Чыла мемнан кидыште

Чыла мемнан кидыште

Ирсай сельсовет сельский поселенийысе Йылыш ял «Башкортостан Республикысе эн мотор илем» конкурсышто участвоватла

Конкурсым «Башкортостан Республикысе муниципальный образований совет» ассоциаций, Башкортостан Республикысе самырык депутат-влак ассоциаций да «Башкортостан» ТРК ГУП (БСТ телеканал) организоватленыт.

Конкурсышто Башкортостан Республикысе 5000 е‰ марте илыме илем-влак участвоватлат. Мемнан район гыч тушто участвоватлаш йодмашым Йылыш ял калык пуэн. Йылыш-влак районысо моло яллаште илыше-влак дечын келшен илымышт да чолгалыкышт дене поснак ойыртемалтыт.

Конкурсын условийже почеш, республикысе эн мотор илем икмыняр критерий почеш рашемдалтеш.

Илемын сынже

Йылыш ял Мишкан села деч 8 километр тораште верланен. Илем 125,5 га мландым айла. Ялыште чылаже 492 е‰ ила. Трактовый уремыште школ, магазин, почта, ФАП, клуб верланеныт. Ял гоч яндар вўдан Кугу Инак йога. Ялысе сурт-оралте-влакым тўрлє вондер, клумба-влак сєрастарат, уремлаште корно сай, шыма. Ялыште чылаже 7 спортивный да йоча плащадка уло. Пе‰гыде шўкым погаш (ТБО) верым келыштарыме.

Ял калык сурт-оралтыж дене уремым жапыштыже эрыктен да тўзатен шога. Общественный вер-влакым ялыште илыше-влак график почеш эрыктат.

Уремлам солымашке, спортивный да модмо оборудованийым олмыктымашке чыланат кумылын ушнат. Кўтў сельский поселений администраций ойырымо посна пасу ден олыклаште кўталтеш. Тиде пашам посна уполномоченный е‰ эскера.

Илем шочмо нерген легенда

Йылыш Мишкан районышто ик эн мотор илемлан шотлалтеш. Ял илыш дене тєр ошкылеш, но калык ожсо йўламат ок мондо да шке историйжым шарнен ила. Ожсо илыш неген шарнымаш ятыр курым тукым гыч тукымыш аралалт толеш. Ялын историйже 300 ий ончыч

тў‰алын. Калык ой почеш, яллан негызым Ели ден Азамат пыштеныт. Шочмо вер-шєрыштым кудалтен толмеке, нуно Памаш корем воктене чарненыт. Йырым-ваш ончен савырнымеке, лач тушто верланаш келшеныт. Но сай мланде тиде вер-шєрыштє уже кодын огыл улмаш. Мланде оза Еныш Елышев лийын. Ели ден Азамат мландым тудын дечын налыныт.

Документ-влаклан э‰ерташ гын, ял Оза‰ даругысо (кундемысе) Дуван волостьысо пошкырт-влакын мландыштышт припуск нерген договор почеш (письменно 1725 ийыште оформитлалтын) чо‰алтын да руш документлаште Илышево манылтын. Тыгак Елишево, Ильиш манынат возеныт.

Корем ден памаш-влак

Ял яндар вўдан Кугу Инак э‰ер воктене верланен. Йылыш мландыште тушко ныл корем гыч вўд йоген пура - Шун корем, Шўгарла корем, Пўнчер корем да Псмін корем гыч. Ял калык памаш да пўа воктене канаш йєрата.

Пўртўс памятник-влак

Йылыш ял воктене вер-шєр моткоч мотор. Но поснак кум верым палемдыме шуэш.

Ялышке пурымо годым шинчалан виклан Кугу Инак воктенсе Ош курык перна. Ош ошма курык-влак о‰ай геологический образований улыт. Нуным Российын тўрлє кундемлаштыже ужаш лиеш. Тыгай курык-влак ятыр миллион ий ончыч те‰ыз толкыналтме верыште кушкыт.

Ялыште илыше Самий лўман е‰ тиде курыкышто кушшо 90 наре эмле кушкылым шотлен. А тулпеледышым погаш тушко республикысе моло районла гычат толыт.

Эше ик сылне да о‰ай вер – Пор курык. Тушто ял калык пєрт негызлан кўым пога.

Ял йыр тыгак икмыняр мотор ер уло. Нунын нерген калык почеламутым воза да мурым мура.

