Навруз дене толын шошо

Карач ялыште ожсо шошо пайремым эртаренытНовруз пайрем, чын лияш гын, мусульман пайрем огыл, арам огыл тудым араб-влак йєршын огыт палемде. Марлаш кусараш гын,«новруз» «у кече лиеш». Мо о‰ай, мут-влакым келгынрак шымлаш гын, «ноу» мутшат, «руз» мутшат марий йылмыште улыт, вес тўрлынвеле йо‰гат але вес значений дене кучылталтыт. Мутлан, марий «у» шомак праиндоевропейский «newos» шомаклан лишыл (тышечынрушла «новый»): англичанла тиде мут «new» манын возалтеш гынат, «ню» манын лудылтеш, немычла «neu» лиеш. «Руз» мут авестийский«raucan» шомак гыч шочын. Тудет «кече» мутлан лишыл огыл гынат, кече дене кылдалтше «ырыкташ» мутла шокта. Адакшым, шымлызе-влакын ойышт почеш, «raucan» мут праиндоевропейский «lewk» (куштылго – рушла «легкий») гыч лектын, а тудет чылт марий «лушкыдо» мутла йо‰га.Новруз зороастрист-влакын эн кугу пайремышт лийын. Палемден кодена: Персийыште шочшо зороастризм христианство ден ислам деч ончыч ик эн виян религийлан шотлалтын да ятыр элыште шарлен. Но Новруз пайрем тиде религий шочмо деч ятыр ожно палемдалтын да праиндоевропеец-влакын кугезыштлан да икымше кугыжаштлан – Йималан лўмлалтын. Калык ой почеш, лач тиде кечын Йима (кызыт Джамшид маныт) кава гыч калык коклашке вола да пайрем пытымешке лиеш. Пайрем деч вара тудо, марий Мер Юмо семын, уэшын кавашке кўза. Новруз пайрем радамат моткоч марий Кугечым ушештара. Икманаш – тиде моткоч ожсо, акрет жапысе пайрем. Марий-влак тудын эн ожсо пайрем йўлажым арален коденыт манына гынат, очыни, йо‰ылыш она лий.