Илышым чын илаш тыршен

Илышым чын илаш тыршен

Татарбай ялыште илыше Мусаллия Шайбакова 90 ийым темен гынат, эше чолга да чулым улеш

1928 ий апрельыште Караидель районысо Подлубово ялыште Хайрулла Хазиахматович ден Бибихаят Шангареевнан

ўдырышт шочын. Тудлан Мусаллия лўмым пуэныт. Ешыште чылаже куд икшыве кушкын. Нуно нужнанрак, но келшен иленыт. Изинек йоча-влаклан ача-ава мут закон лийын. Тачысе кечылан Мусалия Хайрулловнан ик шочшыжат кодын огыл. Но ўдырамаш нунын нерген шарнымашым шке шўмыштыжє тўткын арала.

- Мыйын эн кугу Мубарак изам Йошкар армийышке 1939 ийыштак каен, демобилизацийже марте ик тылзе веле кодмо жапыште Кугу Отечественный сар тў‰алын, - ойла М. Шайбакова. – Мубарак сарын тў‰алтышыж гыч мучаш марте кредалын. Ик гана сусыргыде, Берлин марте шуын. Сар деч вара шочмо ялышке пєртылын да ўмыржє мучко тракторист лийын ыштен. Гаитзян изамат Кугу Отечественный сарыште кредалын. Минисафа акам колхозышто ыштен.

Чаманаш кодеш, тудо мемнан кокла гыч пеш эр каен. Глимхан шольым Уфа оласе ик училищыште профтехобразований мастер лийын ыштен. Кугу Отечественный сар тў‰алме годым Мусаллия Хайруллиновна кокымшо классыште тунемын. Шўлыкан сар жапым тудо сайын шарна. Колхозышто уло неле паша ўдырамаш, йоча да самырык-влакын вачўмбакышт возын. Но ял калык келшен да икте-весылан полшен илен. Бешалап э‰ер воктене тўем кушкыжын кочеватлыше казах-влакланат полшаш йєным муыныт. Мемнан

кундемышке нине казах-влак нужна деч шылын толыныт улмаш.

- Изамым поро шомак дене кумыла‰даш тыршен, Мубаряклан фронтышко шокшо серыш-влакым возенам. Мый тунам 7 ияш веле лийынам, но шкемым кугые‰лан шотленам, - ойла Мусаллия Шайбакова.

– Неле да шучко жап мемнам вашке кушкаш таратен. Чаманаш кодеш, тунам эше сайын возен моштен омыл. Почеркемат, очыни, вашкымылан кєра, мотор лийын огыл.

- Шерге Мусаллия, - серышет-влак мыйым моткоч куандарат, - возен вашмутым Мубаряк изаже. – Мыйын ик йодмашем веле уло: возымет годым ит вашке, возымеке, лудын лек. Икманаш, умылаш лийшын возо. Коклан мый нимом ом умыло.

Мусаллия изажын сугыньжым шукташак тыршен. Тудо тыршен тунемын, шочмо ялыштыже шым классым пытарен. Школ деч вара колхозышто шала пашае‰ лийын ыштен – шорык кўтўм кўтен.

- Сар годым да сар деч вара пире-влак шукын пошеныт. Нуно ял воктенак коштыныт да чыла кочкаш ямде лийыныт. Мый нунын дечын моткоч лўдынам, - ойла ўдырамаш. – Икана ик пире мый декем толын кержалте. Лўдын кычкыралмемым колын, кўтўчє толын ок

шу гын, очыни, кочкешак ыле. Но йўдым, ўчым шуктышыла, пире-влак саде кўтўчын имньыжым кочкыныт.

Сар деч вара илыш эркын тєрланаш тў‰алын. Паша деч вара самырык-влак спектакль, концерт-влакым шынденыт. Нуно шошо ага, уржа-сорла паша годым пасушто выступатленыт. Мусаллият йолташыже-влак дене пырля художественный самодеятельностьын

чолга участникше лийын, спектакльыште модын. Икана самырык-влак шындыме «Галиябану» спектакльым ончаш Подлубово ялыш Татарбай ялысе рвезе-влак толыныт. Спектакль деч вара ик рвезыже, Рафик Шайбаков, тў‰ рольым модшо Мусаллия Хайруллиновнам шолыштын на‰гаен. Ялысе рвезе-влак нуным поктеныт, но поктен шуын огытыл. Очыни, Мусаллиялан Рафикын пелашыже лияшак

пўралтын. Нуно 1952 ий мучаште мужыра‰ыныт. Самырык-влак Татарбай ялыште илаш тў‰алыныт. Коктынат колхозышто ыштеныт.

Ондак неле лийын. Шайбаковмыт еш суртышто, чын лияш гын, мардеж веле коштын – кочкашат, чияш вургемат лийын огытыл. Самырык-влаклан йол ўмбаке шогалаш Мусаллия Хайрулловнан родо-шочшыжо-влак полшеныт. Ту жаплан Муссалиянат, Рафикынат

ача-авашт лийын огытыл. Но, родо-шочшышт полшымылан кєра, нуно 1962 ийыште у пєртым чо‰еныт. Вате ден марийын Рафаэль, Ралия, Гузалия, Альфия, Айрат, Альберт икшывышт шочыныт. Шайбаковмыт пырля витле утла ий иленыт. Кызыт Мусаллия Хайруллиновна эн изи Альберт эргыж дене пырля ила. Нуно казам, чывым ашнат, пакчаштышт тўрлє пакчасаскам куштат.

- Сурт сомылым ышташ мылам неле огыл, - ойла юбиляр. – Мыйын шонымем почеш, чолгалык ўмырым шуя.

Тиде чын шомак. Мусалия Хайруллиновна 90 ияш улеш гынат, киндым кышка, сурт сомылым ышта. Тудын пўйжє нигунамат корштен огыл, давленият ок тургыжландаре. Но 20 ий ончыч сусыргымыжлан кєра, пел шинчаже ок уж.

Шукерте огыл Мусалия Хайруллиновна Россий Федераций Президент В. Путин лўм дене салам серышым налын. Родо-шочшыж ден пошкудыжо-влакат тудым шокшын саламленыт.

Алена ГРИГОРЬЕВА.