Чал ўпан оръен ден каче

Васих Газизович ден Гульфа Муллахановна ик ялыштак шочын-кушкыныт гынат, пўрымашын ойырымо вашлиймаш марте икте-весыштым пален огытыл. А илыш корнышт кок чўчалтыш вўд гай икгай лийын…

Коктынат шуко икшыван колхозник ешыште кушкыныт. Васих ешыште вич икшыве гыч пытартыш лийын гын, Гульфа кокымшо йоча лийын. Когыньыштынат ачашт сар тў‰алмеке вигак фронтыш каеныт. Газизлан сар гыч пєртылаш пўрен огыл улмаш, тудо Сталинградский фронтышто колен. Санитарный частьыште служитлен, сєй пасу гыч сусыргышо салтак-влакым пеш шуко луктын. Тиде суапле пашажлан Йошкар шўдыр орден дене наградитлалтын.

Муллахан тушманым кырен шалатымешке кредалын, 1946 ийыште шочмо ялышкыже пєртылын. Колхозышто водитель лийын, эре ончыл радамыште коштын. Ватыжат пашам тыршен ыштен, тудо коммунистический пашан ударникше (фотосўретше ялысе музейыште кеча).

Мє‰гє пєртылмеке, еш вуй илыме верым вашталтен - Калмазан ялышке кусненыт.

- Ачам ала-кушечын колын, тиде ялыште е‰-влак шудым огыл, а киндым кочкыт, - Гульфа Муллахановна шыргыжалын ойла. - Но ме туштат тугаяк шудым кочкын иленна, кудыжо шужен колымаш деч утарен.

Ий-влак эртеныт. Йоча-влак кушкыныт, ача-аваштын полышкалышышкышт савырненыт, колхоз пашам ыштеныт. Васих Газизович йоча-влакын кермычым ыштымышт нерген шарналта.

- Кугу лакышке олымым, йошкар шуным да вўдым оптеныт. А ме, йоча-влак, имне дене тиде вартышым тошкенна да кўлеш нугыдылыкыш шуктенна. Пеш неле паша лийын. Каслан чот ноялтын, шўргына шун дене амырген, лач шинча рожна гына кодын. Мемнан лугымо вартышнам кугые‰-влак трафаретлашке оптеныт, кечыште коштеныт. Пеш чапле, пе‰гыде кермыч лектын. Нине кермыч-влак дене фермым, презе вичам, гаражым чо‰еныт.

Гульфа тў‰алтыш школым Изи Шаде ялыште пытарен, 5-ше классыш Кугу Шаде школыш каен. Нефтекамск олаште тудын акаже илен. Школ деч вара ўдыр акаж деке каен да ик ий йоча сад вуйлатышылан ыштен. Вара шочмо ялышкыже пєртылын, школышто тў‰алтыш класслам туныкташ тў‰алын…

А Васихым школ деч вара Совет Армий радамыш налыныт. Кум ий тудо Венгрийыште артиллерийский войскаште служитлен. Армий деч вара Уфасе физический культура техникумыш заочно тунемаш пурен. Ик ий Зеленый поселкысо колонийыште воспитатель лийын ыштен.

Отпусклан толмекыже, шочмо школышкыжо физкультурым туныктышылан пашаш пурен. Лач тышакын мемнан юбилярна-влак икымше гана вашлийыныт… Кугу Шаде ялыште самырык еш шочын. Ик ий гыч тудо кугемын, Ляйля ўдырышт шочын, икмыняр ий гыч Ирик эргышт ош тўняш толын. Дипломым налме деч вара (школышто ышташ тў‰алмыж деч вара биологлан заочно тунемын), биологийым

туныкташ тў‰алын, а Васих Газизович физкультурым туныктен. Школ паша деч посна нуно эше мер пашам шуктеныт. Васих уста гармонист лийын, ялыште нимогай культурный мероприятий тудын деч посна эртен огыл.

Тиддеч посна тудо комсомол организацийын секретарьже, вара колхозышто партийный организацийын освобожденный секретарьже, школышто - профсоюз лидер лийын.

Гульфа Муллахановналанат шуко пашам ышташ пернен. Мер пашаште ойыртемалтын - агитатор, художественный самодеятельностьын участникше лийын. Ляйля ўдырышт варажым ача-ава профессийым налын - Бирский педагогический институтын химико-биологическийфакультетшым тунем пытарен да кызыт Краснокам районысо Тошто Мушта ялыште пашам ышта. Ракиф марийже дене кок ўдырым куштат. Ирик эргышт нефтяной университет деч вара Нефтекамск олаште нефтьым да газым лукшо предприятийыште пашам ышта. Вате-марий Гайсинмыт ынде коло ий утла сулен налме канышыште улыт.

Венера АГЛЯМОВА