Мемнан Валера

Мемнан Валера

Икымше гана мый «Дружба» газет редакцийыш 1985 ий ноябрь мучаште пурышым - «Алкоголизм, алкоголик-влак нерген да шке нергенем» материалым кондышым. Ту жапыште тиде тема пеш актуальный ыле. А материалым газетын редакторжо Манзума Наматовнан йодмыж почеш шке илыш опытемлан э‰ертен возенам. Вет тунам М. С. Горбачевын вуйлатымыж почеш аракам йўмє ваштареш пеш виян кампаний тў‰алын.

Редакцийышке вожылынрак да тургыжланенрак пурышым. Конешне, южо пашае‰жым паленам, а шукыштым иканат ужын омыл. Пиалешем редакций пашае‰-влак мыйым єрын ончен огытыл, а Манзума Наматовна порын вашлие, возымо тетрадь кагаз-влакым ончыкшо пыштыш.

- Мый уже вучен ноенам, - каласыш тудо, - вет от возо гынат лиеш ыле. Но ынде чыла сай, ик-кок кече гыч возымет номерыш лектеш. Ужат, газет страницыште тудо кузерак кояш тў‰алеш.

Кокымшо гана редакцийыш мийымем годым газет пашае‰-влак мыйым йєршын вес семын вашлийыныт. А редакторын дубляж шотышто заместительже Алексей Андриянович Андриянов вачем гыч вўчкалтен, пелештыш: «Ит ойгыро, чыла сай лиеш». Мом тидын дене каласынеже ыле, мый шым умыло, но туге маншыла, вуемым савалтышым.

Ту жапыште мо эше шарнымашеш кодын? Самырык, ошалгырак ўпан, очкиян рвезе ушешем кодын. Тудо мыйым поснак тўткын эскерен. Мом тудо шонен, мыйын личностьыштем могай ойыртемым ужын, каласаш неле. Варажымат, сайын палыме лиймеке, тидын нерген йодаш тоштын омыл.

Тиде самырык рвезе редакторын заместительже Валерий Иванович Усков лийын. Варажым, кунам мый редакций коллективыш ушненам, шке шинчам дене ужынам, могай тудо волгыдо чонан, моткоч сай айдеме улеш.

Икана мый газетым лукмо шотышто дежурный лийынам, а тудо редактор олмеш кодын. Тунам газетым линотип-машина дене ышталтын. Сандене южгунам газетым ыштен пытарымешке пелйўдат эртен. Ярарак жап лийме годым Валерий Иванович дене журналистика шотышто мут лекте. Мый тунам каласышым, тиде пашаште чылажым пален налмешке мылам эше тылзе марте улшо расстояний гай.

Валерий Иванович тиде оемлан шыргыжале гына:

- Ит ойгыро, Володя, тыйын тиде пашалан усталыкет уло. Лишыл жапыштак шуко пален налат.

Валерий Иванович кажнылан кўлшє мутым муын моштен.

Шкеже тудо моткоч уста журналист лийын. Шке умылымашем кўкшыт гыч ончалмаште, тудо утларакшым публицистика да фельетон жанрыште ойыртемалтын. Публицистикыже жаплан келшыше, пўсє, южгунамже шыде лийын. А фельетон нерген ойлышашат уке, районышто Фома Наждачныйым изижат-кугужат сайын пален. Тудын ик сай очеркшылан Монар школын директоржо Роман Ибакович Ибаев нерген возымо «Роман со школой» материалжым шотлыман. Мыйын чоныштем Валерий Ивановичын ача-аваж нерген возымыжо шарнымашеш кодын. Икманаш, тудын кажне возымыжо лудшым шонаш тарватен, воштылтен, шортарен.

Мый шке возымаштем шуко темым тарватенам, но Валерий Иванович дене кылна пе‰гыде лийын. Вет коктынат творческий шўлышан лийынна.

2001 ийыште Манзума Наматовна сулен налме канышыш кайыш. Тудын верыш Валерий Ивановичым шогалтышт. Тыште каласен кодаш кўлеш, «Дружба» газет редактор-влак шотышто эре пиалан лийын. Теве шкемын палыме икмыняр лўмым гына ончыктем: Я. Я. Агеев, Н. К. Яметов, В. Н. Огородников.

