Курымлам ушышо кўвар

Курымлам ушышо кўвар

Районысо корно пашае‰-влак муниципалитетын историйышкыже пурышо ятыр объектым чо‰еныт

Вашке шошо шуэш. Вўдшор лишемеш, э‰ерлаште ий нєлталтеш. Йогын почеш ийше ий орам ончаш ме чылан йєратена, йоча-влаклан

тиде сўрет поснак о‰айын чучеш. Э‰ер воктене чумыргат, модыт… А мылам, чал ўпан ветеранлан, тиде жап торасе самырык пагытым

шарныкта.

1969 ийысе шошо. Ме, ПМК-н пашае‰же-влак, изи бригада дене Пўнчер ушкал фермыште, у корпусышто ушкалым автоматически

лўштымє установкым шындена. Пачерлан Римма лўман ўдырамаш деке пуренна. Тиде фермыште самырык-влак шукын пашам ыштеныт. Фермын коллективше «комсомольско-молодежный» лўмым нумалын. Теве мотор Вера шке ушкалже-влакым йєратен вўчкалта. А мемнан пашанам машина дене лўштышє оператор Миша Димишаев приниматла. Шке пашажым Михаил сайын шукта,

кажне узелжым текшыра, вет вашке гыч тудлан ты установка дене пашам ышташ перна. Шкеже армий деч вара, чолга качымарий. ™дыр-влакат тудын велыш шолып ончалыт. Чорай могырышто илыше-влак палат, тиде вольык комплекс Тєргым э‰ерын шола серыштыже верланен, а ял пурла могырышто. Вўдшор тў‰алме деч ончыч колхозник-влак кўварым ронченыт, а ме‰гыже-влакым трос дене кылден трактор дене кученыт.

Тидыжым вўд кўварым шалатен ынже керт манын ыштеныт. Ферма пашае‰-влак пашашке толаш кугу пуш дене э‰ерым вонченыт. Палемдаш кўлеш, ожно ты э‰ер кызытсе деч ятырлан кугурак лийын. Кажне шошым ялын ўлыл уремлажым вўд налын. Тымбай могырышто илыше-влаклан кугу мландыш лекташ тошто Уфа-Янаул корно дене, Тєргымдўр гыч я Бажаныш, я Чорайыш лектыныт.

Изишак э‰ер нерген. Тудо пошкудо районысо Карагуш ял гыч йогаш тў‰алеш. Тў‰алтыште тудо яндар вўдшє дене писын, чылдыртатен йога. Санденак татар-влак Кынгырау манын лўмденыт. А ўлнырак пашам йєратыше е‰-влак вўд вакш-влакым чо‰еныт.

Ваксола воктене эсогыл кок вакш лийын. Ик вакшше 70-ше ийла кыдал марте пашам ыштен. Ту жапыште вўд вакшыште йо‰ыштымо ложаш дене кўэштме кинде тамым шо‰гырак-влак кызытат сайын шарнат. Тунам мый коло ий утла гыч ты э‰ерым сорлыклаш тў‰алам манын шоналтенат омыл.

Районыштына кугыт шот дене кумшо кўварым индешлымше ийла покшелне ышташ тў‰алынна. Кўвар ыштышаш верыште э‰ер пўгє

гай савыртышым ышта, тидыже тугакат кумда верым эшеат кумдарта. Кўварым ышташ тў‰алмеке вигак нелылыкыш логалынна. Проектировщик-влак йо‰ылышым ыштеныт, кўвар кужыт чын лийшаш деч иктаж лу утла метрлан шагал ончыкталтын. Кум пролет олмеш нылытым ыштыман. Кузе лияш? Уэшын проектым ышташ колташ гын, мыняр жап йомеш. Тидлан эше ешартыш окса, материал

кўлыт. Пунчалым шке ыштенна: кўварын рўдыжым пурла сер деке кусараш, лач тушто йогын эн писе, а вес могыр гыч карьерный материал дене серым шуяш. Чот рисковатленна, шошым шупшыктымо материалым пўчкын кая гын, корно пашае‰-влакын пашашт укешке лектеш-ыс. Но чылажат шонымо семын лектын. Сандене ответственность деч лўдаш ок кўл.

Вес йодыш, кўвар ме‰ге-влакым кузе ий деч аралаш. Вара метрат пеле диаметран, кок сантиметр кўжгытан кўртньє труба-влак дене петыраш пунчалынна. Тидыже кўварым аралыше броня лиеш. Чумыр ончалмаште, объект пе‰гыде, ўшанле лийын. Тудо эше ятыр тукымлан ўшанлын служитлаш тў‰алеш.

Вет пале, железобетонный изделий жап эртыме семын утларак веле пе‰гыдемеш. Тиде кўварым ыштымеке, варажым Кугу Соказа марте асфальт корным ыштыме деч вара илаш веселарак лийын. Ятыр вашталтыш лийын - школ-влак ышталтыныт, Культура пєрт, магазин-влак почылтыныт. Илыш нелемын гынат, ты кундемыште илыше-влак вуйыштым огыт саке. Ончычсо семынак пашам ыштат. Ончен куанет, пєрт-влак икте-весышт деч моторлык дене ойыртемалтыт. Е‰-влак шке озанлыкыштым пе‰гыдемдат. Тидыже тыгак лийшаш, очыни. Вет 400 ий ончыч куснен толшо марий-влак эн ончыч ты кундемеш верланеныт. Ту годсо жапым ял-влакын пошкыртла

йо‰гымо лўмышт шарныкта - Акбулат, Баймурза, Тымбай, Бирюбаш, Кайрак, Карга…

Мыйын шонымаште Байтурово ял тидым чот пе‰гыдемда. Пошкырт-влак тышеч каймышт годым марий-влаклан бай турыгыз манын коденыт. Тидыже поян илыза манме лиеш. Уэш ферма деке пєртылына. Ончалына, кузерак пашашт мия. Вик каласена, тудо ила да пашам ышта.

Вольык чот, конешне, ту жапысе деч ятырлан шагалрак. Но кушмашышт коеш. Улшо вича-влакым уэмдат. Таче пашам ыштыше ферма пашае‰-влаклан се‰ымашым тыланена. Мыйын шарналтыме героем-влак ынде шукертак сулен налме канышыште улыт, мемнан ыштыме доильный установкат, тудо вара ке‰ежымсе лагерьыште ятыр ий доярка-влакын пашаштым куштылемден, канаш каен.

Тидын дене районышто ыштыме кўвар-влак нерген шке шотан трилогийым мучашлем. Тиддеч вара эше коло наре кўварым ыштыме, кажныжын шке историйже уло.

Р. БУЛЯКОВ, пашан ветеранже, районысо ветеран-влак совет призидиумын членже.