«Кушто шочынам, туштак кўлеш лийынам»

«Кушто шочынам, туштак кўлеш лийынам»

Андреевка ялыште илыше, 37 ий вольык ончымаште тыршыше Дмитрий Кугубаев 7 мартыште 80 ияш юбилейжым палемден

Монар сельсоветысе Андреевка ял райцентр деч тораште верланен. Тачысе кечылан тушто индеш сурт гына кодын. Самырык-влак ял гыч каен пытеныт, лач шо‰го-влак гына кодыныт. Ялыште эн кугу ийготан Дмитрий Кугубаевлан 80 ий темын.

- Кушто шочынам, туштак кўлеш лийынам, - ойла юбиляр. - 80 ий шижде эртен кайыш. Илен эртарыме илыш кўкшыт гыч ончалын, пе‰гыдын каласен кертам, нимоланат ом єкынє, нимомат ом чамане.

Дмитрий Кугубаев - пашам йєратыше, тыматле, моктанаш йєратыдыме е‰. Айдеме нерген тудын пашаже да чапше ойлат. Дмитрий Кугубаев ўмыржє мучко шочмо ялжым тўзатышаш верч тыршен, 37 ий утла ял озанлыкыште пашам ыштен. Шочын тудо Андреевка ялыштак. Тў‰алтыш класслам шочмо ялыштыже, вара Чорайыште тунемын. Тунемме жапыште йоча-влак спорт дене пе‰гыде кылым кученыт. Телым чылан ече дене коштыныт. Школ деч вара Дмитрий Кугубаев Аптыкаев лўмеш колхозышто конюхлан пашам ышташ тў‰алын. 1957-1959 ийлаште административный реформа лийын, колхоз-влакым кугемденыт.

- Тунам колхозыш кок ял гына пурен: Андреевка ден Монар. Варажым мемнан деке корак-влакым ушышт, - шарналта мыйын героем. - Паша неле лийын огыл. Мый вет ялыште шочын-кушкынам, изинек вольыкым ончен тунемынам. Михаил изам тракторист лийын, Сулика акана - доярка. Ме Сайпаш шольым дене фермыш куржталынна. Коктын шым ушкалым онченна, шєрым вўдвара дене шєр заводыш нумалынна.

Кугубаевмыт ешыште йоча-влаклан модын кошташ жап лийын огыл. Эр гыч кас марте пашам ыштеныт, фермыш коштыныт, аваштлан сурт сомылым ышташ полшеныт. Сулкиба Саликаевна нуным шкетын ончен, марийже Кугу Отечественный сарыште увер деч посна йомын. 1957 ийыште Дмитрий Кугубаев Уфасе ял озанлык институтыш зоотехнический факультетыш тунемаш пурен. БАССР ял озанлык министерствын направленийже почеш «Первомайский» колхозыш пашаш каен. 1964 ийыште Аптыкаев лўмеш колхоз председатель Анатолий Аблеевын йодмыж почеш тудым шочмо озанлыкышкыже зоотехниклан кусарат.

- Ту жапыште Андреевкыште гына 2000 вуй сєсна, 900 утла шорык, 1200 чыве лийын, - шарналта юбиляр. - Мый вольык озанлыкыште пашам виктарымылан вуйын шогенам. Молан туныктеныт, тудым ыштенам. Практикыште тунемме деч ятырлан нелырак улмаш. 1967 ийыште озанлыкыш бруцеллез толын. 300 вуй тўкан кугу вольыкым пытарыме.

Дмитрий Кугубаевич шуко жапшым пашаште эртарен, эрдене эрок каен, кас пычкемыш дене веле пєртылын. Тунам чылан тыге пашам ыштеныт. Колхоз паша деч шергыже нимо лийын огыл. Дмитрий Кугубаевич шке коллегыже-влакым Егор Захаровым, Василий Михайловым, Гали Валиахметовым, Анатолий Салиевым да молымат поро мут дене гына шарна. Социалистический та‰асымашын итогшо почеш Аптыкаев лўмеш колхозын дояркыже-влак районышто икымше верым налыныт. Корак фермыште ик ушкал деч 2995 килограмм дене шєрым лўштеныт. Шыл шотышто лектыш начаррак лийын: шокшо вича-влак лийын огытыл. Дмитрий Кугубаевич шке пашаштым сайын шуктышо колхозник-влак нерген кугешнен ойла. Монар фермыште южгунам пашаш вараш кодмо але лекдыме случай-влак лиеденыт.

Наталья Ахметовна марийжын пашажым умылен. Вате-марий 53 ий пырля иленыт. Вич икшывым ончен-куштеныт. Радик Бирскыште ила, Валерий - Новокузнецкыште, Надя ден Аля - Уфаште, Марина - Андреевкыште, ача-аваж воктене. Чаманаш веле кодеш, кызыт Валерий нунын коклаште уке. Коча ден кувавам 12 уныка да 5 кугезе уныка куандарат. Марина Дмитриевна марийже Аркадий Иванович дене ачаштын пашажым шуят. Исаковмыт ялыште илат, вольыкым ончат, шке крестьян-фермер озанлыкышт уло.

Дмитрий Кугубаевичын мутшо почеш, самырык фермер-влаклан тў‰алтыш жапыште полшаш пернен: отчетым пырля ыштеныт, вольыкым пырля онченыт… Дмитрий Кугубаевич паша деч посна шинчен ок керт. 80 ий темын, аракам ок йў, тамакам ок шупш, сурт сомылым виктара. Ялысе моло е‰-влак семынак ватыж дене пакчам шындат, чывым, комбым ашнат, йўштє камерыште кылмыктыме мєр, по‰го, кол эре лы‰ улыт.

Алена ГРИГОРЬЕВА.