«Мый сайын илаш тыршенам»

«Мый сайын илаш тыршенам»

Талиб Геннурович ¢мыржº мучко чолга лийын. Кеч-могай неле ситуаций гыч чапым волтыде лектын моштымаш, пе‰гыде чытымаш да пашам йºратымаш тудлан сар пагытыште шуко гана илыше кодаш, тыныс жапыште чын илаш полшеныт. Чал ¢пан ветеран юбилейже вашеш эртыше илышым шарналтен.

Мый Батыршинмыт тукым гыч улам. Мемнан тукымын историйже мыняр курымыш шуэш, раш каласен ом керт, но кугезе кочам Хаматхафиз деч вара кудымшо тукым илышым шуя. Мый 1923 ийыште Геннур Шарипович ден Миньямал Хазиахметовна Батршинмыт ешыште шочынам. Тушто мый дечем посна эше куд йоча кушкын. Сабай ялыште ачам икмарда радамыште коштын. Ача-авана изинекак мемнам пашам йºраташ, чын лияш туныктеныт. Нунын тыршымыштлан кºра мый изинекак ты илы-шыште шке вийлан утларак ¢шанаш к¢лмым умыленам, сандене сайын тунемынам.

- Шарнем, - мутланымашке Талиб Геннуровичын Светлана ¢дыржº ушна, - ачам пошкудо ялысе школышко чатлама й¢штº годым пинчак дене куржталмыж нерген ойла ыле. Тудын самырык жапше годым кочкашат, чияшат ситен огыл. Сандене мемнан верч пеш чот тургыжланен, мыланна мотор деч мотор вургемым чикташ, тамле деч тамле кочкышым пукшаш тыршен. Тидлан ме эре тауштен илена.

Урьяде шымияш школ деч вара рвезе Бирский педагогический техникумыш тунемаш пурен, вара, 1941 ий мартыште, Свердловск областьысе Камышлово оласе военно-пехотный училищыште тунемаш т¢‰алын.

ФРОНТОВОЙ КОРНО

Кугу Отечественный сар т¢‰алме годым Талиб Геннурович курсант лийын, ик жап гыч фронтыш логалын.

- 1942-1943 ийласе теле пеш й¢штº ыле, - шарналта ветеран тунамсе шучко жапым. - Касвел фронтышто тунам пеш тале кредалмаш каен шоген, салтак ден офицер-влакын в¢рышт э‰ерла йоген, т¢жем дене е‰-влак коленыт. Ик тыгай тале кредалмаште мый сусыргенам. Москва воктенсе Черкизово госпитальыш кондышт. Врач-хирург-влак операцийым ыштен огыт шукто, сусыргышо-влак пеш шукын лийыныт. Госпиталь деч вара мыйым Брянский фронтыш колтышт. Тушто ик жап посна разведротышто служитленам. Ик военный операций годым кокымшо гана сусыргенам. Адак госпиталь, тиде гана Калужский областьыш логальым. Сар жапыште сусыргымо деч вара паремше салтак умбакыже служитлаш йºрен гын, вик стройыш шогалын. Мыйын героем денат тыгак лийын. Госпиталь деч вара уэш фронтыш логалын. Курско-Орловский п¢гыштº кугу, тале кредалмаш годым Г. Батршин адак ик гана, ынде пеш нелын сусырга. Тиде гана врач-влак осколокым салтакын капше гыч луктын огытыл, пеш к¢лешан органлан тудо л¢дыкшым ыштен огыл. Тиде гана госпиталь деч вара тудлан к¢чык отпускым пуат. Фронтовикын шочмо кундемжым, родо-шочшыжым, поснак ачажым, тудыжо черле лийын, моткочак ужмыжо шуын. Но отпуск жап куаным конден огыл. Черле ача эргын толмыж деч ик тылзе ончыч ош т¢ням коден каен улмаш. Ачан ш¢гарыште лийын, кок кече мº‰гыштº илен да Талиб Геннурович уэш фронтыш каен.

- Сарын пытартыш ийлаштыже мый немецко-фашистский войска ваштареш Прибалтикыште - 1-ше Прибалтийский, 2-шо да 3-шо Белорусский фронтлаште кредалынам, - ветеран мутшым умбакыже шуя. - 1945 ий февральыште фронтовой корно мемнам кечы-валвел Пруссийыш конден.