Мый дечем ончычат, мыйын годымат, мый дечем варат редакцийыште коллективизм, вашла полшымо, чын демократий шўлыш озаланен да озалана. Манзума Наматовна ден Валерий Иванович поро йўлам арален да шукемден толыныт. Нуно пашае‰-влак декат, редакцийыш толшо-влак декат эре тўткє лийыныт. Кертмышт семын полшаш тыршеныт.

Профессионализм могырым ончалаш гын, коктынат моткоч уста редактор лийыныт. Мыйын возымо материалем-влакым нунын тєрлымышт почеш мый шукылан тунемынам.

Корреспондентлан эре тунемман. Вет келге шинчымаш деч посна ты профессийыште нимом ышташ. Тидын шотышто Валерий Ивановичын шинчымашыжлан кєранаш гына кодын. Тудын паша ўстелыштыже тўрлє словарь, энциклопедий эре кид йымалныже лийыныт. Мыланнат возымаштына нине книга-влаклан э‰ерташ йодын.

- Мыйын Верам (тудо шке ватыже Вера Анатольевнам эре тыге манеш ыле) руш йылме дене пеш сай специалист. Мый тиде але вес йодыш дене тудын деч ой-ка‰ашым йодаш нигунам єрын омыл, - ойлен тудо.

Валерий Иванович Кирилл эргыж ден Надя ўдыржым моткоч чот йєратен. Мутлан, Надян фотожо эре ўстелыштыже лийын.

Валерий Иванович пашашке моткоч эр толын. Поснак редактор лиймыж деч вара. Мый шкежат суртышто шинчаш йєратен омыл. Командировка деч вара материалым номерыш ямдылаш кўлын. Мє‰гыштє возаш тў‰алынам да эрдене паша пєлемыште, моло-влак толын шумешке, возен пытаренам. Южгунам редактор деке пуренам, тиде але вес йодыш шотышто ка‰ашенна. Поснак тазалык шотышто тургыжланен. «Шкендым арале, Володя, - ик гана веле огыл ойлен. - Тый редакцийлан кўлат, тыштак пашам ыштен кертат, а командировкыш тек самырык-влак коштыт».

Мый тидын дене келшен омыл. Мылам пєлемыште шинчен пашам ышташ нигунам келшен огыл. Чон е‰ коклашке ўжын. Южгунам тудо шкежат шўм коршта манеш ыле. Эмлалташ кўлеш манмылан, эре «шуэш эше» манын, кидшым рўзалтен.

2010 ийыште Рошто пайрем деч вара мый паша гыч каяш йодмашым возышым. Валерий Иванович, мутат уке, тореш лийын. Мый тудлан нойымем да ийготем кугу улмо нерген ушештаренам. Тунам мыланем 65 ий темын ыле. Варажым тудо келшыш. Ик жап гыч уэш редактор деке пурышым, тудо каласыш:

- Йодмашетым бухгалтерийыш пуышым, расчетым налын кертат. Тыйын нерген материалым возынем, эсогыл вуймутшымат шонен муынам. Палет, могай? «Мемнан Володя», - ик жап гыч эркынрак пелештыш. Но варажым тидым ышташ у пашае‰на Светлана Тоймурзиналан заданийым пуэн.

Паша кече мучаште Валерий Иванович редакций ден типографий пашае‰-влакым пєлемышкыже чумырен, мыланем Тауштыме серышым кучыктыш да шуко поро мутым ойлыш.

…Тений 1 октябрьыште Валерий Иванович Усковын ош тўням коден кайымыжлан вич ий эртыш, ила гын, 24 октябрьыште тудо 60 ийым тема ыле. Тудо мемнан деч йєршын вучыдымын, пеш писын каен. Вич ий эртен гынат, тудым йомдарымылан эшеат ўшанен огына керт.

Мучашлан тыге гына каласен кодымо шуэш: «Ме тыйым шарнена да йєратена! Шкенан шўмна кырыме годым эре чоныштына лият!»

Владимир ЯНИЕВ.