«Мемнан ачай гай ен тўняштыжат уке…»

«Мемнан ачай гай ен тўняштыжат уке…»

Тє‰гак ялыште илыше ўшанле пелаш, поро ача да коча Байрамов Александр Миксонович 27 январьыште 60 ияш юбилейжым палемда

Икмарда кап-кылан, какширак тиде пєръе‰ дене мый кодшо курым мучаште, рашрак каласаш гын, 1983 ийыште палыме лийынам. Тунам мыйын шўжарем Тє‰гак рвезылан марлан лекте, ўдырым налаш толшо-влак коклаште Александр ден Елена ватыже сўан марий ден сўан ватылан толыныт ыле. Моло-влак коклаште тунамак нуно ала-мо дене ойыртемалтыныт. Варажым шўжарем деке унала кошташ тў‰алмеке, тиде мужыр дене утларак палыме лийме. А Йошкар-Олаште тунемме да пашам ыштыме жапыште каникул ден отпусклан толмо годым Тє‰гакыште шудым ямдылыме пагыт-влак ик эн поро шарнымашеш кодыныт. Вет чумыр ял калык погынен, ял йыр улшо корем ден олыклаште тўшкан шудым ыштеныт: соленыт, савыркален коштеныт, копнаш чумыреныт, шерава почеш копна-влакым шелыныт да кажне еш шотым мумыж дене шупшыктен. Тыгодым, мутат уке, тракторист ден шофер-влак йўдшє-кечыже, чыла шудым шупшыктен пытарымешке, чыр омым ыштен огытыл. Нунын коклаште иктыже Байрамов Александр лийын.

Байрамов Саша (ялыште тудым чылан тыге лўмдат) 1958 ий 27 январьыште Тє‰гак ялыштак шочын. Ешыште эн изи йоча лийын. Тудын марте кум акаже да изаже лийыныт. Чаманаш веле кодеш, эн изи акаже 15 ияш улмыж годым ош тўня дене чеверласен, а изаже 2017 ийыште тоштые‰-влак деке каен.

1965 ийыште Саша верысе тў‰алтыш школышко икымше классыш тунемаш каен. Ныл ий тушто шинчымашым поген, вара Эшым кандашияш школышто тунемын. 1973-1975 ийлаште Ардаш кыдалаш школышто окен. Икымше выпускник дене кыдалаш школым пытарен.

- Школ деч вара комбайнер Васиев Изилан деке полышкалышылан тў‰альым. Техника дене пашам ышташ мылам моткоч келшен, сандене тиде ийынак Пўрє оласе СПТУ-шко механизаторлан тунемаш кайышым. 1976 ийыште тунем пытарен, колхозышто МТЗ-50 орван трактор дене пашам ышташ тў‰альым, -шарналта юбиляр.

Кызытсе жап ден колхоз илышым та‰астарен ончалаш гын, ойыртемже кечывал ден йўдымсє гаяк лиеш, очыни. Колхозышто пашам йєратыше е‰-влакым эре акленыт, пагаленыт, а самырык специалист-влакым поснак жапленыт. Мый шкежат ту жапыште чыла тиде корным эртенам, сандене сайын палем.

Байрамов Сашамат самырык специалист, пашам йєратыше, уста механизатор семын Мичурин лўмеш колхозышто пагаленыт да акленыт. Тўрлє семинар, совещанийлашке чўчкыдын колтеныт. А тыгай мероприятийлаште весе-влакын паша опыт дене палыме лият, у йолташ-влакым муат, шинчымашым пойдарет. Саша кеч-куштат у йєн-влакым шымлаш да пашаштыже кучылташ тыршен. Чыла тидыжым колхоз вуйлатыше-влак ужыныт. Арамлан огыл 1987 ийыште колхоз кўшеш Венгрийышке турпутевка дене колтеныт, республикысе санаторийлаште ик гана веле огыл тазалыкшым шуарен.

Александр Миксонович колхозышто могай-гына техника дене пашам ыштен огыл: трактор, комбайн… Кум ий шурным поген, кок сезон КСК дене кормам ямдылен. Ялыште, колхозышто пагалымашым сулен налын. Но 90-шо ийласе пуламыр жап чыла кумыктен. Колхоз-влак йолым шуялтен возыныт. Механизатор, шофер, ферма пашае‰-влак паша деч посна кодыныт. Нунын коклаште ончычсо пагалыме пашае‰-влак кокла гыч туткар жапыште нелылык ончылан сукалтен шичше-влак ятыр лийыныт. Но Александр Байрамов вуйым сакен огыл. Пашам йєратыше вий-вал пєръе‰ Ижевск олашке вахта йєн пашаш кошташ тў‰алын да сулен налме канышыш каяш жап шумешке, 12 ий тушко коштын.

1981 ийыште Александр Миксонович шке ялысе ўдырым, Осиева Елена Мандияровнам марлан налын.

- Можо о‰ай, - шарналта Елена Мандияровна. - Ялна изи гынат, школыш кайымешке ме икте-весынам пален огынал. Икымше классыште мыйым изи капан рвезе пелен ик парт коклашке шындышт. Варажым Эшым школыштат 7-8 класслаште пырля шинченна. Очыни, пўрымашна тунамак пырля лийшашнам рашемдаш тєчен.

Таче Александр Миксонович ден Елена Мандияровна куд уныкан коча ден кувава улыт. Шкешт кум ўдырым ончен-куштеныт, чылаштлан кўшыл шинчымашым пуэныт. Эн кугу Света ўдырышт Нефтекамск олаште ила, йоча садыште старший воспитатель улеш. Катя Уфаште регпалатыште пашам ышта, Оля Нижневартовск олаште аптека вуйлатыше улеш.

- Эн кугу Света ўдырна изи улмыж годым икана мыланем тыге каласен ыле: «Авай, тый ачайым нигунам ит вурсо. Мемнан ачай гай е‰ тўняштыжат уке!» - манеш Елена Мандияровна.

Изи йоча эре чон почын ойла, сандене тудын мутшо дене келшаш веле кодеш. Александр Миксонович нерген ялыште ик е‰ат уда шомакым каласаш огеш тошт. Вет тудо ялыште моткоч пагалыме, эре е‰лан полыш кидым шуялташ ямде улеш. Ме тудым юбилейже дене шокшын саламлена да илышыштыже чыла сайым гына тыланен кодына.

Валерий АБУКАЕВ.