Архитектура памятник ден илемын историйже

Верысе архитектурный сооруженийлан Трактовый уремысе корным шотлаш лиеш. Тиде корным Кычыри II кугыжа годымак почта корно семын чо‰ымо. Пў кўвар-влак ятыр ончыч шўын сўмырленыт гын, кў кўвар-влак але мартеат шогат. Кызыт тиде корнышто асфальтым вакшме.

Каныш вер, парк, те‰гыл, беседка, спорт да йоча площадка-влак улылык

Йылыш-влак, уло ял дене оксам поген, «Сабантуй» олыкышто сценым, лў‰галтышым, беседкым, модмо площадкым ыштеныт. Олык йыр те‰гыл-влакым вера‰деныт, спорт площадкым ыштеныт. Олыкышто волейбол да футбол дене модаш площадка ден пасу келыштаралтыныт.

Йўштылашат верым келыштарыме. Телым тушто хоккей дене модыт да коньки дене мунчалтат.

Ялыште ™ярня, Шорыкйол пайрем-влак, ий ден лум гыч ыштыме фигура конкурс-влак эртаралтыт.

Ялысе пєрт-влакын сылнылыкышт да калык йўла дене келшен толмышт

Пытартыш курымлаште ял калыкын илышыже палын вашталтын гынат, марий сурт-оралтын ойыртемжым але мартеат ужаш лиеш. Пєрт-влакым сєрастарыше тўрлаште марий тўр раш коеш. Сылнештарыме у йєн-влакат койыт – ош кермыч дене оптымо пєрт-влакым йошкар кермыч-влак сєрастарат. Окна йырлаште тўрлє чия дене кукшо штукатуркым сєрастарат – тудет чынжымак пу гыч ыштыме окнасерга гай коеш.

Калыкын территорийым тўзатымаште да ужартымаште участвоватлымыже, йырысе средам аралымашке ушнымыжо

Йылыш калык келшен илымыж дене ойыртемалтеш. Тыште чыла пашашкат калык кумылын ушна, єрдыжеш нигє ок код. Субботниклаште 10-15 единица техника пашам ышта. Чумыр пашаште кажне е‰ могай-гынат надырым пышта.

Ял калыкым самоорганизоватлыме йєн-влак

Чумыр пашам ТОС председатель вуйлата, тудак староста улеш. Старосталан урем комитет-влак полшат (кажне урем посна 10 кудылан шелылтын). Староста идалык еда, СП вуйлатыше дене пырля, калык погынымашым эртара. Тушто эртыше ийысе пашам иктешлат да у ийлан планым приниматлат. Староста ял калык погынымаште сайлалтеш. ТОС-ын пашажат туштак аклалтеш. Староста ялыште ик эн пагалыме е‰ улеш. ТОС ныл направлений почеш пашам ышта: тўзатымаш, пожарный безопасность, экологий да культурно-массовый мероприятий-влак.

Йылыш ялысе ТОС «ТОС-2015», «ТОС-2016» районысо конкурслаште се‰ен. 2017 ийыште муниципалитет-влак коклаште вашкылым кучымаш кышкарыште Мишкан районышко Калтаса район гыч сельский поселений вуйлатыше-влак делегаций толын. Нуно Йылыш ялышкат миеныт да староста ден верысе самоуправленийын пашаштым кўкшын акленыт.

Организатор-влак тыгак шўгарлам, Интернет уло ден укем – илемын сайтшым, группа-влакым, илемыште эртарыме культурно-массовый мероприятий-влакым, калык чотым, икшыве шочмашым, калык йўлам аралымым да молым тергат.

- Чыла мемнан кидыште, - ойла ял староста Альберт Иманов, - ялыштына чолга, шочмо вер-шєрнан ончыкылыкшо верч тургыжланыше, тудым тўзаташ тыршыше е‰-влак уло годым ятыр пашам ышташ лиеш.

Тачысе кечылан Башкирийысе эн сай 20 ялым рашемдыме. Нунын презентацийыштым БСТ каналыште ончыктат. 20 эн сай илем радамышке Йылыш ялат логалмаш моткоч куандара. Конкурсышто се‰ыше интерактивный йўклымаш йєн дене рашемдалтеш. Йылыш-влак верч БСТ телеканалын ВКонтакте официальный лаштыкыштыже йўклаш лиеш: http://vk.com/selorb2018 (хештег#деревняелышево).

Фирдаус КАДИКОВА.