Ме тушманын техникыжым да салтакше-влакым кырен шалатенна. Кеннигсберг ола верч кредалмаште адак сусыргенам. Рязанский госпитальыште мыланем операцийым ышташ л¢дыныт, сандене Уфашке колтеныт. Тушто кок хирург, коктынат ¢дырамаш лийыныт, наркоз деч посна мыйын вуем гыч осколок-влакым луктеденыт. Тыге мыйын фронтовой корнем пытен.

ТЫНЫС КАВА ЙЫМАЛНЕ

Сар деч вара Талиб Геннурович Сабай ялын ¢дыржº, т¢‰алтыш класслаште туныктышо Аниса Аскаровнам марлан налын. Шкежат икымше профессийжым шарналтен да школышто пашам ышташ т¢‰алын, башкирский государственный университетыште заочно тунемын. Урьяде школышто шым ий пашам ыштен, вара Кемий школыш директорлан кусареныт. Тиде жапым тудо паша биографийыштыже эн неле пагытлан шотла. Вет йоча-влакым туныктымо, коллективым вуйлатыме дене пырля нимо уке гыч у школым чо‰аш пернен.

1967 ийыште Батршинмыт еш Уфашке куснен. Талиб Геннурович ончыч 85 №-ан школышто директорын воспитатлыме паша шотышто заместительже лийын, вара 109-ше школыш военрук- лан кусареныт, эше историйым туныктен. Кугу Отечественный сарын ветеранже сулен налме канышыш лекмешкыже пашам ыштен. Пенсийыш лекмеке, Батршинмыт шочмо кундем деке лишкырак толаш кумыла‰ыныт да Мишканыш кусненыт.

Аниса Аскаровна дене ныл йочам ончен-куштеныт, туныктен луктыныт. Кугурак ¢дырышт Светлана Табировна ача-ава кыша дене каен.

Педагогический пашан ветеранже, БР-ын заслуженный туныктышыжо, калык просвещенийын отличникше ¢мыржº мучко Мишкан районышто образований системыште пашам ыштен. Дим эргышт пенсийыш лекмешкыже Мишканысе газ- участкыште ыштен. Тамара ¢дырышт ден Риф эргышт Уфаште пыжашым оптеныт. Талиб Геннуровичын шым уныка да кандаш кугезе уныкаже Батршинмыт тукымым умбакыже шуят. Чаманаш веле кодеш, латик ий ончыч Талиб Геннуровичын пелашыже Аниса Аскаровна тиде т¢ням коден каен.

- Мый шке пелашемлан кызытат тауштен илем, - манеш ветеран, - тудо мыланем ныл икшывым пºлеклыше ¢шанле илыш йолташ, икымше полышкалыше лийын.

ИЛЫШ УМБАКЫЖЕ ШУЙНА

Отставкысе гвардий майор Талиб Геннурович Батршин Отечественный сарын I да II степенян орден-влак, шуко боевой медаль, а тыныс жапыште ятыр Почетный грамота дене наградитлалтын. Кызыт ветеран эрге-шешкыж дене ила.

- Ийгот шкеж нерген шижтара, - манеш ветеран, - икшывем ден уныкам-влаклан тау, мыйым пеш сайын ончат.

Лиля шешкым мº‰гысº врачем улеш. Эргымат, ¢дыремат эре полшаш ямде улыт.

Талиб Геннурович кызытат шкаланже ¢шана, ешыште ой-ка‰ашым пуышо эн пагалыме е‰ улеш. Тиде гана вашлийме годым мый ветераным эше вес могырым пален нальым: баяным сайын шокта, кугезе уныка-влакым шахмат дене модаш туныкта, почеламутым сера.

Шке возымо почеламутшым лудмо годым ме ш¢лалташ тоштде шинчышна:

Бегут, торопятся года,

Меняя года времена.

Я живу еще, я не спешу,

Жизни радуюсь и не грущу.

Талиб Геннуровичлан Юмо пе‰гыде тазалыкым пуыжо, ш¢дº ияш юбилейжым лишыл е‰же-влак коклаште тыгак веселан эртараш пуйыржо.

Ф. КАДИКОВА.

P. S. Ветеранын ийготшо кугу да тазалыкше начарлан кєра ме тудым ышна азапландаре, сандене 2013 ийыште возымо материалым савыктена.