Эсен ЭЛАЙ.
